Ynet analizi: Türkiye’nin bölgesel hamleleri İsrail’in hesabını değiştiriyor

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — İsrail merkezli Ynet’te yayımlanan analiz, Türkiye’nin Mısır, Suriye, Irak ve Libya’daki son adımlarının Ankara’nın hareket alanını genişleterek Doğu Akdeniz dengelerini etkileyebileceğini savundu.

Yazar Amine Ayoub’un değerlendirmesi, İsrail hükümetinin resmî açıklamasını değil, bölgesel gelişmelere ilişkin bir medya analizini yansıtıyor. Ynet, söz konusu adımların Türkiye ile İsrail arasında doğrudan bir çatışmaya hazırlık anlamına gelmediğini ve Ankara’nın ekonomik, siyasi ve diplomatik sınırlamalarla karşı karşıya olduğunu da belirtiyor.

Ynet’in analizindeki temel tez

Analizde Türkiye’nin uzun süredir devam eden bazı bölgesel anlaşmazlıkları azaltmaya, komşularıyla güvenlik mekanizmaları oluşturmaya ve Doğu Akdeniz’deki diplomatik etkisini artırmaya çalıştığı ileri sürüldü.

Ynet’e göre Ankara’nın Mısır ile askerî temaslarını geliştirmesi, Suriye’deki silahlı yapıların statüsünün değişmesi, Irak’taki Başika-Zilkan üssü için aşamalı devir sürecinin başlatılması ve Libya’daki deniz yetki alanı anlaşmasına verilen siyasi desteğin artması aynı döneme denk geldi.

Analizde bu gelişmelerin birbirinden bağımsız süreçler olduğu kabul edilirken, ortaya çıkan genel tablonun Türkiye’nin bölgesel hareket alanını genişletebileceği değerlendirmesine yer verildi. Bununla birlikte, İsrail makamlarından bu yönde açıklanmış resmî bir güvenlik değerlendirmesi bulunmuyor.

Türkiye–Mısır askerî temasları yeniden hızlandı

Türkiye ile Mısır, 4–9 Kasım tarihlerinde İskenderiye açıklarında “Dostluk Denizi 2026” adlı ortak deniz tatbikatını düzenledi. İki ülkenin resmî açıklamalarına göre tatbikatta su üstü harbi, denizaltı savunma harbi, hava savunması ve su altı özel harekât eğitimleri gerçekleştirildi.

Tatbikat, Türkiye ile Mısır arasında 13 yıl verilen aranın ardından 2025’te yeniden başlatılan askerî işbirliğinin ikinci aşaması oldu. Son dönemde diplomatik ilişkilerini normalleştiren Ankara ve Kahire, savunma sanayisi alanındaki temaslarını da artırdı.

Mısır’ın resmî açıklamasında, ülkenin askerî üretim kuruluşları ile Makine ve Kimya Endüstrisi arasında işbirliği mutabakatı imzalandığı doğrulandı. Ynet, anlaşmanın değerini 350 milyon dolar olarak aktardı; ancak Mısır makamlarının yayımladığı resmî metinde mali tutara yer verilmedi.

Askerî temaslardaki artış, Mısır’ın Türkiye’nin bütün bölgesel politikalarını desteklediği anlamına gelmiyor. Kahire ile Ankara arasında Libya’nın siyasi geleceği ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları konusunda görüş ayrılıkları sürüyor.

Suriye’de SDG’nin statüsü değişti

Suriye devlet haber ajansı SANA, Suriye Demokratik Güçleri Komutanı Mazlum Abdi’nin ağustos ayında SDG’nin bağımsız askerî güç olarak faaliyetlerini sona erdirdiğini ve birliklerin Suriye ordusundaki tugaylara entegre edildiğini açıkladığını bildirdi.

Ankara’nın PKK ile bağlantılı kabul ettiği SDG’nin statüsündeki bu değişiklik, Türkiye’nin Suriye sınırındaki güvenlik politikasını etkileyebilecek gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Ancak entegrasyonun uygulamadaki kapsamı, silahlı birliklerin komuta yapısı, yerel yönetimlerin yetkileri ve Suriye’deki Kürt nüfusun siyasi hakları konusundaki belirsizlikler devam ediyor. Bu nedenle Ynet, açıklanan kararın sahadaki bütün anlaşmazlıkların sona erdiği biçiminde yorumlanamayacağını vurguladı.

Türkiye açısından sürecin temel ölçütünü, sınır bölgesinde PKK veya bağlantılı yapılar tarafından yönetilen bağımsız bir silahlı gücün kalmaması oluşturuyor. Şam yönetimi ise ülke topraklarındaki bütün silahlı güçlerin merkezî orduya bağlanmasını hedefliyor.

