Pezeşkiyan’dan Trump’a Bişkek’te mesaj: Mutabakata dönerse karşılık veririz

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BİŞKEK, KIRGIZİSTAN — İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD Başkanı Donald Trump’ın İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamındaki taahhütlerine yeniden bağlı kalacağını açıklaması halinde İran’ın buna derhal olumlu karşılık vereceğini söyledi.

Pezeşkiyan’ın Şanghay İşbirliği Örgütü Liderler Zirvesi için bulunduğu Bişkek’ten yaptığı açıklama, son dönemde karşılıklı askeri saldırılarla yeniden yükselen ABD-İran geriliminin diplomasi yoluyla düşürülebileceğine ilişkin Tahran’dan gelen en açık mesajlardan biri oldu. DW Türkçe’nin aktardığına göre İran yönetimi, yeni bir süreç için ilk adımın Washington’dan gelmesini bekliyor.

Pezeşkiyan Trump’a mutabakata dönme çağrısı yaptı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Liderler Zirvesi sırasında ABD ile ilişkiler ve İslamabad Mutabakat Zaptı konusunda açıklamalarda bulundu.

Pezeşkiyan, ABD Başkanı Donald Trump’ın daha önce imza attığı metindeki yükümlülüklere yeniden bağlı kalması gerektiğini söyledi.

İran Cumhurbaşkanı, Washington’un mutabakat sonrasında verdiği taahhütlerden kısa süre içinde uzaklaştığını savundu.

Pezeşkiyan, ABD’nin “aşırı talepleri” ve taahhütlerinden geri adım atması nedeniyle Trump tarafından imzalanan belgeye bağlılığın iki haftadan kısa sürdüğünü ileri sürdü.

İran’ın bu süreçte ABD’nin ihlallerine “orantılı yanıt” verdiğini belirten Pezeşkiyan, buna rağmen diplomatik kapının tamamen kapanmadığı mesajını verdi.

“Derhal olumlu karşılık veririz”

Pezeşkiyan’ın açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm, ABD’nin mutabakata dönmesi halinde İran’ın izleyeceği tutuma ilişkin oldu.

İran Cumhurbaşkanı, Trump’ın Haziran ayında imzaladığı İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamındaki taahhütlere yeniden bağlı kalmayı kabul etmesi halinde Tahran’ın bu adıma gecikmeden karşılık vereceğini belirtti.

Pezeşkiyan’ın mesajı, İran’ın görüşmeleri yeniden başlatmak için Washington’dan açık ve bağlayıcı bir siyasi irade görmek istediğine işaret ediyor.

DW Türkçe’nin aktardığı açıklamalara göre İran tarafı, mevcut gerilimin yalnızca askeri yöntemlerle yönetilemeyeceğini ve daha önce üzerinde uzlaşılan çerçevenin yeniden işletilebileceğini savunuyor.

Tahran’ın bu yaklaşımı, taraflar arasındaki son karşılıklı saldırılara rağmen diplomatik çözüm ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.

İslamabad Mutabakatı savaşı sona erdirmeyi hedefliyordu

DW Türkçe’nin haberine göre İslamabad Mutabakat Zaptı, Pakistan’ın arabuluculuğunda müzakere edildi ve Mesud Pezeşkiyan ile Donald Trump tarafından imzalandı.

Mutabakatın temel amacı, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşı sona erdirmek ve daha kapsamlı barış görüşmelerinin önünü açmaktı.

Haberde, söz konusu saldırılarda İran’ın eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de öldüğü belirtiliyor.

Trump’ın mutabakat metnini Haziran ayında Fransa’da bulunduğu sırada imzaladığı aktarılıyor.

Ancak anlaşmanın uzun süre uygulanamadığı ve taraflar arasında kısa süre içinde yeniden gerilim yaşandığı bildirildi.

Her iki tarafın da diğerini mutabakat şartlarını ihlal etmekle suçlaması üzerine anlaşmanın fiilen işlevini kaybettiği belirtiliyor.

Bu durum, kalıcı bir barış sürecinin başlamasını engellerken askeri gerilimin yeniden yükselmesine yol açtı.

Lark Adası saldırısı sonrası gerilim yeniden yükseldi

Pezeşkiyan’ın Bişkek’teki açıklamaları, ABD ile İran arasında yeni askeri saldırıların yaşandığı bir dönemde geldi.

DW Türkçe’ye göre ABD ordusu pazar günü İran’ın Lark Adası’na saldırılar düzenledi.

Haberde bunun yaklaşık bir aylık aranın ardından gerçekleştirilen ilk yeni Amerikan saldırıları olduğu belirtildi.

