Akkuyu NGS’de ilk elektrik 2027’de: Dört ünitenin hedefi 2030 yılı
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Akkuyu NGS’nin ilk ünitesinde 2027’yi, dört ünitenin tamamında ise 2030’u üretim hedefi olarak açıkladı.
Ahmet Taş | Yerel Gündem
MERSİN / TÜRKİYE —
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin ilk ünitesinde yakıt yükleme hazırlıklarının sürdüğünü ve ilk elektriğin 2027’de şebekeye verilmesinin hedeflendiğini açıkladı.
Her biri 1.200 megavat kapasiteli dört üniteden oluşan santralin tamamlanmasıyla toplam kurulu gücün 4.800 megavata ulaşması planlanıyor. Ancak ilk ünitenin üretime geçebilmesi için sıcak testlerin tamamlanması, gerekli düzenleyici izinlerin alınması, yakıt yüklenmesi ve şebeke bağlantısı gibi aşamaların sonuçlandırılması gerekiyor.
Gazeteci Özlem Doğaner’e konuşan Likhachev, inşaat çalışmalarında gelinen aşamayı bir maratonun son metrelerine benzetti. Rosatom yöneticisi, dört ünitenin tamamının 2030 yılına kadar kademeli biçimde işletmeye alınmasının planlandığını bildirdi.
İlk ünitede kritik test süreci
Akkuyu NGS’nin birinci ünitesinde sıcak testlerin başlatılması için gerekli izin süreci takip ediliyor. Bu testlerde, reaktör sistemleri nükleer yakıt kullanılmadan işletme koşullarına yakın sıcaklık ve basınç altında sınanıyor.
Testlerden olumlu sonuç alınmasının ardından fiziki çalıştırma lisansı ve gerçek nükleer yakıtın reaktöre yüklenmesi aşamalarına geçilmesi öngörülüyor. Yakıt yüklemesini kontrollü zincirleme reaksiyonun başlatılması, düşük güçte denemeler ve elektrik üretim sistemlerinin test edilmesi izleyecek.
Likhachev, ilk ünitede üretilecek elektriğin 2027 yılında Türkiye’nin ulusal şebekesine aktarılmasının hedeflendiğini söyledi. Açıklanan tarih, teknik çalışmaların yanı sıra Nükleer Düzenleme Kurumunun vereceği izinlere ve güvenlik incelemelerinin sonucuna bağlı bulunuyor.
Projede daha önce 2026 yılı sonuna yönelik üretim hedefleri de açıklanmıştı. Son takvimin 2027’ye işaret etmesi, büyük ölçekli nükleer enerji yatırımlarında devreye alma tarihlerinin teknik ve düzenleyici süreçlere göre değişebildiğini gösteriyor.
Dört ünitenin tamamı için hedef 2030
Akkuyu NGS, Rusya ile Türkiye arasında 2010 yılında imzalanan hükümetler arası anlaşma kapsamında hayata geçiriliyor. Santralin ilk ünitesinin temeli 2018 yılında atıldı. Projede Rus tasarımı VVER-1200 tipi üçüncü nesil basınçlı su reaktörleri kullanılıyor.
Dört ünitenin tamamı faaliyete geçtiğinde santralin toplam kurulu gücü 4.800 megavata ulaşacak. Akkuyu’nun yılda yaklaşık 35 milyar kilovatsaat elektrik üretmesi ve Türkiye’nin elektrik tüketiminin yaklaşık onda birini karşılaması öngörülüyor.
Rosatom’un güncel planına göre ilk ünitenin ardından kalan üç ünitenin yaklaşık birer yıllık aralıklarla işletmeye alınması amaçlanıyor. Böylece dört ünitenin tamamının 2030 yılına kadar üretime başlaması hedefleniyor.
Proje, “yap-sahip ol-işlet” modeliyle yürütülüyor. Bu yapı kapsamında inşaatın finansmanını, santralin mülkiyetini ve işletmesini Rosatom’un proje şirketi üstleniyor. Model, Türkiye’nin ilk nükleer santralini doğrudan kamu bütçesinden finanse etmeden kurmasını sağlarken mülkiyet, enerji alım garantileri ve uzun vadeli bağımlılık konularında da tartışılıyor.
Yerlileştirme hesabı 16 milyar dolara ulaştı
Likhachev, Akkuyu projesinde ulaşılan yerlileştirme tutarının Rosatom’un en ihtiyatlı hesabıyla 16 milyar dolar olduğunu belirtti. Bu tutarın Türk şirketlerinin üstlendiği işler, yerel mal ve hizmet alımları, çalışanlara yapılan ödemeler ve vergi katkılarından oluştuğu ifade edildi.
