Almanya istihbarata gizli ev girişi ve dijital müdahale yetkisi planlıyor

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BERLİN, ALMANYA — Almanya İçişleri Bakanlığının hazırladığı yasa taslağı, iç istihbarata bilgisayarlara erişme, dijital verilere müdahale etme, konutlara gizlice girme ve 16 yaşındaki kişileri muhbir olarak kullanma yetkileri vermeyi öngörüyor.

Federal Anayasayı Koruma Teşkilatının, Almanca adıyla Bundesamt für Verfassungsschutz’un yetkilerini genişletmeyi amaçlayan düzenleme henüz yasalaşmış değil. İçişleri Bakanlığının 6 Temmuz’da duyurduğu referans taslak bakanlıklar arası değerlendirme sürecinde bulunuyor; metnin önce federal hükümet tarafından kabul edilmesi, ardından Federal Meclis Bundestag’daki yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.

Taslağın destekçileri, siber saldırılar, sabotaj, casusluk, terör ve yabancı ülkelerin yürüttüğü etki operasyonlarının mevcut yetkilerle yeterince engellenemediğini savunuyor. Eleştirmenler ise istihbarat servisinin bilgi toplayan bir kurumdan aktif müdahalede bulunan bir güvenlik teşkilatına dönüşmesinin temel haklar ve hukuki denetim bakımından ciddi riskler doğuracağını belirtiyor.

İstihbarat yalnızca izlemeyecek, müdahale de edebilecek

Reuters’ın incelediği taslağa göre Almanya’nın istihbarat kurumları, belirlenen tehdit düzeylerine bağlı olarak saldırganların bilgi teknolojisi sistemlerine erişebilecek, verileri kopyalayabilecek veya silebilecek ve kullanılan dijital araçları devre dışı bırakabilecek.

Planlanan değişiklik, istihbarat servislerinin geleneksel olarak bilgi toplama, değerlendirme ve hükümeti bilgilendirme işlevlerinin ötesine geçmesini öngörüyor. Özellikle büyük siber saldırılar ve yabancı devlet bağlantılı operasyonlar sırasında saldırgan altyapısına doğrudan müdahale edilmesi amaçlanıyor.

Taslakta iletişim akışlarının kesilmesi, yönlendirilmesi veya değiştirilmesi gibi operasyonel tedbirlerin de bulunduğu bildiriliyor. Ancak bu yetkilerin hangi kurum tarafından, hangi tehdit sınıfında ve hangi koşullarla kullanılabileceği nihai yasa metninde netleşecek.

İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, daha önce BfV’nin yalnızca haber toplayan bir teşkilat olarak kalmasının modern güvenlik tehditleri karşısında yeterli olmadığını savunmuştu. Dobrindt, kurumu karşı koyma yeteneklerine sahip “gerçek bir istihbarat servisine” dönüştürmek istediğini açıklamıştı.

Bilgisayar ve telefonlara uzaktan erişim planlanıyor

Düzenleme, devlet tarafından kullanılan casus yazılımlarla bilgisayar ve akıllı telefonlara erişilmesinin hukuki çerçevesini de genişletiyor. Taslağın çevrim içi arama ve kaynak telekomünikasyon gözetimi olarak adlandırılan yöntemler için yeni kurallar getirdiği belirtiliyor.

Kaynak telekomünikasyon gözetiminde iletişim, mesajın şifrelenmesinden önce veya alıcı cihazda şifresi çözüldükten sonra takip edilebiliyor. Çevrim içi arama ise cihazdaki kayıtlı dosyalar ve diğer dijital bilgilere daha kapsamlı erişim anlamına geliyor.

Taslağı inceleyen yayınların aktardığına göre kurumlar bazı durumlarda depolanmış verileri kopyalama, silme veya değiştirme yetkisine de sahip olabilecek. Bu bölüm, yanlış bir verinin kişinin cihazına yerleştirilebileceği yönünde sert eleştirilere neden oldu. Bununla birlikte taslağın nihai uygulama sınırları ve delil olarak kullanılacak verilerle ilgili güvenceler yasama sürecinde tartışılacak.

Konutlara gizlice girme yetkisi tartışma yarattı

Taslağın en çok tartışılan hükümlerinden biri, belirli koşullar altında özel konutlara içeride yaşayanların bilgisi olmadan girilmesine izin verilmesi.

Bu tür bir giriş, bir bilgisayara casus yazılım yerleştirilmesi, gözetim cihazı kurulması veya istihbarat operasyonunun gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılabilecek. Taslağı aktaran haberlerde, kişilerin daha sonra yapılan işlemden her durumda haberdar edilmeyebileceği belirtiliyor.

Konut dokunulmazlığı Almanya’daki temel haklar sisteminin en hassas alanlarından biri. Bu nedenle düzenlemenin kabul edilmesi hâlinde yetkinin hangi ağır tehditlerde kullanılabileceği, önceden izin gerekip gerekmediği ve etkilenen kişilerin sonradan yargıya başvurma imkânı hukuki tartışmaların merkezinde olacak.

Alman hukukunda istihbarat servisleri ile polis arasında yetki ayrımı bulunuyor. Anayasa hukukçusu Winfried Kluth, BfV’ye aktif operasyon yetkileri verilmesinin bu ayrımı bulanıklaştırabileceğini ve kapsamına bağlı olarak anayasal sorunlara yol açabileceğini savundu.

