Abu Dabi’de Ukrayna-ABD-Rusya görüşmeleri: İlk günün sonucu açıklanmadı

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ABU DABİ, BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ —

Ukrayna, ABD ve Rusya heyetlerinin Abu Dabi’deki ilk üçlü görüşmesi yaklaşık 4,5 saat sonra tamamlandı; taraflar resmî sonuç açıklamazken müzakerelerin 11 Kasım sabahı sürdürülmesi kararlaştırıldı.

ABD arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler, tarafların şubat ayından bu yana katıldığı ilk üçlü toplantı oldu. Müzakerelerde çatışmaların durdurulması, güvenlik garantileri, savaş sonrası yeniden yapılanma ve insani konular ele alındı.

İlk oturumda sonuç açıklanmadı

Ukrinform’un Ukrayna Dış İstihbarat Servisi basın servisinden aktardığına göre 10 Kasım’daki müzakereler yerel saatle öğleden sonra tamamlandı. Kurum, görüşmelerin 11 Kasım sabahı yeniden başlayacağını bildirdi ancak ilk oturumun sonuçları hakkında ayrıntı vermedi.

Associated Press, toplantının yaklaşık dört saat sürdüğünü aktarırken Ukrayna basınında süre 4,5 saat olarak bildirildi. Taraflardan hiçbiri ilk günün sonunda kapsamlı bir ortak açıklama yayımlamadı.

Ukrayna heyetine Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov başkanlık etti. Heyette Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov, Devlet Başkanlığı Ofisi Birinci Başkan Yardımcısı Sergiy Kıslytsya, Ukrayna Askerî İstihbarat Başkan Yardımcısı Vadim Skibitskiy ve Halkın Hizmetkârı Partisi Grup Başkanı David Arahamiya yer aldı.

ABD heyetine Başkan Donald Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ile Jared Kushner katıldı. Rusya heyetinin başında Kremlin danışmanı Vladimir Medinskiy bulunurken heyette diplomasi ve güvenlik kurumlarından üst düzey yetkililer de görev aldı.

Üçlü toplantıdan önce Ukrayna heyeti, ABD’li temsilcilerin yanı sıra Avrupa Birliği, NATO, Almanya, Fransa, İngiltere ve İtalya’dan güvenlik yetkilileriyle ayrı görüşmeler gerçekleştirdi. Avrupalı temsilciler üçlü masaya doğrudan katılmadı.

Masada dört temel başlık vardı

Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Umerov, toplantı başlamadan önce gündemin çatışmaların sona erdirilmesi ve kalıcı barışın yaklaştırılması olduğunu açıkladı.

Müzakerelerin dört temel başlık üzerinde yoğunlaştığı bildirildi: Çatışmaların durdurulması, Ukrayna için güvenilir savaş sonrası güvenlik garantileri, ekonomik yeniden yapılanma ve insani adımlar.

Tarafların ayrıca Ukrayna ve Avrupa için gelecekte oluşturulabilecek güvenlik düzenlemelerini görüştüğü belirtildi. Radio Free Europe/Radio Liberty’ye konuşan ve Ukrayna heyetine yakın olduğu belirtilen bir kaynak, Rusya’nın kendi güvenliğine ilişkin taleplerinin de gündeme geldiğini aktardı.

Kaynağa göre Ukrayna tarafı, Avrupa’nın uzun vadeli güvenlik düzenlemeleri tartışılmadan önce savaşın durdurulması gerektiğini savundu. Görüşmelerde somut bir uzlaşmaya varılıp varılmadığı ise açıklanmadı.

ABD Özel Temsilcisi Jared Kushner’ın, taraflarla yapılan son temasların bazı görüş ayrılıklarını azalttığını söylediği aktarıldı. Ukrayna medyasında Kushner’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in belirli koşullar altında barışa hazır olduğunu söylediğine ilişkin haberler de yayımlandı. Ancak ABD heyeti bu ifadeleri ayrıntılandıran resmî bir açıklama paylaşmadı.

Ateşkes sıralamasında temel anlaşmazlık sürüyor

Ukrayna ile Rusya arasındaki temel görüş ayrılıklarından biri, ateşkes ile gelecekteki güvenlik düzenlemelerinin hangi sırayla ele alınacağı konusunda ortaya çıkıyor.

Ukrayna yönetimi, öncelikle çatışmaların durdurulmasını, ardından kalıcı barış anlaşması ve Avrupa güvenlik mimarisi üzerinde çalışılmasını istiyor. Rusya ise genel bir ateşkes ilan edilmeden önce savaş sonrası güvenlik düzeninin temel parametrelerinin belirlenmesini savunuyor.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Moskova’nın sonrasında ne olacağını bilmeden yeni bir ateşkesi kabul etmeyeceğini söyledi. Lavrov, Ukrayna, Rusya ve Avrupa’nın gelecekteki güvenlik mimarisinin öncelikle açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.

