AfD’nin Saksonya-Anhalt zaferi Almanya ve Avrupa’yı nasıl etkiler?

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BERLİN, ALMANYA — AfD’nin Saksonya-Anhalt eyaletindeki tarihi seçim başarısı, yalnızca küçük bir doğu Alman eyaletindeki siyasi dengeleri değil, Friedrich Merz hükümetinin geleceğini, Almanya’nın Ukrayna politikasını ve Avrupa’daki milliyetçi hareketlerin yükselişini de yeniden tartışmaya açtı.

BBC Avrupa Editörü Katya Adler’in değerlendirmesine göre Saksonya-Anhalt, Almanya’nın 16 eyaletinden biri ve yaklaşık 1,7 milyon seçmeniyle ülke genelindeki 59 milyon seçmenin küçük bir bölümünü temsil ediyor. Buna rağmen AfD’nin tek başına çoğunluğu az farkla kaçırdığı seçim sonucu, ulusal ve Avrupa düzeyinde önemli sonuçlar doğurabilecek bir siyasi kırılma olarak görülüyor.

AfD’nin başarısı, Berlin’de zaten baskı altında bulunan merkez hükümet üzerindeki siyasi yükü artırırken, sonuç özellikle CDU lideri ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz açısından kritik görülüyor. Merz daha önce AfD’nin desteğini azaltmayı hedeflediğini açıklamıştı.

Saksonya-Anhalt neden Almanya'nın tamamı için önemli?

Seçimin yalnızca eyalet düzeyinde değerlendirilmemesinin temel nedeni, AfD’nin artık doğu Almanya’daki protesto oylarının ötesine geçen bir siyasi güç görüntüsü vermesi.

BBC’nin değerlendirmesinde AfD’nin ezici seçim başarısının, federal hükümet üzerindeki baskıyı artırdığı ve Almanya’nın Avrupa’daki liderlik kapasitesini de etkileyebileceği belirtiliyor. Bu süreç, Avrupa’nın aynı anda Rusya-Ukrayna savaşı, ABD ile ticari gerilimler ve Çin kaynaklı ekonomik rekabet gibi büyük dış politika sorunlarıyla uğraştığı bir dönemde yaşanıyor.

AfD’nin özellikle eski Doğu Almanya eyaletlerinde güçlü olduğu uzun süredir biliniyor. Ancak parti artık yalnızca bölgesel bir aktör değil; ülke çapındaki bazı kamuoyu araştırmalarında da birinci sıraya yükselmiş durumda.

Bu nedenle Saksonya-Anhalt sonucu, Almanya’daki geleneksel partilerin seçmenlerle kurduğu ilişkinin yeniden değerlendirilmesine yol açabilecek bir işaret olarak görülüyor.

Merz üzerindeki baskı büyüyor

Seçimin en önemli sonuçlarından biri, CDU ve Başbakan Friedrich Merz üzerindeki siyasi baskının artması.

BBC Avrupa Editörü Katya Adler, AfD’nin başarısının Berlin’deki merkez hükümetin mevcut sorunlarını daha da ağırlaştırabileceğini değerlendiriyor. Merz’in AfD’nin popülaritesini azaltacağı yönündeki siyasi hedefinin seçim sonucuyla ciddi biçimde sorgulanmaya başladığı belirtiliyor.

Bu gelişme Almanya’nın iç politikasını aşan sonuçlar da doğurabilir. Almanya, Avrupa Birliği’nin en büyük ekonomisi ve kıtanın dış politika ile güvenlik meselelerindeki en önemli aktörlerinden biri.

Berlin’de uzun sürecek bir siyasi kriz veya hükümetin kamuoyu desteğinin daha da azalması, Almanya’nın Avrupa düzeyindeki hareket alanını da daraltabilir.

Özellikle Ukrayna’ya destek, Avrupa savunması, göç, ekonomik rekabet ve AB’nin geleceği gibi konular, federal hükümetin iç siyasi gücüyle doğrudan bağlantılı.

AfD'nin Rusya ve Ukrayna politikası neden dikkat çekiyor?

Saksonya-Anhalt seçim sonucunun Moskova’da da dikkatle izlenmesinin önemli bir nedeni AfD’nin dış politika yaklaşımı.

BBC’nin aktardığına göre Rusya Doğrudan Yatırım Fonu Başkanı Kirill Dmitriev, seçim sonucunu “tarihi” olarak nitelendirirken Alman federal hükümetine ve Friedrich Merz’e sert ifadelerle yüklendi.

AfD ise mevcut Alman hükümetinden oldukça farklı bir Rusya-Ukrayna politikası savunuyor.

Parti, Ukrayna’ya askeri yardımın durdurulmasını, Rusya’ya uygulanan yaptırımların sona ermesini ve Almanya’nın yeniden daha ucuz Rus enerjisi satın almasını istiyor.

Bu yaklaşım, özellikle Almanya’nın doğu eyaletlerindeki bazı seçmen kesimlerinde karşılık buluyor.

Almanya, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya karşı başlattığı geniş çaplı savaşın ardından Rus enerji kaynaklarına bağımlılığını azaltırken enerji yoğun sanayi kollarında ciddi maliyetlerle karşı karşıya kaldı. BBC’nin analizinde bu ekonomik değişimin de AfD’nin Rusya ile ilişkilerin yeniden normalleştirilmesi yönündeki söylemine alan açtığı belirtiliyor.

Trump da AfD sonucunu yakından izledi

Saksonya-Anhalt seçiminin etkisi Atlantik’in diğer tarafına kadar ulaştı.