Söz konusu rakam Rosatom’un proje kapsamında yaptığı hesaplamaya dayanıyor. Bu nedenle tutarın bağımsız biçimde doğrulanmış nihai bir yatırım bilançosu olarak değil, şirket yönetiminin açıkladığı yerlileştirme tahmini olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Türkiye’nin 2017 yılında duyurduğu Millî Enerji ve Maden Politikası’nın temel unsurlarından biri enerji yatırımlarında yerlileştirme olarak belirlenmişti. Dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak, nükleer enerjiyi yalnızca elektrik üretimi değil, sanayi kapasitesi, teknoloji aktarımı ve yetişmiş insan kaynağı açısından da değerlendirmişti.
Akkuyu’nun temelinin Albayrak’ın bakanlığı döneminde atılması, projeyi söz konusu enerji politikasının önemli uygulamalarından biri haline getirdi. Projenin ekonomik katkısının kalıcı olup olmayacağını ise Türk şirketlerinin edineceği teknik yeterlilik ve nükleer tedarik zincirinde üstlenecekleri roller belirleyecek.
Türk mühendisler nükleer deneyim kazanıyor
Akkuyu projesinin öne çıkan başlıklarından birini insan kaynağı oluşturuyor. Türkiye ile Rusya arasında yürütülen eğitim programları kapsamında şimdiye kadar 320’den fazla Türk mühendis nükleer enerji alanında eğitimini tamamladı.
Program kapsamında yaklaşık 600 Türk uzmanın yetiştirilmesi hedefleniyor. Birinci güç ünitesinde görevlendirilmesi planlanan 18 operatörden beşinin Türk vatandaşı olacağı açıklandı.
Eğitimlerini tamamlayan uzmanların yalnızca Akkuyu’da değil, Rosatom’un farklı ülkelerde yürüttüğü projelerde de deneyim kazandığı belirtiliyor. Likhachev, Türk uzmanların Kazakistan, Özbekistan ve Macaristan’daki çalışmalara dahil edildiğini ve bu uygulamanın sürdürüleceğini söyledi.
Bu süreç, Türkiye’nin gelecekte planladığı yeni nükleer santraller bakımından da önem taşıyor. Akkuyu’da edinilecek işletme, bakım, radyasyon güvenliği ve düzenleyici denetim tecrübesinin yeni projelerde kullanılabilmesi bekleniyor.
Ortaklık yapısında yüzde 49 seçeneği
Türkiye ile Rusya arasındaki hükümetler arası anlaşma, Akkuyu projesinin yüzde 49’a kadar olan bölümünün başka yatırımcılara açılmasına imkân tanıyor. Likhachev, Türk şirketleri ve üçüncü ülkelerden potansiyel yatırımcılarla görüşmelerin sürdüğünü belirtti.
Görüşmelerde hangi şirketlerin yer aldığı ve olası yatırım tutarları kamuoyuna açıklanmadı. Herhangi bir ortaklık anlaşmasının hayata geçirilebilmesi için ticari koşulların yanı sıra ilgili ülkelerin ve düzenleyici kurumların onaylarının alınması gerekiyor.
Türk şirketlerinin projeye ortak olması, santralin finansman ve mülkiyet yapısında değişiklik yaratabilir. Bununla birlikte hisse devrinin yönetim, teknolojiye erişim ve karar alma süreçlerine nasıl yansıyacağı yapılacak anlaşmanın koşullarına bağlı olacak.
Sinop, Trakya ve küçük reaktörler gündemde
Türkiye, Akkuyu’nun ardından Sinop ve Trakya’da yeni nükleer santraller kurulmasına yönelik temaslarını sürdürüyor. Bu görüşmeler yalnızca Rosatom ile değil, farklı ülkelerin teknoloji ve enerji şirketleriyle de yürütülüyor.
Likhachev, Rosatom’un Sinop ve Trakya’daki olası projelerle ilgilendiğini söyledi. Türkiye’nin denizcilik kapasitesine dikkat çeken Likhachev, yüzer nükleer santraller konusunda ortak çalışma yapılabileceğini de dile getirdi.
Görüşmede, ulaşımı güç bölgelerde kullanılabilecek yaklaşık 55 megavat kapasiteli küçük modüler reaktör seçenekleri de gündeme geldi. Ancak yüzer santraller ve küçük reaktörler konusunda henüz açıklanmış bir yatırım kararı, kesinleşmiş saha veya uygulama takvimi bulunmuyor.
Akkuyu’nun uzun vadeli başarısı yalnızca üretilen elektrik miktarıyla ölçülmeyecek. Santralin güvenli biçimde devreye alınması, düzenleyici denetimin etkinliği, takvim ve maliyetlerde şeffaflık, teknoloji birikiminin Türkiye’ye aktarılması ve yetiştirilen uzmanların ülkede kalıcı bir nükleer kapasite oluşturması projenin gerçek sonuçlarını belirleyecek.
YerelGundem.com
Tepkin Ne?
Harika
0
Kötü
0
Sevdim
0
Komik
0
Şaşırdım
0
Üzücü
0
Kızdım
0
Yorumlar (0)