Ukrayna’da bebek sahibi babalara seferberlik ertelemesi tartışma yarattı

Ahmet Taş | Yerel Gündem

KİEV, UKRAYNA — Ukrayna’da bir yaşından küçük çocuğu bulunan erkeklere bir yıl süreyle seferberlik ertelemesi verilmesini öngören yasa teklifi, özellikle uzun süredir cephede görev yapan askerlerin eşleri arasında eşitlik ve terhis tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Verkhovna Rada’ya sunulan 15541 sayılı yasa teklifi, yeni doğan çocuğun ilk yılında babanın aile yanında bulunabilmesini amaçlıyor. Ancak asker eşleri ve bazı sosyal medya kullanıcıları, yıllardır görev yapan askerlerin ailelerinin de benzer şekilde korunması gerektiğini savunarak hükümetten hizmet süresi, izin ve terhis konusunda daha açık bir mekanizma oluşturmasını istiyor.

15541 sayılı yasa teklifi ne getiriyor?

Verkhovna Rada’nın resmî kayıtlarına göre 15541 sayılı yasa teklifi, Milletvekili Oleksiy Goncharenko tarafından 21 Ağustos 2026’da parlamentoya sunuldu. Teklif, Ukrayna’nın “Seferberlik Hazırlığı ve Seferberlik Hakkında” Kanunu’nun 23. maddesinde değişiklik yapılmasını öngörüyor.

Düzenlemenin temel amacı, çocuk sahibi olunmasının ardından bir yıl süreyle seferberlik çağrısının ertelenebilmesine yönelik yeni bir hukuki gerekçe oluşturmak.

Goncharenko’nun kamuoyuna yansıyan açıklamalarına göre düzenleme, babanın yeni doğan çocuğun bakımına katılabilmesine ve doğumdan sonraki ilk yıl boyunca anneye destek olabilmesine imkan sağlamayı hedefliyor.

TSN’nin aktardığı bilgilere göre teklif kapsamında bir yaşından küçük çocuğu bulunan erkeklerin, seferberlik sırasında askere çağrılmayacak kişiler arasına eklenmesi öngörülüyor.

Teklif henüz yasalaşmış değil. Verkhovna Rada kayıtlarında tasarının 21 Ağustos’ta Ulusal Güvenlik, Savunma ve İstihbarat Komitesi’ne gönderildiği, 24 Ağustos’ta milletvekillerinin incelemesine sunulduğu ve halen komitede işlendiği görülüyor.

Asker eşlerinden eşitlik çağrısı

Düzenleme kamuoyuna yansıdıktan sonra tartışmaların önemli bölümünü, uzun süredir cephede bulunan askerlerin ailelerinin durumu oluşturdu.

TSN’nin sosyal medya paylaşımlarından derlediği tepkilerde bazı kadınlar, eşlerinin yıllardır orduda görev yaptığını ve hamilelik ile çocuklarının ilk aylarını büyük ölçüde tek başlarına geçirmek zorunda kaldıklarını belirtti.

Tepkilerin ortak noktalarından biri, yeni doğan çocuğun babasının yanında bulunmasının önemli olduğu kabul edilirken aynı ihtiyacın halen görevde bulunan askerlerin çocukları açısından da geçerli olduğunun vurgulanması oldu.

Bir asker eşi, kocasının savaşın başlangıcında gönüllü olarak Ukrayna’ya döndüğünü ve yaklaşık beş yıldır görev yaptığını belirterek, askerlerin ailelerinin de benzer düzenlemelerden yararlanması gerektiğini savundu.

Sosyal medya yorumlarının tüm Ukrayna kamuoyunu temsil eden bilimsel bir ölçüm olmadığı belirtilirken, tartışmanın uzun süreli askerlik hizmeti ve aile yaşamı arasındaki denge sorununu yeniden gündeme taşıdığı görülüyor.

Aktif görevdeki askerler için terhis tartışması

Yasa teklifine ilişkin en önemli tartışma başlıklarından biri, düzenlemenin halihazırda Silahlı Kuvvetlerde görev yapan askerler açısından ne anlama geleceği.

