Zeynep Alpboğa dosyası: Terörsüz Türkiye Avrupa ilticasını etkiler mi?

Yusuf İnan | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Almanya’da 22 yıldır yaşayan Zeynep Alpboğa’nın Türkiye’ye sınır dışı edilmek üzere gözaltına alınması, Ankara’nın PKK’nın tasfiyesine yönelik yeni yasayı yürürlüğe koyduğu günlerde Avrupa’daki iltica tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Alpboğa dosyasının Türkiye’deki “Terörsüz Türkiye” süreciyle doğrudan bağlantılı olduğuna ilişkin Alman makamlarından açıklanmış bir belge bulunmuyor. Buna karşılık Türkiye’nin PKK mensuplarının silahsızlanması, geri dönüşü ve bazı ceza dosyalarının ertelenmesi için yasal çerçeve oluşturması ile Avrupa’nın aynı dönemde iltica ve sınır dışı politikalarını sertleştirmesi, önümüzdeki dönemde Türk vatandaşlarının koruma başvurularının nasıl değerlendirileceği konusunda yeni bir stratejik tablo ortaya çıkarıyor.

Alpboğa dosyasında doğrulanabilenler neler?

Bielefeld’de yaşayan 55 yaşındaki Zeynep Alpboğa’nın 20 Ağustos sabahı gözaltına alındığı ve ailesinin verdiği bilgilere göre 26 Ağustos’ta Frankfurt üzerinden İstanbul’a gönderilmesinin planlandığı birden fazla Kürt medya kuruluşu tarafından bildirildi. Aile, Türkiye’de devam eden davaları nedeniyle Alpboğa’nın tutuklanabileceğini savunuyor.

Alpboğa’nın Bielefeld’deki Kürt toplum merkeziyle bağlantısı da yalnızca aile açıklamalarına dayanmıyor. Alman dernek kayıtlarında adı, “Kurdistan Zentrum – Bielefeld e.V.” yönetiminde 2018’den 2023’e kadar yer alıyor.

Ancak kamuya açık kaynaklarda Alpboğa hakkında Almanya’da verilmiş kesinleşmiş bir ceza mahkemesi mahkûmiyeti görülmüyor. Yabancılar makamının orijinal karar metni de henüz kamuya açık değil. Bu nedenle olayın “yalnızca Kürt derneğine gittiği için sınır dışı ediliyor” şeklinde kesinleştirilmesi mevcut belgelerin ötesine geçiyor.

Türkiye’de artık yeni bir hukuki tablo var

Alpboğa dosyasının zamanlamasını önemli hale getiren gelişme Ankara’da yaşandı.

TBMM, 10 Ağustos 2026’da 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’u kabul etti. Düzenleme 18 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanunun uygulanması ise PKK/KCK’nın fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silahları teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bunun MGK kararıyla teyit edilmesine bağlandı.

Yeni çerçeve, belirli PKK/KCK bağlantılı suçlarda soruşturma, kovuşturma veya infazın koşullu olarak ertelenmesine imkân tanıyor. Kasten öldürme gibi bazı ağır suçlar kapsam dışında tutuluyor. Reuters ve AP’nin aktardığına göre düzenleme, silahlı örgüt mensuplarının bir bölümünün topluma yeniden entegrasyonunu mümkün kılmayı amaçlıyor.

Dolayısıyla Türkiye’nin hukuki pozisyonunda önemli bir değişim olduğu açık: Devlet, PKK’nın silahsızlanması ve tasfiyesi gerçekleşirse örgüt mensuplarının bir bölümü için geri dönüş ve hukuki normalleşme mekanizması oluşturmuş durumda.

Öcalan’ın statüsü ise değişmiş değil

Bu noktada önemli bir ayrım gerekiyor.

Yeni kanun, Abdullah Öcalan’ın hukuki statüsünü değiştirmiyor. Reuters, düzenlemenin Öcalan’ın statüsü ile daha geniş Kürt siyasi ve kültürel hakları konularını ele almadığını bildiriyor. AP de Öcalan’ın yeni düzenlemenin sağladığı imkânlardan yararlanacak kişiler arasında bulunmadığını aktardı.

