Terörsüz Türkiye yasa teklifi Meclis’te: Kapsam ve istisnalar

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA / TÜRKİYE — “Terörsüz Türkiye” süreci için hazırlanan 12 maddelik kanun teklifi, yaklaşık 360 milletvekilinin imzasıyla TBMM Başkanlığına sunuldu; düzenleme soruşturma, yargılama ve infaz ertelemeleri öngörüyor.

“Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” başlığını taşıyan metin, PKK/KCK’nın fiilî varlığının sona erdiğinin ve bütün silahlarla mühimmatın teslim edildiğinin devlet tarafından teyit edilmesinden sonra uygulanacak hukuki mekanizmaları düzenliyor.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un 4 Ağustos’ta imzaladığı teklifin 5 Ağustos’ta TBMM Başkanlığına sunulduğu, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından açıklandı. Teklif henüz kanunlaşmadığı için maddeler komisyon ve Genel Kurul görüşmeleri sırasında değiştirilebilecek.

Uygulama için MGK kararının yayımlanması gerekecek

Kamuoyuna açıklanan metne göre kanunun uygulanması, yalnızca TBMM’de kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanmasına bağlı olmayacak.

Öncelikle PKK/KCK’nın ve bağlantılı oluşumların fiilî varlıklarına son verdiğinin, kontrollerindeki bütün silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca belirlenmesi gerekecek. Bu tespit daha sonra Millî Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilecek ve MGK kararı Resmî Gazete’de yayımlanacak.

Soruşturma, kovuşturma ve cezaların infazına ilişkin erteleme hükümleri ancak bu aşamadan sonra uygulanabilecek. Dolayısıyla teklif, bütün dosyaları kanunun yayımlandığı gün kendiliğinden durduran genel bir düzenleme getirmiyor.

Metin ayrıca MGK kararından önce işlenen ve teklif kapsamına giren suçlar hakkında kararın yayımlanmasından sonra yeni soruşturma başlatılmasını, oluşturulacak kurulun iznine bağlıyor.

Hangi suçlar teklif kapsamında bulunuyor?

Teklifin kapsam maddesinde PKK/KCK’yı kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgüt propagandası yapma suçları sayılıyor.

Örgütün faaliyetleri kapsamında işlendiği değerlendirilen diğer suçlar da düzenlemenin kapsamına alınırken PKK/KCK lehine işlendiği belirtilen terörizmin finansmanı suçları için de aynı mekanizmanın uygulanması öngörülüyor.

Metindeki düzenleme yalnızca PKK/KCK ve buna bağlı oluşumların faaliyetleriyle ilgili dosyaları kapsıyor. Başka örgütler veya farklı suç türleri için genel bir soruşturma ya da infaz ertelemesi öngörülmüyor.

Teklif doğrudan “genel af” ifadesini kullanmıyor. Bunun yerine soruşturma, kovuşturma ve mahkûmiyetlerin infazının belirli sürelerle ertelenmesini; şartların ihlal edilmemesi hâlinde dosyaların düşürülmesini veya cezanın infaz edilmiş sayılmasını düzenliyor.

Kasten öldürme suçları kapsam dışında tutuldu

Teklifte iki temel istisna bulunuyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlendiği belirlenen kasten öldürme suçları, soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi hükümlerinden yararlanamayacak.

Ayrıca 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar kapsam dışında bırakılıyor.

Aynı istisnalar kesinleşmiş mahkûmiyetlerin infazına ilişkin maddede de yer alıyor. Buna göre örgüt faaliyeti kapsamında kasten öldürme suçundan hüküm giyenlerle 1 Haziran 2005’ten önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet alanların cezaları ertelenmeyecek.

Teklifin Meclis görüşmeleri sırasında en fazla tartışılması beklenen başlıklardan birini, kapsam içindeki diğer suçların sınırlarının nasıl belirleneceği ve farklı dosyalarda hangi fiillerin örgüt faaliyeti kapsamında değerlendirileceği oluşturuyor.

Soruşturma ve davalar beş veya 10 yıl ertelenecek

Düzenlemeye göre üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarla ilgili devam eden soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl süreyle ertelenecek.

On beş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren ve istisnalar arasında bulunmayan suçlarda ise erteleme süresi 10 yıl olacak.

Bu sürelerde dava zamanaşımı işlemeyecek. Dosyalar ve suçun ispatına yarayan deliller erteleme dönemi boyunca korunacak. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri bakımından tasfiye kararı verilerek bunların Hazineye gelir kaydedilmesi öngörülüyor.