İran ise saldırılara karşılık olarak Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Amerikan askeri hedeflerine operasyonlar düzenledi.

Karşılıklı saldırılar, İslamabad Mutabakatı sonrasında ortaya çıkan ateşkes ve diplomasi beklentilerinin yeniden zayıflamasına neden oldu.

Bununla birlikte Pezeşkiyan’ın açıklamasında yeni bir askeri tırmanma çağrısı yerine, Washington’un daha önce imzaladığı belgeye dönmesi halinde İran’ın da olumlu adım atacağı mesajının verilmesi dikkat çekti.

Bu yaklaşım, Tahran’ın askeri karşılık politikasını sürdürürken diplomatik seçeneği de masada tuttuğunu gösteriyor.

Arakçi de müzakereye dönüş mesajı verdi

İran Cumhurbaşkanı’nın açıklaması, Tahran yönetiminden diplomasi konusunda gelen tek mesaj değil.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de bir gün önce yaptığı açıklamada ABD ile yeniden müzakere masasına oturmaya hazır olduklarını duyurdu.

Arakçi, Washington’a İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamındaki taahhütlere dönmesi çağrısında bulundu.

İran Dışişleri Bakanı, Trump’ın imzasını taşıyan anlaşmaya yeniden bağlı kalmasının süreci değiştirebileceğini belirtti.

“Bu olduğu takdirde, yeniden doğru yola girilir.”

Arakçi’nin açıklaması ile Pezeşkiyan’ın Bişkek’teki mesajı birlikte değerlendirildiğinde, İran yönetiminin ABD’ye aynı temel koşulu sunduğu görülüyor: Washington’un daha önce imzaladığı mutabakatı yeniden geçerli kabul etmesi.

İran tarafı, böyle bir adımın yeni görüşmeler için başlangıç noktası olabileceğini savunuyor.

Hürmüz Boğazı anlaşmazlığın merkezinde

ABD ile İran arasındaki gerilimin önemli başlıklarından biri de Hürmüz Boğazı.

DW Türkçe’nin haberine göre iki taraf, uluslararası ticaret ve enerji tedariki açısından stratejik öneme sahip bölgede kontrol mücadelesi yürütüyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ndeki enerji üreticilerinin küresel pazarlara erişimi açısından kritik deniz güzergâhlarından biri olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle bölgede yaşanan askeri gerilim yalnızca ABD ile İran arasındaki ikili ilişkileri değil, küresel enerji piyasalarını ve uluslararası deniz ticaretini de doğrudan etkileyebilecek bir risk oluşturuyor.

Tarafların askeri hedeflere yönelik karşılıklı saldırıları, Hürmüz çevresindeki güvenlik endişelerini de artırıyor.

İslamabad Mutabakatı’nın yeniden işler hale getirilmesi yönündeki çağrıların, bu nedenle yalnızca iki ülke arasındaki siyasi ilişkiler açısından değil, bölgesel güvenlik ve enerji tedariki açısından da sonuçları bulunuyor.

Bişkek’ten verilen mesaj yeni diplomasi ihtimalini gündeme taşıdı

Pezeşkiyan’ın açıklaması, Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi nedeniyle çok sayıda liderin bulunduğu Bişkek’te yapılması bakımından da dikkat çekiyor.

İran Cumhurbaşkanı, Washington’a yönelik mesajında yeni bir anlaşma önermek yerine mevcut İslamabad Mutabakatı’nın yeniden uygulanmasını talep etti.

Buna göre Tahran’ın pozisyonu, Trump yönetiminin önce kendi imzasını taşıyan taahhütleri yeniden kabul ettiğini açıklaması üzerine kurulu.

İran yönetimi, bu gerçekleşirse kendisinin de “derhal” olumlu karşılık vermeye hazır olduğunu belirtiyor.

Ancak iki tarafın son haftalarda birbirlerinin askeri hedeflerine yönelik saldırılar gerçekleştirmiş olması, diplomatik sürecin önünde ciddi engeller bulunduğunu gösteriyor.

Pezeşkiyan ve Arakçi’den arka arkaya gelen açıklamalar ise İran’ın askeri karşılıklarını sürdürmekle birlikte müzakere seçeneğini tamamen dışlamadığını ortaya koyuyor.

Bundan sonraki süreçte gözler, Trump yönetiminin İslamabad Mutabakatı konusunda yeni bir açıklama yapıp yapmayacağına ve Washington ile Tahran arasında yeniden doğrudan ya da arabulucular üzerinden temas kurulup kurulmayacağına çevrilecek.

YerelGundem.com