Ukrayna Mykolaiv’de Azerbaycan diasporası: 2026’daki faaliyetleri ve yapısı

Ahmet Taş | Yerel Gündem

MYKOLAIV, UKRAYNA — Ukrayna’nın Mykolaiv bölgesinde 2026 itibarıyla en az iki Azerbaycan diaspora derneği kayıt statüsünü korurken, Azerbaycanlı toplum temsilcileri kültür, ulusal azınlıklar diyaloğu ve dayanışma etkinliklerinde yer aldı.

Yerel Gündem’in Ukrayna şirket ve sivil toplum sicilleri, yerel yönetim açıklamaları ve 2026 tarihli açık kaynaklarda yaptığı inceleme, Mykolaiv’deki Azerbaycan toplumunun tek bir çatı altında örgütlenmediğini gösteriyor. Bölgede doğrudan Azerbaycan diasporası adıyla kayıtlı kuruluşların yanı sıra, Azerbaycanlı temsilcilerin etkin olduğu çok uluslu sivil toplum kuruluşları ve Ukrayna çapındaki diaspora ağları da bulunuyor.

Mykolaiv’de en az iki kayıtlı Azerbaycan diaspora kuruluşu var

Güncel kayıtlardaki en eski kuruluş, tam adıyla “Mykolaiv Bölgesel Azerbaycan Diasporası Gardaşlık” adlı kamu derneği. Ukrayna sicilindeki adı “Обласна Азербайджанська діаспора Миколаївщини «Гардашлиг»” olan kuruluş 25 Mayıs 1994’te tescil edildi.

YouControl’un 7 Eylül 2026’da güncellenen verilerine göre kuruluşun EDRPOU numarası 23041533, yöneticisi ise Kabir Talib oğlu Badalov. Kuruluşun hukuki statüsü “kayıtlı” olarak gösteriliyor ve temel faaliyet alanı diğer sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri olarak tanımlanıyor.

İkinci önemli tüzel kişilik “Mykolaiv Bölgesi Birleşik Azerbaycanlılar Kongresi”, kısa adıyla OKAMO. Kuruluş 29 Nisan 2015’te tescil edildi. 8 Eylül 2026 tarihli sicil kaydında yöneticisi Yunis Damir oğlu Aliyev, EDRPOU numarası ise 39772929 olarak yer alıyor. Merkezi Mykolaiv’de Prospekt Myru 2-G adresinde kayıtlı.

Bu iki kayıt, “Mykolaiv Azerbaycan diasporası” ifadesinin tek bir derneği tanımlamadığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte açık kaynaklarda Gardaşlık ve OKAMO’nun 2026 yılına ait ayrıntılı faaliyet raporu, üye sayısı, bütçesi veya eksiksiz etkinlik takvimi yayımlanmış değil.

2026’da kültürel etkinliklerde Azerbaycanlı temsilciler öne çıktı

2026’da doğrulanabilen en somut faaliyetlerden biri, 7 Haziran’da Pervomaisk’te gerçekleştirilen “Ми — українські”, Türkçesiyle “Biz Ukraynalıyız” ulusal kültürler festivali oldu.

Pervomaisk Belediye Meclisinin resmî açıklamasına göre etkinliğe Ukrayna Uluslar Asamblesi ve Ukrayna Birleşik Azerbaycanlılar Kongresi Başkanı Rovşan Tagiyev, Kongre yönetiminden Hayyam Hagigatoğlu, Mykolaiv Ulusal Topluluklar Şehir Konseyi Başkanı Anar Ahundov ve Birleşik Azerbaycanlılar Kongresi yönetim kurulu üyesi İntesar Tsehotska katıldı.

Festivalde Azerbaycanlıların yanı sıra Ukraynalı, Polonyalı, Yahudi, Ermeni, Moldovalı, Bulgar, Tatar ve diğer toplulukların temsilcileri yer aldı. Belediye Başkanı Oleg Demçenko, etkinliğin farklı milletleri barış, karşılıklı saygı ve iyi komşuluk değerleri etrafında buluşturduğunu belirtti.