Dolayısıyla sosyal medyada yayılan İmralı görüşme metinlerinden veya “statü” tartışmalarından hareketle Öcalan’a yeni bir hukuki statü verildiğini söylemek mümkün değil.

Bununla birlikte İmralı’nın süreçteki siyasi ağırlığı tartışmasız biçimde arttı. TBMM bünyesindeki komisyon heyeti 24 Kasım 2025’te İmralı’da Öcalan’la görüşmüş, Meclis Başkanlığı bu görüşmenin silahsızlanma ve toplumsal bütünleşme süreci kapsamında gerçekleştirildiğini resmen açıklamıştı.

Avrupa’da iltica zaten yeni yasadan önce sıkılaşıyordu

Türkiye’deki gelişmeler Avrupa’daki daha geniş göç politikası dönüşümüyle aynı döneme denk geliyor.

Almanya hükümeti 2026’da iltica işlemlerinin hızlandırılması ve sınır dışı işlemlerinin daha etkin yürütülmesine yönelik yeni düzenlemeleri devreye soktu. Avrupa Ortak İltica Sistemi de 12 Haziran 2026’dan itibaren uygulanmaya başladı.

Türk vatandaşlarının koruma oranları ise “Terörsüz Türkiye” yasasından önce de düşüktü. Eurostat’ın 2025 verilerinde Türkiye vatandaşlarının AB’de ilk derece uluslararası koruma kabul oranı %11,7 olarak kaydedildi. EUAA, Haziran 2026’dan itibaren tanıma oranı %20’nin altında kalan bazı ülke vatandaşlarının belirli şartlarda hızlandırılmış sınır prosedürlerine tabi olabileceğini belirtiyor.

Almanya’da da BAMF’ın Ocak–Temmuz 2025 verilerinde Türk vatandaşları için toplam koruma oranı %7,8 olmuştu; aynı dönemde ilk iltica başvuruları bir önceki yıla göre %59,1 azalmıştı.

Bu veriler önemli bir noktayı gösteriyor: Avrupa’daki sıkılaşma yalnızca Türkiye’de Ağustos 2026’da çıkarılan yeni yasayla başlamadı. Süreç daha önce başlamıştı.

“Kürtlere baskı var” söylemi tek başına yeterli olur mu?

Türkiye’de silahlı çatışmanın sona ermesi ve PKK mensupları için hukuki geri dönüş mekanizmalarının işletilmeye başlaması, gelecekte Avrupa’daki bazı iltica dosyalarında Türkiye’ye ilişkin risk değerlendirmesini etkileyebilir.

Özellikle başvuru yalnızca genel nitelikte “Kürt olduğum için Türkiye’de güvende değilim” iddiasına dayanıyorsa, Ankara’daki normalleşme adımları Avrupa makamları tarafından ülke koşullarındaki değişimin bir unsuru olarak dikkate alınabilir.

Ancak bundan “Kürtlerin Avrupa’da iltica hakkı sona erdi” sonucu çıkmaz.

Alman hukukunda geri göndermeme ilkesi devam ediyor. Aufenthaltsgesetz §60, siyasi görüşü, milliyeti veya belirli bir sosyal gruba mensubiyeti nedeniyle yaşamı ya da özgürlüğü tehdit altında olan bir kişinin bu ülkeye gönderilmesini yasaklıyor. Her dosyada bireysel risk değerlendirmesi yapılması gerekiyor.

Üstelik Human Rights Watch’un 2026 Türkiye raporu, barış sürecine rağmen şiddet içermeyen siyasi faaliyetler nedeniyle terör suçlamalarıyla karşı karşıya kalan Kürt siyasetçi ve aktivistlerin bulunduğunu, terörle mücadele mevzuatına ve insan hakları uygulamalarına ilişkin sorunların devam ettiğini savunuyor.

