Murat Kurum’un TOKİ kiralık konut adımı ve Yusuf İnan’ın boş konut modeli

Yusuf İnan | Yerel Gündem

İSTANBUL, TÜRKİYE — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un İstanbul’da 15 bin kiralık sosyal konutun vatandaşlara piyasa rayiçlerinin altında sunulacağını açıklaması, Türkiye’de kira krizine karşı kullanılabilecek farklı modelleri yeniden gündeme taşıdı.

TOKİ’nin ilk kez kiralık sosyal konut modeline geçmesi barınma politikası açısından yeni bir adım olarak değerlendirilirken, YerelGundem.com’da gazeteci ve yazar Yusuf İnan’ın 2 Haziran 2026’da yayımlanan köşe yazısında önerdiği, özel mülkiyetteki boş konutların kamu güvencesiyle kiralık piyasaya kazandırılması modeli de mevcut uygulamaya alternatif veya tamamlayıcı bir çözüm olarak dikkat çekiyor.

Murat Kurum: İlk 1.071 konut ekim ayında teslim edilecek

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, İstanbul’da uygulanacak kiralık sosyal konut projesinin ayrıntılarını 10 Eylül’de açıkladı.

TOKİ’nin duyurusuna göre toplam 15 bin kiralık sosyal konutun planlandığı projede ilk etapta yapımı tamamlanan 1.071 konut için başvurular alınacak. Başvurular 14–25 Eylül 2026 tarihleri arasında e-Devlet üzerinden yapılacak ve herhangi bir başvuru ücreti alınmayacak. Kura ve ilk teslimatların ekim ayında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Kurum, projenin amaçlarından birinin İstanbul’daki kira piyasasını dengelemek olduğunu belirterek ilk konutların teslimiyle birlikte kira fiyatlarının aşağı yönlü desteklenmesini beklediklerini söyledi.

TOKİ’nin açıklamasına göre konutlar Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye, Üsküdar, Maltepe, Tuzla, Kartal, Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu, Güngören ve Arnavutköy’de yer alacak.

Kiralık sosyal konutlarda fiyatlar 10 bin TL’den başlayacak

Projede kira bedelleri konut büyüklüğüne göre belirlendi.

Bakan Kurum’un açıkladığı rakamlara göre 1+1 konutların aylık kirası 10 bin TL, 2+1 konutların 12 bin TL, 3+1 konutların 15 bin TL, 4+1 konutların ise 18 bin TL’den başlayacak.

Kurum, söz konusu rakamların konutların bulunduğu bölgelerdeki piyasa rayiçlerinin altında tutulacağını ifade etti.

Konutlar hak sahiplerine üç yıllığına kiralanacak. Sürenin sonunda yeni hak sahipleri yeniden kura yoluyla belirlenecek.

Projeye 18 yaşını doldurmuş, evli ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar başvurabilecek. Hane gelirinin aylık 100 bin TL’nin altında olması, en az bir yıldır İstanbul’da ikamet edilmesi ve başvuru sahibinin üzerine kayıtlı konut bulunmaması şartları aranacak.

Yusuf İnan üç ay önce boş konut modelini gündeme getirmişti

TOKİ’nin yeni kiralık konut hamlesinden yaklaşık üç ay önce, YerelGundem.com’da Yusuf İnan imzasıyla yayımlanan “Türkiye’nin kira krizini çözecek sihirli formül: Boş konutlar” başlıklı köşe yazısında farklı bir kiralık sosyal konut modeli önerilmişti.

İnan, 2 Haziran 2026 tarihli yazısında yalnızca yeni konut üretmenin kira krizine hızlı çözüm getirmeyebileceğini, çünkü arsa, ruhsat, ihale, altyapı ve inşaat süreçlerinin zaman aldığını savunmuştu. Buna karşılık Türkiye’de halihazırda mevcut olan ancak çeşitli nedenlerle kullanılmayan konutların kiralık piyasaya kazandırılmasının daha hızlı sonuç verebileceğini belirtmişti.

Yazıda yatırım amacıyla alınan daireler, ikinci konutlar, yazlıklar ve ev sahibi-kiracı ilişkisindeki hukuki veya ekonomik kaygılar nedeniyle boş bırakılan konutların ekonomik açıdan atıl bir kaynak oluşturduğu değerlendirmesi yapılmıştı.

Önerinin merkezinde ‘Kamu Kiralama Kurumu’ var

Yusuf İnan’ın önerdiği model, TOKİ’nin mevcut uygulamasından önemli bir noktada ayrılıyor.

TOKİ modelinde kamu tarafından üretilen veya TOKİ stokunda bulunan konutlar doğrudan vatandaşlara kiralanırken, İnan’ın önerisinde özel kişilere ait mevcut boş konutların kamu aracılığıyla sisteme dahil edilmesi öngörülüyor.