“Sonrasında ne olacağını anlamadan yeni bir ateşkesi kabul etmeyeceğiz.”

Avrupa ülkeleri ve Ukrayna ise çatışmalar devam ederken kapsamlı ve kalıcı bir güvenlik düzenlemesi üzerinde sağlıklı müzakere yürütülemeyeceği görüşünde. Bu yaklaşım farkı, Abu Dabi görüşmelerinin ikinci günündeki en önemli başlıklardan biri olacak.

Esir takası iddiasına resmî teyit gelmedi

Görüşmelerin insani gündemindeki en önemli konulardan birini savaş esirlerinin ve tutulan sivillerin geri dönüşü oluşturdu.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov, Abu Dabi’ye hareket etmeden önce esir takaslarının hızlandırılmasının Kiev’in öncelikleri arasında bulunduğunu açıklamıştı. Budanov, görüşmelerin Ukraynalıların ülkelerine dönmesini sağlayacak yeni aşamalar için somut sonuç üretmesini beklediklerini söylemişti.

İlk oturumun ardından bazı Ukrayna medya kuruluşları ve Telegram kanalları, tarafların geniş kapsamlı bir esir takası konusunda ilerleme sağladığını ileri sürdü. Interfax-Ukrayna da kaynaklarına dayandırdığı haberinde yakın zamanda büyük bir takas yapılması konusunda anlaşmaya varıldığını bildirdi.

Bununla birlikte Ukrayna, ABD veya Rusya heyetleri tarafından esir takası anlaşmasını doğrulayan resmî bir açıklama yapılmadı. Takasın kapsamı, tarihi ve hangi grupları içereceği hakkında da kamuoyuna bilgi verilmedi.

Bu nedenle esir takası, ilk günün kesinleşmiş sonucu olarak değil, ikinci gün yapılacak görüşmelerde netleşmesi beklenen bir başlık olarak değerlendiriliyor.

Zelenskiy mevcut cephe hattında ateşkes önerdi

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, görüşmeler devam ederken yaptığı açıklamada savaşın sıcak aşamasını sona erdirmenin en hızlı yolunun mevcut cephe hattında ateşkes ilan edilmesi olduğunu söyledi.

Zelenskiy’e göre taraflar, çatışmaları durdurduktan sonra kapsamlı bir siyasi çözüm için müzakereye devam edebilir. Bu sürecin bir ay, iki ay, bir yıl veya daha uzun sürebileceğini belirten Zelenskiy, ateşkesin ilk ve en önemli sonucunun insanların ölmesini durdurmak olacağını vurguladı.

Ukrayna Cumhurbaşkanlığına göre Zelenskiy, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile yaptığı telefon görüşmesinde Abu Dabi’deki üçlü temasların başladığını ve Avrupalı temsilcilerle ayrı görüşme gerçekleştirildiğini bildirdi.

Zelenskiy, Ukrayna ve ortaklarının gerilimi azaltacak adımlar, uygulanabilir güvenlik garantileri ve gerçek barış için çalışmaya hazır olduğunu belirterek Rusya’dan da aynı yaklaşımı göstermesini istedi.

Reuters’ın aktardığına göre müzakereler sürerken Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırıları devam etti. Ukraynalı yetkililer, gece düzenlenen saldırılarda çok sayıda bölgede elektrik kesintileri yaşandığını ve can kayıpları olduğunu bildirdi. Cephedeki ve şehirlerdeki saldırıların sürmesi, diplomatik görüşmelerin kırılgan ortamını ortaya koydu.

İkinci günde hangi sonuçlar bekleniyor?

Müzakerelerin 11 Kasım sabahı yeniden başlaması planlanıyor. Ukrayna heyetinin ilk görüşmenin ardından Zelenskiy’e ayrıntılı bilgi vermesi ve ikinci oturum için yeni talimatlar alması bekleniyor.

İkinci günün gündeminde esir takası, çatışmaların azaltılması, enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması ve uzun vadeli güvenlik garantilerinin bulunması öngörülüyor.

İlk günün sonunda ortak bildiri veya kapsamlı anlaşma açıklanmaması, müzakerelerin sonuçsuz kaldığı anlamına gelmiyor. Ancak tarafların ateşkesin sıralaması, toprak talepleri ve gelecekteki güvenlik düzeni konularında birbirinden uzak tutumlarını koruduğu görülüyor.

Abu Dabi’deki ikinci oturumun ardından tarafların ortak bir açıklama yapıp yapmayacağı, esir takası iddiasının doğrulanıp doğrulanmayacağı ve görüşmelerin liderler düzeyinde yeni bir toplantıya dönüşüp dönüşmeyeceği izlenecek.

YerelGundem.com