Zelenskiy Ukrayna'nın kırmızı çizgilerini açıkladı: Toprak, ordu ve statü

Ahmet Taş | Yerel Gündem

KİEV, UKRAYNA — Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, olası barış görüşmelerinde toprak takasını kabul etmeyeceklerini, ordunun küçültülmesi ile tarafsızlık konularını müzakereye açmayacaklarını ve Rusya’ya yönelik yaptırımların korunmasını istediklerini açıkladı.

Zelenskiy’nin TSN’ye verdiği röportajdaki açıklamalar, Ukrayna’nın görüşmelere kapıyı kapatmadığını ancak hangi konularda uzlaşma arayabileceğini sınırlandırdığını gösteriyor. Cumhurbaşkanı, toprak meselesinin yalnızca liderler düzeyinde ele alınabileceğini söylerken, teknik heyetlerin ateşkes ve insani adımlar üzerinde çalışabileceğini belirtti.

Toprak takasına kapıyı kapattı

Zelenskiy’ye göre ABD temsilcileri, savaşı sona erdirebilecek düzenlemeler kapsamında bir süredir toprak takası ihtimalini gündeme getiriyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı ise bu öneriye ilişkin tutumunu, “Hiçbir şeyi hiçbir şeyle takas etmiyoruz” sözleriyle ifade etti.

Bu açıklama, Kiev’in toprak meselesini tümüyle konuşulamaz saydığı anlamına gelmiyor. Zelenskiy, konu gündeme gelecekse bunun teknik ekipler arasında karara bağlanamayacağını, devlet liderlerinin görüşmesi gerektiğini söyledi. Böylece bir yandan diplomatik görüşme ihtimalini açık tuttu, diğer yandan Ukrayna toprağından vazgeçilmesini içeren bir formülü reddetti.

Toprakların geleceği, olası bir ateşkesin nasıl tanımlanacağı açısından da belirleyici. Çatışmaların belirli bir hat boyunca durması ile işgal altındaki bölgelerin Rusya’ya ait olduğunun kabul edilmesi farklı sonuçlar doğuruyor. Zelenskiy’nin sözleri, Kiev’in bu ayrımı müzakere sürecinde korumak istediğine işaret ediyor.

Ordu ve tarafsızlık müzakere konusu olmayacak

Cumhurbaşkanı, Ukrayna’nın güvenlik garantilerinin Rusya tarafından belirlenemeyeceğini söyledi. Ülkenin tarafsız statüye geçirilmesi veya silahlı kuvvetlerinin sayısına sınırlama getirilmesi ihtimallerinin de görüşme başlığı olmadığını vurguladı.

Zelenskiy’nin değerlendirmesine göre güçlü bir ordu, herhangi bir anlaşmanın ardından Ukrayna’nın güvenliğini sağlayacak temel unsurlardan biri. Bu nedenle asker sayısına dışarıdan getirilecek bir sınır, Kiev açısından yalnızca askerî bir düzenleme olarak görülmüyor; gelecekteki güvenlik düzeninin de parçası sayılıyor.

Tarafsızlık konusunda da benzer bir yaklaşım söz konusu. Zelenskiy, Ukrayna’nın güvenliğine ilişkin kararların Moskova’nın talepleriyle şekillenmesine karşı çıkıyor. Açıklamalar, güvenlik garantilerinin kapsamı konusunda ortak bir formül bulunmasının müzakerelerdeki güçlüklerden biri olacağını gösteriyor.

Yaptırımlar için erken adım uyarısı

Zelenskiy, Rusya’ya yönelik yaptırımların olası bir liderler görüşmesinden önce kaldırılmasına karşı çıktı. Yaptırımların Rus saldırganlığı nedeniyle uygulandığını belirterek, yalnızca görüşme yapılmasını sağlamak amacıyla gevşetilmelerinin doğru olmayacağını savundu.

Cumhurbaşkanına göre Ukrayna ve ortakları, müzakere masasına ekonomik baskı araçlarını kaybetmiş olarak oturmamalı. Dondurulmuş Rus varlıkları ve mali kaynaklarla ilgili kararların da bir anlaşmanın içeriğinden bağımsız değerlendirilmemesini istedi.

Bu sözler, yaptırımların hiçbir koşulda değiştirilemeyeceği yönünde bir açıklama değil. Zelenskiy, savaşın sona ermesine ilişkin bir düzenleme ortaya çıkarsa yaptırımların kaldırılmasının da kendi sırası ve koşulları içinde ele alınabileceğini belirtti. İtirazı, görüşmeler sonuç vermeden önce baskı araçlarından vazgeçilmesine yönelik.