İnan, bunun için TOKİ’ye benzer ancak konut inşa etmek yerine kira yönetimine odaklanan bir “Kamu Kiralama Kurumu” kurulmasını öneriyor. Bu kurumun boş konutları sahiplerinden 3, 5 veya 10 yıllık sözleşmelerle kiralaması, ev sahibine düzenli kira ve konutun geri teslimi konusunda güvence vermesi, ardından evleri gelir durumuna göre vatandaşlara uygun fiyatlarla tahsis etmesi öngörülüyor.

Modelde konutunu sisteme dahil eden ev sahiplerine emlak veya kira gelir vergisi avantajı, sigorta desteği ve bakım kredisi gibi teşvikler verilmesi de öneriliyor.

Uzun süre kullanılmadan tutulan ve gönüllü sisteme dahil edilmeyen konutlar için ise kademeli bir boş konut vergisinin değerlendirilebileceği belirtiliyor.

Fransa ve İrlanda’da benzer mekanizmalar uygulanıyor

Yusuf İnan’ın yazısında Belçika, Fransa ve İrlanda’daki uygulamalar Türkiye için örnek gösterilmişti.

Fransa Çevre ve Konut Bakanlığı’nın uyguladığı kiralama aracılığı sisteminde, kamu tarafından tanınan kurum veya sosyal kuruluşlar özel ev sahipleri ile ihtiyaç sahibi kiracılar arasında aracı olabiliyor. Sistem ev sahibinin kira riskini azaltmayı amaçlarken, piyasa fiyatının altında kiralama yapan mülk sahiplerine vergi avantajları da sağlanabiliyor.

İrlanda’da ise boş konutları yeniden kullanıma kazandırmayı hedefleyen Repair and Leasing Scheme kapsamında yerel yönetimler veya yetkilendirilmiş konut kuruluşları, en az 12 aydır boş duran konutların onarımına destek sağlayabiliyor ve mülkleri 5 ila 25 yıllık sürelerle sosyal konut amacıyla kiralayabiliyor. Ev sahibine uzun vadeli ve düzenli gelir sağlanması sistemin temel unsurları arasında bulunuyor.

Bu modeller, yeni konut inşa edilmesinin yanında mevcut özel konut stokunun da sosyal kiralama sisteminde kullanılabileceğini gösteriyor.

TOKİ modeli ile boş konut modeli birlikte uygulanabilir mi?

İki yaklaşım birbirinin alternatifi olmak zorunda değil.

TOKİ’nin 15 bin kiralık sosyal konut projesi doğrudan kamu konut stokunu büyütmeyi ve belirlenen hanelere piyasanın altında kiralık konut sağlamayı amaçlıyor. Yusuf İnan’ın önerdiği sistem ise halihazırda yapılmış fakat kullanılmayan özel konutları kamu güvencesiyle kiralama arzına katmayı hedefliyor.

Bu nedenle ikinci modelin uygulanması halinde yeni bina üretiminin tamamlanmasını beklemeden mevcut konut stokundan yararlanılması mümkün olabilir.

Ancak böyle bir uygulamanın hayata geçirilebilmesi için Türkiye’de kaç konutun gerçekten boş ve kiralamaya uygun olduğunun belirlenmesi, mülkiyet hakkı, vergi sistemi, kira garantileri, bakım sorumluluğu ve tahliye süreçlerinin ayrıntılı bir hukuki çerçeveye bağlanması gerekiyor.

Bakan Kurum’un açıkladığı mevcut TOKİ projesinde ise özel mülkiyette bulunan boş konutların kamu tarafından kiralanmasına ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. Dolayısıyla Yusuf İnan’ın önerdiği model, hükümet tarafından açıklanan projenin bir parçası değil; kira krizinin çözümüne ilişkin ayrı bir politika önerisi niteliği taşıyor.

Kiralık konutta yeni dönem tartışması

TOKİ’nin İstanbul’da başlattığı uygulama, Türkiye’de sosyal konut politikasının yalnızca vatandaşları ev sahibi yapmaya değil, uygun fiyatlı kiralık konut sağlamaya da yönelmeye başladığını gösteriyor.

Önümüzdeki dönemde asıl tartışmanın, kamu tarafından yeni kiralık konut üretiminin hangi ölçekte artırılacağı ve mevcut boş konut stokunun da sisteme dahil edilip edilmeyeceği üzerinde yoğunlaşması beklenebilir.

YerelGundem.com’da 2 Haziran’da gündeme getirilen Kamu Kiralama Kurumu önerisi bu açıdan farklı bir seçenek ortaya koyuyor: Devletin yalnızca konut yapan aktör değil, özel konut stokunu güvenceyle kiralık piyasaya kazandıran bir aracı olarak da görev üstlenmesi.

Kira krizinin boyutu dikkate alındığında, yeni konut üretimi ile mevcut boş konutların ekonomiye kazandırılmasını birlikte ele alan modellerin önümüzdeki dönemde konut politikalarının önemli başlıklarından biri olması muhtemel.

YerelGundem.com