Bu faaliyet, yerel Azerbaycan toplumunun yalnızca kendi kültürel çevresi içinde değil, Mykolaiv bölgesindeki daha geniş ulusal topluluklar ağı içinde de temsil edildiğini gösteren 2026 tarihli resmî örneklerden biri.

Pervomaisk Belediyesinin 7 Haziran 2026 tarihli resmî festival duyurusu

Ramazan iftarında Azerbaycanlı siviller ve askerler bir araya geldi

Mykolaiv’de 2026 yılında Azerbaycan topluluğunun görünür olduğu bir diğer etkinlik Ramazan ayında düzenlendi.

Azerbaycan merkezli Musavat’ın 15 Mart 2026 tarihli haberine göre Mykolaiv’de faaliyet gösteren bir camide gerçekleştirilen iftara farklı Müslüman topluluklarının temsilcilerinin yanı sıra Ukrayna’da yaşayan Azerbaycanlılar ve Azerbaycan kökenli askerler katıldı.

Haberde organizasyonun, Ukrayna Azerbaycanlılar Konseyinin bölgesel yapılanmasının yöneticisi olarak tanıtılan Zaur Agabeyov ile oğlu Ramil Agabeyov tarafından gerçekleştirildiği belirtildi. Cami ahundu Hüseyin İsayev’in Ukrayna’da hayatını kaybedenler için dua ettiği ve barış dileğinde bulunduğu aktarıldı.

Ramil Agabeyov aynı zamanda Mykolaiv kamu yönetiminde görev yapan bir isim. Mykolaiv Bölge Askerî İdaresinin resmî sayfasında Agabeyov, Mykolaiv İlçe Askerî İdaresi başkan yardımcısı olarak yer alıyor; Mykolaiv Belediye Meclisi de kendisini mevcut meclis üyeleri arasında listeliyor.

Ancak Agabeyov’un kamu görevleriyle diaspora faaliyetlerini birbirinden ayırmak gerekiyor. Bir kamu yöneticisinin yürüttüğü resmî çalışmalar, doğrudan bir Azerbaycan diaspora derneğinin faaliyeti olarak değerlendirilemez.

Yerel Gündem’in Mykolaiv’deki Müslüman toplulukların yapısına ilişkin daha önce yayımladığı araştırmada da kentteki Müslüman cemaat içinde Azerbaycanlıların bulunduğu belirtilmişti.

Mykolaiv’de Müslüman topluluklar: Kentte İslam’ın güncel görünümü

Ulusal azınlıkların hakları alanında kurumsal temas sürüyor

Mykolaiv’de Azerbaycan toplumu açısından dikkat çeken yapılardan biri de Mykolaiv Ulusal Topluluklar Şehir Konseyi. Bu kuruluş doğrudan bir Azerbaycan diaspora derneği değil; farklı etnik ve ulusal toplulukları bir araya getiren çok uluslu bir sivil toplum örgütü.

Güncel devlet siciline göre 23 Ocak 2003’te kurulan örgütün başkanı Anar Rauf oğlu Ahundov. Kuruluşun statüsü Temmuz 2026 itibarıyla kayıtlı durumda.

Ahundov, 19 Mart 2026’da Ukrayna’daki etnopolitika mevzuatının uygulanmasını ele alan geniş katılımlı yuvarlak masa toplantısına Mykolaiv Ulusal Topluluklar Şehir Konseyi Başkanı sıfatıyla katıldı. Toplantı, Ukrayna Ulusal Topluluklar Konseyi tarafından Ombudsmanlık makamı ve Ukrayna Parlamentosunun ilgili insan hakları komitesinin desteğiyle düzenlendi.