PKK süreci tamamlanmış değil

Ynet analizinde, PKK’nın 2025’te açıkladığı fesih ve silah bırakma kararının Türkiye’nin uzun süredir karşı karşıya olduğu önemli bir güvenlik sorununu azaltma potansiyeli taşıdığı belirtildi.

Bununla birlikte örgütün silahsızlanma sürecinin tamamlandığını gösteren bağımsız ve kapsamlı veriler bulunmuyor. Analiz, Türk yetkililerin de sürecin somut uygulama aşamasının henüz tamamlanmadığı yönündeki açıklamalarına dikkat çekti.

Ynet’in aktardığına göre örgüt mensuplarının 8 Ekim’de Irak’ın kuzeyindeki Metina bölgesinde dört barınağı boşaltması sınırlı bir adım olarak kayıtlara geçti. Ancak bu gelişmenin örgütün bütün silahlı unsurlarının geri çekildiğini veya faaliyetlerini sona erdirdiğini kanıtlamadığı ifade edildi.

Sürecin ilerleyişinde silahların bırakılması, örgütsel yapının tasfiyesi, sınır dışındaki unsurların durumu ve hukuki düzenlemeler gibi başlıkların belirleyici olması bekleniyor.

Başika üssü için aşamalı devir kararı

Türkiye ve Irak, 8 Kasım’da yayımladıkları ortak açıklamada Başika-Zilkan üssünün Irak federal hükümetine aşamalı biçimde devredilmesini kolaylaştıracak adımların başlatılacağını duyurdu.

Ortak açıklamada ayrıca Sincar’daki güvenlik durumunun izlenmesi ve PKK varlığının ortadan kaldırılması amacıyla Ortak Güvenlik Koordinasyon Komitesinin etkinleştirilmesi kararlaştırıldı.

Bağdat yönetimi geçmiş yıllarda Türk askerlerinin Başika’daki varlığına itiraz etmişti. Yeni karar, iki ülkenin güvenlik konusundaki anlaşmazlıklarını doğrudan temas ve ortak mekanizmalar üzerinden yönetme arayışının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte ortak açıklamada devir işleminin tamamlanacağı kesin bir tarihe yer verilmedi. Türkiye’nin Irak’ın kuzeyindeki diğer askerî noktalarının geleceği konusunda da kapsamlı bir takvim açıklanmadı.

Libya kararı Doğu Akdeniz tartışmasını canlandırdı

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, ekim ayında Türkiye ile Libya arasında 2019’da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını onayladı. Meclis, anlaşmaya karşı alınan 2020 tarihli kararları da yürürlükten kaldırdı.

Mutabakat, Türkiye ile Libya arasında Doğu Akdeniz’de karşılıklı deniz yetki alanları oluşturuyor. Yunanistan, Mısır ve İsrail ise anlaşmanın bölgedeki diğer ülkelerin haklarını dikkate almadığını savunarak düzenlemeye itiraz ediyor.

Ankara, anlaşmanın uluslararası hukuka uygun olduğunu ve Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığı haklarını koruduğunu belirtiyor. Ynet analizi, Libya’nın doğusundaki siyasi yapının verdiği desteğin Türkiye’nin bölgedeki diplomatik konumunu güçlendirebileceğini ileri sürdü.

Ancak Libya’daki siyasi bölünmüşlük, mutabakatın uygulanması ve uluslararası alandaki hukuki tartışmalar devam ediyor. Mısır’ın da deniz yetki alanı konusunda Türkiye ile henüz kapsamlı bir anlaşmaya varmadığı biliniyor.

İsrail açısından çıkarımlar ve sınırlar

Ynet’in analizine göre Türkiye’nin bölgesel anlaşmazlıkları azaltması, Ankara’nın İsrail’in Doğu Akdeniz’deki enerji, güvenlik ve deniz yetki alanı hesaplarında daha fazla dikkate alınmasına yol açabilir.

Bununla birlikte analizde incelenen gelişmeler, Türkiye’nin İsrail ile doğrudan askerî çatışmaya hazırlandığını göstermiyor. Ankara’nın ekonomik koşulları, NATO üyeliği, Batılı ülkelerle ilişkileri ve bölge devletleriyle devam eden görüş ayrılıkları hareket alanını sınırlandırıyor.

Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerde Gazze savaşı, Suriye’nin geleceği, Doğu Akdeniz’deki enerji projeleri ve Filistin meselesi temel anlaşmazlık başlıkları olmayı sürdürüyor. Bu nedenle ortaya çıkan tablo, kesin bir güç değişiminden çok Ankara’nın aynı anda birden fazla diplomatik ve güvenlik dosyasında alan açma çabası olarak değerlendiriliyor.

YerelGundem.com