ADEX 2026, Azerbaycan’ın savunma stratejisindeki değişimi gösterdi

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BAKÜ, AZERBAYCAN — Bakü’de düzenlenen ADEX 2026, Azerbaycan’ın savunma stratejisinde yalnızca silah satın alan ülke konumundan üretim, ortak girişim ve ihracata yönelen yeni bir aşamaya geçtiğini gösterdi.

Azernews’te Akbar Novruz imzasıyla yayımlanan analize göre, 30 Eylül’de Bakü Expo Center’da açılan 6. Azerbaycan Uluslararası Savunma Fuarı ADEX 2026, Securex Caspian ile birlikte bu yıl daha geniş katılımla düzenlendi. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve First Lady Mehriban Aliyeva’nın stantları gezdiği fuarda, Azerbaycan’ın yerli savunma üretimine verdiği ağırlık öne çıktı.

ADEX 2026’nin ölçeği genişledi

ADEX 2026, önceki yıllara kıyasla daha büyük bir organizasyonla açıldı. Fuar alanında ek pavyon kurulması gerekirken, ilk kez yerli üretim silah ve askeri teçhizatın sergilendiği özel bir salon ayrıldı.

Azernews’in aktardığı verilere göre ADEX ve Securex Caspian kapsamında 30 ülkeden 277 şirket yer aldı. Fuara 39 ülkeden 59 yabancı heyet kayıt yaptırdı ve 14 ulusal pavyon kuruldu.

En büyük katılımcı grubun Türkiye’den gelmesi dikkat çekti. Bu tablo, 2020 Karabağ Savaşı sonrasında Bakü ile Ankara arasında güçlenen “tek millet, iki devlet” savunma işbirliği modelinin sahadaki yansıması olarak değerlendiriliyor.

Fuarın bir başka dikkat çeken yönü ise büyük Amerikan savunma şirketlerinin ilk kez daha görünür şekilde ADEX’te yer alması oldu. Azerbaycanlı yetkililer, Lockheed Martin gibi firmaların katılımını özellikle vurguladı.

Azerbaycan alıcıdan üretici konumuna yöneliyor

ADEX 2026’nın ana mesajı, Azerbaycan’ın artık yalnızca savunma ürünleri satın alan bir ülke olmadığı yönündeydi. Bakü yönetimi, yerli üretim kapasitesini genişletmeyi ve savunma sanayiini dış ortaklıklarla büyütmeyi hedefliyor.

Bu değişimin merkezinde, 2023’te Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in kararıyla kurulan Azersilah Savunma Sanayii Holdingi bulunuyor. Holding, daha önce farklı bakanlık yapıları içinde dağınık şekilde faaliyet gösteren fabrikaları tek çatı altında toplamayı amaçlıyor.

Azersilah’ın görevi yalnızca üretim yapmak değil; aynı zamanda yabancı yatırım çekmek, ortak girişimler kurmak ve Azerbaycan savunma sanayiini uluslararası pazara daha güçlü şekilde taşımak olarak görülüyor.

Yetkililere göre Azerbaycan bugün 1.000’den fazla askeri amaçlı ürünü kendi içinde üretiyor ve bunları 30’dan fazla ülkeye ihraç ediyor. Bu iddia, 2020 öncesinde büyük ölçüde İsrail, Türkiye ve Sovyet mirası sistemlere dayanan savunma yapısı düşünüldüğünde önemli bir dönüşüme işaret ediyor.

Türkiye, İsrail, Çin ve Batı şirketleri aynı alanda

Fuarın katılımcı listesi, Azerbaycan’ın savunma diplomasisinde çok yönlü bir denge aradığını gösterdi. Türkiye, İsrail, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, İngiltere, Almanya, ABD ve Rusya’dan şirketler aynı fuar alanında yer aldı.

Baykar, TB2’nin yanı sıra jet motorlu insansız savaş uçağı Kızılelma ve deniz platformlarına uyumlu TB3 ile fuarda öne çıktı. ASELSAN radar, elektronik harp ve savunma elektroniği sistemleriyle temsil edildi.

Birleşik Arap Emirlikleri merkezli EDGE Group hassas güdümlü mühimmatlarını sergilerken, İsrail savunma sanayiinden IAI, Rafael ve Elbit Systems gibi şirketler fuarda yer aldı. Çin’den AVIC ve NORINCO, havacılık ve zırhlı araç alanlarında temsil edildi.