Kasım görüşmelerinden somut sonuç bekliyor

Ukrayna Cumhurbaşkanlığı daha önce Ukrayna, ABD ve Rusya heyetleri arasında kasım ayının ilk yarısında bir toplantı yapılmasının planlandığını açıklamıştı. Zelenskiy, teknik düzeydeki bir görüşmenin değerinin yalnızca tarafların bir araya gelmesiyle ölçülemeyeceğini söyledi.

Cumhurbaşkanı, enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması, deniz ulaşımı ile tahıl ihracatının güvenliği ve geniş kapsamlı bir esir değişimi gibi başlıklarda ilerleme bekliyor. Liderler arasında bir toplantının hazırlanmasını da olası sonuçlar arasında sayıyor.

Zelenskiy’ye göre enerji tesislerine yönelik saldırıların karşılıklı olarak durması, Rusya’nın savaşı sona erdirmeye yönelik niyetini gösterebilecek ilk pratik adımlardan biri olabilir. Deniz taşımacılığına ilişkin bir düzenleme ise yalnızca Ukrayna’yı değil, ülkenin ihracatına bağlı ticaret yollarını da ilgilendiriyor.

Bu başlıklarda henüz bir anlaşma sağlandığı açıklanmadı. Zelenskiy’nin sözleri, Kiev’in yaklaşan görüşmeler için ortaya koyduğu beklentileri yansıtıyor; sonuç, tarafların toplantıya katılmasına ve uygulanabilir kararlar almasına bağlı.

Oleșki’de insani operasyon hazırlığı

Görüşmelerden ayrı olarak Herson bölgesindeki işgal altındaki Oleşki’de bir insani operasyon planlanıyor. Ukrayna Genelkurmayı, belirlenen bölgede yerel ateşkesin 27 Ekim’de Kiev saatiyle 03.00’te başlayacağını duyurdu. Amaç, sivillere yardım ulaştırılması ve güvenli tahliye koşullarının oluşturulması.

Zelenskiy, operasyonun birkaç gün sürebileceğini ve Ukrayna, ABD ile Rusya’nın süreçte rol almasının beklendiğini söyledi. Rus tarafının güvenli geçiş için yolların mayınlardan temizlenmesine ilişkin sorumluluğuna dikkat çekti.

Cumhurbaşkanı ayrıca tahliyenin yönü konusunda kaygısını dile getirdi. Rusya’nın sivilleri Ukrayna’nın kontrolündeki bölgelere geçmek yerine kendi kontrolündeki alanlara yönlendirmeye çalışabileceğini öne sürdü. Zelenskiy’ye göre öncelik, şehirdeki insanların mahsur kalmaktan kurtarılması ve güvenli bir yere ulaşabilmesi.

Yerel ateşkesin duyurulması, insani operasyonun tamamlandığı anlamına gelmiyor. Yardımın ulaştırılması ve sivillerin tahliyesi, sahadaki güvenlik koşullarına ve tarafların ilan ettikleri düzenlemeye uymasına bağlı olacak.

Diplomaside sıradaki adımlar

Zelenskiy’nin açıklamaları, Kiev’in aynı anda iki hedef izlediğini ortaya koyuyor: Savaşı durdurabilecek somut adımları görüşmek ve gelecekteki güvenliğini etkileyecek konularda sınırlarını korumak. Toprak, ordu ve tarafsızlık hakkındaki sözleri bu sınırları tarif ederken; enerji, denizcilik ve esir değişimine ilişkin önerileri daha yakın vadeli sonuçlara odaklanıyor.

Önümüzdeki süreçte iki gelişme belirleyici olacak. İlki, Oleşki için ilan edilen yerel ateşkesin sivillere yardım ve tahliye imkânı sağlayıp sağlamayacağı. İkincisi ise planlanan üçlü görüşmelerin tarafları somut bir düzenleme üzerinde buluşturup buluşturamayacağı.

Zelenskiy, görüşmelerin sonucuna ilişkin kesin bir vaat vermedi. Ukrayna’nın hangi konuları müzakere edebileceğini ve hangi talepleri kabul etmeyeceğini açıklayarak, olası görüşmeler öncesindeki tutumunu ortaya koydu.

YerelGundem.com