Almanya’da işsizlik korkusu girişimciliğe yönelenlerin sayısını artırıyor

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BERLİN / ALMANYA — Almanya’da kendi işini kurmak isteyenlerin sayısı yükselirken, yeni girişimcilik dalgasının önemli bölümünü işini kaybetmekten korkan veya uygun istihdam seçeneği bulamayan çalışanlar oluşturuyor.

Alman Sanayi ve Ticaret Odasının girişimcilik raporuna göre bilgi ve danışmanlık almak amacıyla odalara başvuranların sayısı bir yılda 151 binden 171 bine çıktı. Ayrıntılı danışmanlık alanların yüzde 36’sı ise öncelikli gerekçe olarak uygun bir iş alternatifi bulamamasını gösterdi. Bu oran son 11 yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.

Girişimcilik ilgisi arttı ancak tablo bir “startup patlaması” değil

Sanayi ve Ticaret Odaları üzerinden alınan danışmanlık verileri, Almanya’da serbest çalışma ve şirket kurma fikrinin daha geniş bir kesim tarafından değerlendirildiğini gösteriyor. Ancak DIHK Başkanı Peter Adrian, sonuçların geniş kapsamlı ve iyimser bir girişimcilik atılımı şeklinde yorumlanmaması gerektiğini belirtti.

Adrian’a göre kendi işini kurmaya ilgi gösteren her 10 kişiden yaklaşık dördü, ekonomik koşullar, sektörel dönüşüm ve işini kaybetme ihtimali nedeniyle girişimciliği öncelikli seçenek olarak değerlendiriyor. Bu nedenle başvurulardaki artışın bir bölümü yeni bir pazar fırsatını yakalama isteğinden değil, ücretli çalışmaya alternatif oluşturma arayışından kaynaklanıyor.

Bu ayrım önem taşıyor. Bir kişinin yıllardır üzerinde çalıştığı yenilikçi bir fikri hayata geçirmesiyle, işsiz kalma tehlikesi karşısında aceleyle serbest çalışmaya yönelmesi aynı hazırlık düzeyini ve risk yapısını taşımıyor. İşsizlik kaygısıyla kurulan işletmelerde sermaye, müşteri edinme, fiyatlandırma ve sosyal güvence planlarının yeterince hazırlanmaması başarısızlık riskini artırabiliyor.

Almanya’nın zayıflayan iş gücü piyasası endişeleri besliyor

Federal İş Ajansının Temmuz 2026 verilerine göre Almanya’daki işsiz sayısı 3 milyon 7 bine, işsizlik oranı ise yüzde 6,4’e yükseldi. Artışın önemli bölümünün yaz dönemine özgü mevsimsel etkilerden kaynaklandığı belirtilse de kurum, iş gücü piyasasında önceki aylarda görülen zayıf gelişimin sürdüğünü açıkladı.

Haziran 2026 itibarıyla ülkedeki toplam istihdam bir yıl öncesine kıyasla 225 bin kişi azalarak 45,71 milyona geriledi. Sosyal sigortaya tabi çalışanların sayısı da yıllık bazda 69 bin düştü. Federal İş Ajansı, kayıtlı iş gücü talebinin düşük kalmaya devam ettiğini ve işsizlerin yeniden işe girme ihtimalinin tarihsel olarak zayıf seviyelerde bulunduğunu bildirdi.

Bu göstergeler her girişimcinin doğrudan işsizlik nedeniyle şirket kurduğunu kanıtlamıyor. Ancak çalışanların iş güvencesi ve mesleki gelecekleri konusundaki kaygılarının neden yükseldiğine ilişkin ekonomik arka plan sağlıyor.

Şirket iflasları, otomotiv ve sanayi sektörlerindeki dönüşüm, yüksek enerji maliyetleri ve dijitalleşmenin bazı görevleri değiştirmesi de çalışanları ek gelir veya alternatif meslek modeli aramaya yöneltebiliyor.

Girişimlerin büyük bölümü yan faaliyet olarak başlıyor

KfW Girişimcilik Monitörü’ne göre Almanya’da 2025 yılında kendi işini kuran veya serbest çalışmaya başlayanların sayısı 585 binden yaklaşık 690 bine yükseldi. Ancak bu artışın büyük bölümü tam zamanlı şirketlerden değil, ek iş niteliğindeki girişimlerden geldi.

Yaklaşık 483 bin kişi girişimini yan faaliyet olarak başlatırken, tam zamanlı girişimci sayısı 206 bin düzeyinde kaldı. Böylece yan gelir amacıyla veya mevcut iş korunarak yapılan girişimler toplamın yüzde 70’ine ulaştı ve ölçümlerdeki en yüksek seviyeyi gördü.

Bu tablo, çalışanların önemli bir bölümünün ücretli işini hemen bırakmadığını gösteriyor. Birçok kişi önce küçük ölçekte müşteri bulmayı, iş modelini denemeyi ve gelir potansiyelini görmeyi tercih ediyor.