Etkinliğe devlet kurumları, Avrupa Konseyi, AGİT bağlantılı temsilciler ve Ukrayna’daki farklı ulusal azınlık örgütlerinden isimlerin katılması, Mykolaiv’deki diaspora temsilcilerinin faaliyet alanının yalnızca folklor veya kültürel etkinliklerle sınırlı olmadığını; azınlık hakları ve kurumlar arası diyalog alanına da uzandığını gösteriyor.

Savaşın ilk döneminde tahliye ve insani yardım çalışmaları yürütüldü

Mykolaiv Azerbaycan toplumunun bugün bilinen kamusal profilinin önemli bir bölümü, Rusya’nın geniş çaplı işgalinin başladığı 2022 yılında gerçekleştirilen insani yardım çalışmalarına dayanıyor.

Report.az’ın 7 Haziran 2022 tarihli haberine göre, Anar Ahundov’un organizasyonuyla UNICEF tarafından sağlanan 20 ton insani yardım Mykolaiv bölgesindeki çocuk kurumları, doğum evleri, çocuk hastaneleri ve cephe hattına yakın bölgelerde yaşayanlara ulaştırıldı. Yardımlar arasında içme suyu, tıbbi malzeme, çocuk giysileri ve gıda ürünleri bulunuyordu.

Azerbaycan devlet haber ajansı AZERTAC’a 23 Haziran 2022’de konuşan Ahundov ise Azerbaycanlı ve Ukraynalı gönüllülerden oluşan grubun savaşın başlangıcından o tarihe kadar 1.000’den fazla sivili tahliye ettiğini, 40 ton tıbbi malzeme ve 18 ton gıda yardımı ulaştırdığını söyledi. Bu rakamlar Ahundov’un ajansa yaptığı açıklamaya dayanıyor.

Bu çalışmalar 2022 yılına ait. Açık kaynak taramasında aynı büyüklükte yardım miktarlarının 2026 için güncellendiği bir faaliyet raporuna ulaşılamadı. Bu nedenle 2022 rakamlarını güncel yıllık faaliyet verisi gibi değerlendirmek doğru olmaz.

2026 için önemli bilgi boşlukları hâlâ bulunuyor

Mykolaiv’de Azerbaycan toplumunun örgütlü geçmişi yeni değil. Modern Ukrayna Ansiklopedisi, bölgede Azerbaycan kültürünü tanıtan ulusal-kültürel etkinliklerin geçmiş yıllarda gerçekleştirildiğini kaydediyor.

Bununla birlikte 8 Eylül 2026 itibarıyla Gardaşlık ve OKAMO’nun kamuya açık internet kaynaklarında ayrıntılı bir yıllık faaliyet raporuna rastlanmadı. Kaç aktif üyelerinin bulunduğu, 2026’da kaç aileye yardım ettikleri, düzenli Azerbaycan dili veya kültür eğitiminin devam edip etmediği, gençlik ve kadın yapılanmalarının mevcut durumu ile yıllık bütçeleri açık kaynaklardan doğrulanamıyor.

Aynı şekilde Mykolaiv bölgesinde bugün kaç Azerbaycanlının yaşadığına ilişkin güncel ve güvenilir bir nüfus sayımı verisi bulunmuyor. Ukrayna’nın son kapsamlı nüfus sayımının 2001’e dayanması ve savaş dönemindeki yoğun göç hareketleri nedeniyle eski nüfus rakamlarını 2026’daki topluluğun büyüklüğü olarak sunmak yanıltıcı olur.

Mevcut veriler bir arada değerlendirildiğinde Mykolaiv’de Azerbaycan diasporasının kurumsal örgütlenme, kültürel kimliğin korunması, ulusal topluluklar arası diyalog, dini ve sosyal dayanışma ile savaş dönemindeki insani yardım eksenlerinde görünür olduğu görülüyor. Ancak 2026’nın eksiksiz bilançosunun çıkarılması için Gardaşlık Başkanı Kabir Badalov, OKAMO Başkanı Yunis Aliyev, Anar Ahundov ve diğer yerel temsilcilerden doğrudan faaliyet ve üye verisi alınması gerekiyor.

YerelGundem.com