Teklifin resmî başlığı, düzenlemenin “seferberlik sırasında askerlik hizmetine çağrının bir yıl ertelenmesi” üzerine kurulduğunu gösteriyor. Verkhovna Rada’nın mevcut kayıtlarında, yeni çocuk sahibi olmuş aktif görevdeki askerlere otomatik olarak bir yıllık terhis hakkı sağlayan ayrı bir mekanizma yer almıyor.

Bu nedenle bazı asker aileleri tartışmayı daha geniş bir noktaya taşıyarak, uzun süredir görev yapan personel için öngörülebilir hizmet süreleri oluşturulmasını talep ediyor.

TSN’ye yansıyan yorumlarda askerler için düzenli ve garanti edilmiş izinler, hizmet sürelerinin açık biçimde belirlenmesi ve uzun süre cephede kalan personelin terhis edilebilmesine yönelik bir sistem geliştirilmesi çağrıları öne çıktı.

Hukukçu demografik etkiye dikkat çekti

Avukat Dina Drizhakova, TSN’ye yansıyan değerlendirmesinde önerinin ailelerin desteklenmesi ve Ukrayna’nın demografik sorunları açısından olumlu sonuçlar doğurabileceğini, ancak erteleme sisteminin adaleti konusunda yeni tartışmalar yaratabileceğini söyledi.

Drizhakova, annelik ve çocukluğun desteklenmesinin anayasal bir değer olduğunu belirtirken, seferberlikten muaf veya ertelemeli grupların genişletilmesinin Savunma Kuvvetlerinin personel ihtiyacı açısından da değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Hukukçunun dikkat çektiği temel sorunlardan biri, yeni erteleme kategorileri oluşturulması halinde ordunun personel ihtiyacının hangi gruplardan karşılanacağı konusu oldu.

Bu tartışma, düzenlemenin yalnızca aile politikası açısından değil, Ukrayna’nın savaş dönemindeki insan kaynağı ve savunma kapasitesi açısından da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

50–55 yaş konusunda ne tartışılıyor?

Seferberlik sistemine ilişkin ayrı bir tartışmada, Verkhovna Rada Ulusal Güvenlik, Savunma ve İstihbarat Komitesi Sekreteri Roman Kostenko, Ukrayna Genelkurmay Başkanlığında yaş kriterleri konusunda farklı seçeneklerin değerlendirildiğini açıkladı.

Ancak bu tartışma bazı haberlerde yer aldığı gibi “mevcut 60 yaş sınırının 50–55’e düşürülmesi” anlamına gelmiyor.

Kostenko’nun 24 Ağustos’ta Ukrainska Pravda’ya yaptığı açıklamaya göre değerlendirilen seçenek, 50 veya 55 yaşından büyük kişilerin seferber edilmesinin sınırlandırılması ve yalnızca ordunun ihtiyaç duyduğu kritik veya eksik uzmanlıklara sahip kişilerin bu kapsamın dışında tutulması. Kostenko, henüz nihai karar alınmadığını da vurguladı.

Ukrayna’da genel seferberlik kapsamında mevcut yaş aralığı 25–60 olarak uygulanıyor. 25 yaşın altındaki kişilerin genel seferberlik yaşına dahil edilmesine ilişkin bir değişiklik ise söz konusu açıklamada gündemde bulunmuyor.

Kadınların zorunlu seferberliği gündemde değil

Seferberlik tartışmalarıyla birlikte sosyal medyada kadınların zorunlu olarak askere alınacağı yönündeki iddialar da yeniden gündeme geldi.

Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi çevresinden yapılan açıklamalarda ise kadınların zorunlu seferberliğine yönelik bir hazırlık bulunmadığı belirtildi. Ağustos ayında yayımlanan açıklamalarda kadınların orduya katılımının gönüllülük esasına dayanmaya devam edeceği ifade edildi.

15541 sayılı yasa teklifinin bundan sonraki aşamasında Ulusal Güvenlik, Savunma ve İstihbarat Komitesi’nin değerlendirmesi belirleyici olacak. Komite sürecinin ardından teklifin parlamentoda görüşülüp görüşülmeyeceği ve mevcut haliyle kabul edilip edilmeyeceği netleşecek.

Dolayısıyla bir yaşından küçük çocuğu bulunan babalar açısından şu aşamada yürürlüğe girmiş yeni bir seferberlik erteleme hakkı bulunmuyor; düzenleme halen yasa teklifi aşamasında.

YerelGundem.com