BBC’nin aktardığına göre ABD Başkanı Donald Trump, seçim gecesinde Saksonya-Anhalt çıkış anketini Truth Social hesabında kısa süre içinde paylaştı.

AfD’nin göç, kültürel kimlik ve Almanya’nın ulusal çıkarlarını önceleyen söylemleriyle Trump’ın MAGA hareketinin kullandığı bazı siyasi yöntemler arasında benzerlikler bulunduğu değerlendiriliyor.

BBC analizinde AfD’nin de ana akım medyaya yönelik eleştiriler, siyasi kurumlara güvensizlik ve ülkeyi yeniden güçlendirme mesajları üzerinden Trump’ın siyasi iletişim yöntemlerinden etkilendiği belirtiliyor.

Bununla birlikte Trump’ın Avrupa’daki seçmenler arasındaki popülaritesi sınırlı olduğu için Avrupa’daki milliyetçi partiler seçim kampanyalarında ABD Başkanı’nı doğrudan öne çıkarmaktan genellikle kaçınıyor.

Avrupa'daki milliyetçi partiler sonucu yakından izliyor

AfD’nin başarısı Avrupa’daki benzer siyasi hareketlerden de farklı tepkiler aldı.

İspanya’daki Vox partisinin lideri Santiago Abascal, AfD’nin Saksonya-Anhalt zaferini “Almanya ve Avrupa için büyük bir umut” olarak değerlendirdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un siyasi çizgisine yakın Avrupa Bakanı Benjamin Haddad ise Almanya’da aşırı sağ olarak nitelendirilen bir partinin bölgesel seçimi kazanmasını Avrupa açısından ciddi bir gelişme olarak değerlendirdi.

AfD ve Avrupa’daki benzer milliyetçi partiler, kendilerine yöneltilen “aşırı sağ” veya “sert sağ” nitelemelerini kabul etmiyor. Ayrıca bu partilerin programları ve siyasal tonları birbirinden önemli ölçüde farklılık gösteriyor.

Bununla birlikte göç karşıtlığı, güçlü ulusal egemenlik vurgusu ve Avrupa Birliği’nin mevcut yapısına yönelik eleştirel tutum, bu hareketlerin önemli bir bölümünün ortak özellikleri arasında bulunuyor.

Brüksel'in kaygısı Avrupa'nın birlik içinde hareket edip edemeyeceği

Avrupa Birliği açısından temel sorun, yalnızca AfD’nin bir eyalette yüksek oy alması değil.

Önümüzdeki dönemde Fransa, İtalya, İspanya ve Polonya gibi büyük Avrupa ülkelerinde seçim süreçlerinin gündeme gelmesi beklenirken, milliyetçi ve sistem karşıtı partilerin yükselişinin kıta genelinde devam edip etmeyeceği yakından izleniyor.

Brüksel’in temel kaygısı, dış politika alanında daha fazla birlik ihtiyacı bulunan bir dönemde ulusal çıkarları ön plana çıkaran partilerin güçlenmesinin AB’nin ortak hareket kapasitesini zayıflatması.

ABD ile ticaret, Çin’den gelen ekonomik rekabet, Ukrayna’ya destek ve Rusya’ya yönelik yaptırımlar gibi konularda Avrupa ülkelerinin ortak bir çizgide kalması kritik görülüyor.

Avrupa’daki bazı güvenlik çevreleri de Rusya yaptırımlarında oluşabilecek çatlakların veya NATO’ya yönelik daha mesafeli siyasi yaklaşımların Moskova tarafından Batı ittifakındaki zayıflık işareti olarak değerlendirilebileceğini savunuyor.

AfD'nin yükselişinin arkasında yalnız dış politika yok

Saksonya-Anhalt sonucunu yalnızca Rusya, Ukrayna veya Avrupa siyasetiyle açıklamak eksik olur.

BBC’nin analizine göre Avrupa’daki seçmenlerin önemli bir bölümü savaşların ekonomik etkisinden, sağlık hizmetlerinin durumundan, ailelerinin ekonomik geleceğinden, göçten ve sokak güvenliğinden kaygı duyuyor.

Bu memnuniyetsizlik, geleneksel partilere olan güveni zayıflatıyor.

Seçmenlerin sağa veya sola yönelmesi de otomatik olarak bütün bu insanların siyasi aşırılığı benimsediği anlamına gelmiyor. BBC değerlendirmesinde asıl mesajın, seçmenlerin uzun yıllardır destekledikleri siyasi yapılardan giderek daha fazla hayal kırıklığı yaşaması olduğu vurgulanıyor.

AfD’nin Saksonya-Anhalt kampanyasında kullandığı “Her Şey Mümkün” sloganı da bu değişim talebi üzerine kuruluydu. Parti, seçmenlere Almanya ile yeniden gurur duyabilecekleri bir siyasi yön vaat etti.

Ortaya çıkan sonuç, AfD’nin henüz federal düzeyde hükümet deneyimi bulunmamasına rağmen giderek daha fazla seçmenin partiye yönetme fırsatı vermeye hazır olduğunu gösteriyor.

Bu nedenle Saksonya-Anhalt seçiminin asıl önemi, tek bir eyalette hangi partinin hükümet kuracağından daha geniş.

Seçim, Almanya’daki geleneksel siyasi merkezin ne ölçüde aşındığını, AfD’nin bölgesel başarısını federal düzeye taşıyıp taşıyamayacağını ve Avrupa’daki milliyetçi yükselişin önümüzdeki seçimlerde nasıl şekilleneceğini gösterecek yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.

YerelGundem.com