16 ve 17 yaşındakiler muhbir olarak kullanılabilecek

Taslakta ağır tehditlerin aydınlatılması amacıyla istisnai durumlarda 16 ve 17 yaşındaki kişilerin gizli bilgi kaynağı, yani “Vertrauensperson” olarak görevlendirilebilmesine de yer veriliyor.

Hükümetin gerekçesi, aşırılık yanlısı yapıların ve radikalleşme süreçlerinin giderek daha genç yaş gruplarına ulaşması. Muhbirler, üyesi oldukları veya yakın ilişki kurdukları gruplar hakkında istihbarat servisine gizli bilgiler sağlayabiliyor. Reuters, gençlerin yalnızca en ağır tehditlerin ortaya çıkarılması için istisnai koşullarda kullanılmasının planlandığını aktardı.

Düzenlemeye karşı çıkanlar ise reşit olmayan kişilerin tehlikeli gruplar içinde muhbir olarak çalıştırılmasının psikolojik ve fiziksel güvenlik açısından ağır sonuçlar doğurabileceğini savunuyor. FDP’li siyasetçi Wolfgang Kubicki, çocukların ücretli bilgi kaynağına dönüştürülmesinin ahlaki ve etik sınırları aştığını söyledi.

Taslağın yasalaşması hâlinde genç muhbirlerin hangi koşullarla seçileceği, ebeveyn bilgisi gerekip gerekmeyeceği, ödemelerin nasıl yapılacağı ve kişilerin operasyonlardan nasıl korunacağı ayrıca düzenlenmek zorunda olacak.

Özel şirketlere gizli iş birliği yükümlülüğü

Teklif, telekomünikasyon şirketleri, dijital platformlar, ulaşım işletmeleri ve finansal aracı kuruluşların istihbarat operasyonlarına yardımcı olmaya zorlanabilmesini de öngörüyor.

Reuters’a göre şirketlere gizli veri teslimi emirleri verilebilecek; yükümlülüklere uymayan kuruluşlara 1 milyon euroya kadar para cezası uygulanabilecek ve bazı durumlarda yerinde denetim gerçekleştirilebilecek. Şirketlerin bu emirleri müşterilerine açıklamasına da izin verilmeyebilecek.

Bu düzenleme, devlet kurumlarının özel sektörün elindeki iletişim, konum, ödeme ve kullanıcı verilerine erişim kapasitesini önemli ölçüde artırabilir. Eleştirmenlere göre gizlilik yükümlülüğü, hakkında işlem yapılan kişinin gözetimden haberdar olmasını ve hukuki itirazda bulunmasını güçleştirebilir.

Bakanlık ise dijital hizmetlerin büyük bölümünün özel şirketler tarafından işletildiğini, modern istihbarat operasyonlarının bu kuruluşların teknik desteği olmadan yürütülemeyeceğini savunuyor.

Yeni bir bağımsız denetim kurulu öngörülüyor

Taslak, genişleyen yetkiler karşılığında gözetim mekanizmalarının tek bir yapı altında birleştirilmesini de içeriyor. Bağımsız Kontrol Konseyi adı verilen üst düzey kurulun telefon dinleme izinleri, veri koruma denetimi ve ağır müdahalelerin önceden incelenmesi gibi görevleri üstlenmesi planlanıyor.

Reuters’a göre uzun süreli gizli görevlendirmeler ve konutların gözetlenmesi dâhil en ağır tedbirler kural olarak konseyin ön iznine tabi olacak. Ancak acil durumlarda BfV yönetimi işlemin hemen uygulanmasına karar verebilecek; denetim daha sonra gerçekleştirilecek.

Hükümet, tek bir denetim kurumunun mevcut parçalı sistemi daha güçlü ve etkili hâle getireceğini öne sürüyor. Dijital hak savunucuları ise kamuya açık denetimin azalabileceği, kararların büyük bölümünün gizli kalacağı ve sonradan yapılan incelemenin temel hak ihlalini önlemeye yetmeyebileceği görüşünde.

Taslak henüz yürürlükte değil

Kamuoyundaki sert tartışmalara rağmen önerilen yetkilerin hiçbiri mevcut taslak nedeniyle otomatik olarak yürürlüğe girmiş değil. Metin hâlen hükümet içindeki değerlendirme ve görüş alma aşamasında bulunuyor.

Federal Kabinenin taslağı kabul etmesi durumunda metin Bundestag’a sunulacak. Milletvekilleri hükümleri değiştirebilecek, çıkarabilecek veya yeni güvenceler ekleyebilecek. Yasanın niteliğine bağlı olarak Federal Konsey Bundesrat’ın da süreçte rol alması mümkün.

Düzenleme kabul edilse bile konut dokunulmazlığı, haberleşme özgürlüğü, bilgi teknolojisi sistemlerinin gizliliği ve etkili hukuki başvuru hakkı bakımından anayasal incelemelerle karşılaşabilir.

Almanya hükümeti reformu artan siber ve hibrit tehditlere karşı zorunlu bir modernleşme olarak tanımlarken, tartışmanın temel sorusunu güvenlik kurumlarına daha güçlü araçlar verilmesiyle bireysel hakların nasıl korunacağı oluşturuyor. Taslağın nihai kapsamı, hükümet ve parlamento görüşmelerinin ardından belli olacak.

YerelGundem.com