Almanya’dan Rheinmetall, İngiltere’den BAE Systems ve Rusya’dan Rosoboronexport’un da fuarda bulunması, Bakü’nün savunma ilişkilerini yalnızca tek bir eksene bağlamadığını ortaya koydu.

Yerli platformlar yeni yönü gösteriyor

Azerbaycan’ın 44 günlük Karabağ Savaşı’ndan çıkardığı derslerin savunma üretimine yansıdığı görülüyor. Savaş sırasında insansız hava araçları, hassas mühimmat, elektronik harp ve hedef tespit kabiliyetleri belirleyici hale gelmişti.

ADEX 2026’da sergilenen yerli sistemler de bu yönelimi destekliyor. Tufan mayına dayanıklı araç, ITX-15 ve ITX-20 zırhlı personel taşıyıcıları ile Fireforce adlı yerli lazer silahı, Azerbaycan’ın savunma sanayiinde yeni ürün hattı oluşturmaya çalıştığını gösteriyor.

Bu platformlar Azerbaycan’ı henüz Türkiye veya İsrail ölçeğinde büyük bir savunma ihracatçısı yapmıyor. Ancak ülkenin ithalata dayalı modelden daha fazla üretim, montaj, ortak geliştirme ve teknoloji transferi içeren bir yapıya geçtiği görülüyor.

2025’te savunma ve güvenlik için yaklaşık 6,66 milyar manat, yani yaklaşık 3,9 milyar dolar kaynak ayrıldığı belirtiliyor. Bu bütçenin daha büyük bölümünün zamanla yerli üretim kapasitesini güçlendirmeye yönelmesi, Bakü’nün stratejik hedefleri arasında yer alıyor.

J-10CE detayı hava gücü tartışmasını öne çıkardı

Fuarın en dikkat çekici unsurlarından biri, Çin yapımı J-10CE savaş uçağının tam ölçekli maketinin Azerbaycan Hava Kuvvetleri işaretleri ve 27-001 seri numarasıyla sergilenmesi oldu.

Azernews analizinde, bunun bir satın alma anlaşması anlamına gelmediği vurgulanıyor. Kamuoyuna açık açıklamalarda Bakü veya Pekin tarafından J-10CE alımına ilişkin resmi bir anlaşma duyurulmuş değil.

Buna rağmen uçağın Azerbaycan işaretleriyle sergilenmesi, Çin’in savaş uçağı ihracatında Bakü’yü önemli bir potansiyel pazar olarak gördüğünü gösteriyor. Azerbaycan’ın daha önce Çin-Pakistan ortak üretimi JF-17 Block III uçaklarını envantere katması da bu ilgiyi güçlendiren bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Bu tablo, Azerbaycan’ın hava gücü modernizasyonunda Türkiye, İsrail, Çin ve Batılı aktörlerle aynı anda temas kuran esnek bir savunma diplomasisi yürüttüğünü ortaya koyuyor.

İngiltere ile yeni sanayi işbirliği başlığı

ADEX 2026 kapsamında dikkat çeken diplomatik temaslardan biri de Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Birleşik Krallık Savunma Bakanı Lord Vernon Coaker ile yaptığı görüşme oldu.

İngiliz heyetinde BAE Systems’in yanı sıra Cambridge Ticaret Odası’ndan 14 şirketin yer alması, İngiltere’nin Güney Kafkasya’daki savunma sanayii ilgisinin arttığına işaret etti.

Görüşmede savunma sanayii işbirliğinin iki ülke ilişkilerinde “yeni bir sayfa” olarak değerlendirildiği belirtildi. Bu çerçevede yalnızca silah alımı değil, ortak girişimler ve üretim hatları gibi daha kalıcı sanayi işbirliği modelleri de gündeme geldi.

ADEX 2026’nın genel tablosu, Azerbaycan’ın savunma stratejisinde tek kaynağa bağımlılığı azaltmayı, farklı tedarikçiler arasında denge kurmayı ve yerli üretim kapasitesini büyütmeyi hedeflediğini gösterdi.

Bakü’nün mesajı bu yıl daha belirgindi: Azerbaycan artık yalnızca savunma sistemleri satın alan bir ülke değil; kendi ürünlerini sergileyen, ortak üretim arayan ve savunma pazarında daha görünür olmak isteyen bir aktör.

YerelGundem.com