Yan faaliyet modeli riski azaltabilse de çalışma süresini ve sorumlulukları artırabiliyor. Vergi, sigorta, muhasebe ve iş sözleşmesindeki yan faaliyet hükümlerinin dikkate alınmaması hâlinde yeni sorunlar ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle girişimcilik danışmanlığı yalnız şirket kaydı değil, iş planı ve kişisel risk değerlendirmesi bakımından da önem taşıyor.

Yapay zekâ yeni iş modellerinin önünü açıyor

DIHK raporunda iş kaybı endişesinin yanında yeni teknolojilerin oluşturduğu fırsatlara da dikkat çekiliyor. Özellikle yapay zekâ, güvenlik teknolojileri, robotik, iletişim ve uzay alanlarında yeni ürün ve hizmet fikirleri geliştiren girişimcilerin sayısında artış gözleniyor.

Yapay zekâ araçları yazılım geliştirme, içerik üretme, müşteri hizmetleri, veri analizi ve idari işlemlerde başlangıç maliyetlerini düşürebiliyor. Küçük bir ekip, daha önce daha fazla personel gerektiren bazı süreçleri otomasyonla yürütebiliyor.

KfW verilerine göre 2025’te kurulan girişimlerin yüzde 44’ü dijital ürün veya hizmetlere dayanıyordu. Bu oran araştırmanın kaydettiği en yüksek seviye oldu.

Bununla birlikte yapay zekâya erişim tek başına sürdürülebilir şirket kurmaya yetmiyor. Ürünün gerçek bir ihtiyaca cevap vermesi, rakiplerden ayrılması, veri koruma kurallarına uyması ve ödeme yapmaya hazır müşteriler bulması gerekiyor.

DIHK, teknoloji odaklı şirketlerin ekonomiye yenilik kazandırabileceğini ancak girişimlerin kurulmasını ve büyümesini kolaylaştıran şartların yalnız teknoloji sektörüne değil; ticaret, hizmet, turizm ve konaklama gibi geleneksel alanlara da sağlanması gerektiğini savunuyor.

Kadınların danışmanlık başvurularındaki payı yüzde 44’e çıktı

Raporun öne çıkan sonuçlarından biri, girişimcilik danışmanlığı alan kadınların oranındaki yükseliş oldu. Sanayi ve Ticaret Odalarına başvuranlar içinde kadınların payı yüzde 44’e ulaşarak erkeklerle arasındaki farkı önemli ölçüde kapattı.

2000’li yılların başında girişimcilikle ilgilenen kadınların oranının erkeklere kıyasla yaklaşık üçte bir düzeyinde olduğu belirtiliyordu. DIHK, mevcut artışı kendi işini kurmanın kadınlar açısından 20 yıl öncesine göre daha doğal bir kariyer seçeneğine dönüşmesi şeklinde değerlendiriyor.

Ancak danışmanlık almakla fiilen işletme kurmak aynı aşama değil. Kadın girişimcilerin finansmana erişim, bakım sorumlulukları, zaman yönetimi ve tam zamanlı işletmeye geçiş sırasında karşılaştığı engeller devam edebiliyor.

Bu nedenle artan ilginin kalıcı işletmelere dönüşmesi için uygun finansman, erişilebilir danışmanlık, çocuk bakım imkânları ve daha esnek destek programları önem taşıyor.

Girişimciler daha basit ve öngörülebilir şartlar istiyor

Almanya’daki girişimcilik tartışmasının merkezinde bürokrasi, vergi sistemi, finansmana erişim ve uzun idari süreçler bulunuyor. Şirket kurmak isteyenler, farklı kurumlara aynı bilgileri tekrar tekrar sunmak ve faaliyete başlayabilmek için çok sayıda işlem tamamlamak zorunda kalabiliyor.

KfW’nin 2026 raporu, girişimcilerin yasal ve düzenleyici yükümlülükler için haftada ortalama 5,1 saat harcadığını gösteriyor. Çalışanı bulunan işletmelerde bu yük daha belirgin hâle geliyor.

DIHK ise tek merkezli başvuru sistemi, kurumlar arasında otomatik veri paylaşımı, daha açık kurallar ve sadeleştirilmiş formlar öneriyor. Odanın değerlendirmesine göre bürokrasinin azaltılması, yalnız yüksek teknoloji girişimlerine değil, küçük işletmelere ve serbest çalışanlara da uygulanmalı.

Almanya’daki son veriler, girişimciliğin gerçekten yükseldiğini ancak bu artışın iki farklı kaynaktan beslendiğini gösteriyor. Bir tarafta yapay zekâ ve dijital teknolojilerle yeni pazarlar arayan girişimciler, diğer tarafta iş güvencesi azaldığı için kendi işini bir güvence seçeneği olarak değerlendiren çalışanlar bulunuyor.

Bu nedenle yeni başvuruların sayısı kadar, kurulacak işletmelerin hazırlık düzeyi ve kalıcılığı da belirleyici olacak. Girişimciliğin işsizliğe karşı geçici bir çözüm olmaktan çıkıp ekonomik büyümeye katkı sağlayabilmesi için finansman, danışmanlık ve idari kolaylıkların birlikte geliştirilmesi gerekiyor.

YerelGundem.com