Bu nedenle “Türkiye artık tamamen güvenlidir, hiçbir Kürt siyasi sığınmacının riski yoktur” şeklinde genel bir sonuç da mevcut verilerle savunulamaz.

Şiddet ve terör bağlantılı dosyalarda tablo değişebilir

Avrupa açısından asıl önemli değişim burada görülebilir.

Alman Aufenthaltsgesetz §54 uyarınca terörizmi destekleyen bir örgüte üyelik veya destek, şiddet eylemlerine katılmak ya da siyasi hedefler için şiddet çağrısı yapmak çok güçlü sınır dışı gerekçeleri arasında bulunuyor.

Bu nedenle Avrupa’da yaşayan bir kişinin yalnızca Kürt kimliğiyle siyasi faaliyet yürütmesi ile şiddet, terör örgütü desteği veya kamu güvenliği tehdidi oluşturması hukuken aynı kategori değil.

Aynı şekilde “Avrupa’ya uyum sağlayamadı” ifadesi tek başına otomatik sınır dışı nedeni olarak görülemez. Alman hukukunda kişinin ülkede ne kadar süredir yaşadığı, aile bağları, sosyal ve ekonomik ilişkileri ve sınır dışı işleminin ailesine etkileri de değerlendirilmek zorunda.

Bu ayrım Zeynep Alpboğa dosyasında da kritik önemde. Alpboğa’nın 22 yıllık Almanya geçmişi ile aile bağları güçlü kalma gerekçeleri oluşturabilirken, yabancılar makamının dosyada hangi güvenlik gerekçelerini ileri sürdüğü ancak kararın tam metni ortaya çıktığında anlaşılabilecek.

Alpboğa olayı yeni dönemin ilk sinyali mi?

Zamanlama dikkat çekici: Türkiye’de yeni yasal çerçeve 18 Ağustos’ta yürürlüğe girdi, Alpboğa ise 20 Ağustos’ta gözaltına alındı.

Ancak iki olay arasındaki iki günlük yakınlık tek başına nedensellik kanıtı değil. Bielefeld makamlarının Alpboğa hakkındaki işlemlerinin daha önce başlayan uzun bir idari ve hukuki sürece dayandığı haberlerden anlaşılıyor.

Buna rağmen Ankara’daki yeni süreç Avrupa için önemli bir veri oluşturabilir.

Türkiye silahlı örgüt mensuplarının dahi belirli koşullarla geri dönmesini sağlayan mekanizmaları uygulamaya geçirir, çatışma kalıcı biçimde sona erer ve bu süreç insan hakları alanındaki somut reformlarla desteklenirse, Avrupa makamlarının Türkiye kaynaklı iltica dosyalarında “ülkeye dönüşte genel risk” değerlendirmesini zaman içinde daha dar yorumlaması beklenebilir.

Böyle bir tabloda siyasi sığınma tamamen ortadan kalkmaz; fakat genel iddialardan ziyade kişiye özgü, belgelenebilir ve güncel riskin önemi daha da artar.

Zeynep Alpboğa vakası bu dönüşümün kesin kanıtı olarak değil, Avrupa’daki sertleşen göç politikaları ile Türkiye’deki silahsızlanma ve normalleşme sürecinin aynı anda kesiştiği dikkat çekici bir dosya olarak okunmalı.

Önümüzdeki dönemde belirleyici soru şu olacak:

Avrupa, Türkiye’deki “Terörsüz Türkiye” sürecini yalnızca güvenlik alanındaki bir değişim olarak mı görecek, yoksa bu gelişmeyi Türk vatandaşlarının iltica ve sınır dışı dosyalarında ülke riskinin azaldığına ilişkin yeni bir ölçüt olarak da kullanmaya başlayacak mı?

Bu sorunun cevabı, Alpboğa’nın 26 Ağustos için planlanan sınır dışı işleminin akıbeti ve benzer dosyalarda Alman ve diğer Avrupa makamlarının vereceği kararlarla daha net ortaya çıkacak.

YerelGundem.com