Cumhuriyet savcısının verdiği erteleme kararına karşı iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilecek. Mahkemenin kovuşturmayı erteleme kararına karşı da aynı süre içinde itiraz edilebilecek.

İstinaf veya Yargıtay incelemesinde bulunan ve erteleme kapsamına giren dosyalar hakkında bozma kararı verilmesi planlanıyor. Tutuklama ve adli kontrol tedbirleri ise kendiliğinden kaldırılmayacak; yetkili hâkim veya mahkeme tarafından yeniden değerlendirilecek.

Yeni terör suçu işlenmezse dosya düşebilecek

Erteleme kararları özel olarak oluşturulacak bir sisteme kaydedilecek. Bu bilgilere yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkeme tarafından erişilebilecek.

Kişinin beş veya 10 yıllık erteleme süresi içinde yeniden bir terör suçu işlemesi durumunda erteleme kararı kaldırılacak ve soruşturma ya da yargılamaya devam edilecek.

Yeni dosyada mahkûmiyet kararı verilmesi hâlinde önceki suç için belirlenen infaz ertelemesinden de yararlanılamayacak.

Erteleme süresinin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması hâlinde soruşturma dosyası için kovuşturmaya yer olmadığına, açılmış davalarda ise düşmeye karar verilmesi öngörülüyor.

Bu mekanizma, teklifin doğrudan cezasızlık veya otomatik beraat yerine şarta bağlı ve uzun süreli bir erteleme modeli kurduğunu gösteriyor.

Kesinleşmiş cezaların infazı da ertelenebilecek

Teklif yalnızca devam eden soruşturmaları ve davaları değil, kesinleşmiş mahkûmiyetleri de kapsıyor.

Toplam hapis cezası 15 yıl veya daha az olan hükümlülerin cezalarının infazı, infaz hâkiminin kararıyla beş yıl süreyle ertelenebilecek. On beş yıldan fazla hapis cezası alanlarla müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet cezasına mahkûm edilenlerin infazı ise 10 yıl ertelenebilecek.

Kasten öldürme suçundan hüküm giyenlerle 1 Haziran 2005 öncesindeki suçlardan müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet alanlar bu haktan yararlanamayacak.

Erteleme süresinde yeni bir terör suçu işlenirse karar kaldırılarak cezanın infazına devam edilecek. Sürenin suç işlenmeden tamamlanması durumunda ise cezanın infaz edilmiş sayılması öngörülüyor.

Müsadere kararları ertelemeden etkilenmeyecek. İnfaz hâkiminin verdiği kararlara karşı itiraz yolu da açık olacak.

Süreci Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığındaki kurul izleyecek

Kanunun uygulanmasını takip etmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında yeni bir kurul oluşturulması planlanıyor.

Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.

Kurul ihtiyaç hâlinde alt komisyonlar oluşturabilecek ve sürecin örgüt nezdindeki ilerleyişi için görevlendirmeler yapabilecek. Örgütün tamamen tasfiye edilip edilmediği dönemsel gözlem raporları üzerinden değerlendirilecek.

Kurula ayrıca belirli sürelerin ardından soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet nedeniyle oluşan hak yoksunluklarının kaldırılmasını ilgili yargı mercilerinden isteme yetkisi verilmesi öngörülüyor.

TBMM Başkanlığı bünyesinde de uygulamaları takip edecek ve tavsiyelerde bulunabilecek bir İzleme Komisyonu kurulacak. Kurulun Meclisi düzenli olarak bilgilendirmesi gerekecek.

Başvurular için altı aylık süre öngörülüyor

Teklif hükümlerinden yararlanmak isteyenlerin, MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonraki altı ay içinde Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurulun görevlendireceği kurumlara yazılı başvuru yapması gerekecek.

Örgüt mensuplarının teslim ettikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat, patlayıcı madde, araç ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak. Uygulamanın ayrıntıları İçişleri ve Millî Savunma bakanlıklarınca belirlenecek.

Teklifin 10’uncu maddesinde, kanun kapsamındaki görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağı düzenleniyor.

Son iki madde ise kanunun yayımlandığı gün yürürlüğe girmesini ve hükümlerinin Cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesini öngörüyor. Ancak soruşturma ve infaz ertelemelerinin fiilen başlayabilmesi için örgütün silahsızlandığının güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi, MGK tarafından teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanması gerekecek.

Teklifin kesin kapsamı ve uygulanacak hükümler, Adalet Komisyonu ile TBMM Genel Kurulundaki görüşmelerin ardından netleşecek.

YerelGundem.com