Trump enerji ateşkesi açıkladı, Zelenskiy Rusya için garanti istedi

Ahmet Taş | Yerel Gündem

KİEV, UKRAYNA — ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna ile Rusya’nın karşılıklı olarak enerji tesislerini vurmama konusunda anlaştığını açıkladı; Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ise Moskova’nın anlaşmaya uyacağından emin olmadıklarını söyledi.

Trump’ın 14 Eylül’de Truth Social üzerinden yaptığı açıklama olası bir “enerji ateşkesi” beklentisini gündeme getirirken Kiev’den gelen yanıt, henüz iki tarafın da koşulları üzerinde uzlaştığı kesinleşmiş bir anlaşma bulunmadığına işaret etti. Zelenskiy, Ukrayna’nın kritik altyapının korunmasına yönelik bir düzenlemeye hazır olduğunu, ancak bunun güvenilir, uzun vadeli ve uluslararası ortaklar tarafından güvence altına alınmış olması gerektiğini belirtti.

Trump: Ukrayna ve Rusya enerji tesislerini vurmayacak

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü sosyal medya platformu Truth Social’dan yaptığı açıklamada Ukrayna ve Rusya’nın birbirlerinin enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurmayı kabul ettiğini söyledi.

Trump, Ukrayna’nın Rus enerji hedeflerine saldırmama konusunda anlaştığını ve Rusya’nın da karşılıklı olarak aynı adımı atacağını ifade etti. Anadolu Ajansı’nın aktardığı açıklamada Trump ayrıca dünya genelinde yükselen dizel fiyatlarının önemli nedenlerinden birinin Rusya-Ukrayna savaşı olduğunu savundu.

Trump’ın açıklaması, bir gün önce Zelenskiy’e yaptığı açık çağrının ardından geldi.

ABD Başkanı 13 Eylül’de Ukrayna’dan Rusya’daki dizel üretimi ve petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmasını istemiş, Ukrayna’nın uzun menzilli İHA saldırılarının Rus yakıt üretimini azalttığını ve bunun küresel dizel piyasasında baskı oluşturduğunu söylemişti.

Ukrayna ise aylardır Rus rafinerilerini, petrol depolarını ve enerji tesislerini Moskova’nın savaş kapasitesini finanse eden ve askerî lojistiği destekleyen hedefler olarak tanımlıyor.

Zelenskiy: Rusya’nın anlaşmaya uyacağından emin değiliz

Trump’ın açıklamasından sonra Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy sosyal medya hesabından daha ihtiyatlı bir değerlendirme yaptı.

Zelenskiy, Ukrayna’nın ortaklarına kritik altyapının karşılıklı olarak hedef alınmamasını sağlayacak bir düzenleme önerdiğini doğruladı. Ancak Kiev’in, Rusya’nın böyle bir anlaşmaya gerçekten uyma niyetinde olduğundan emin olmadığını vurguladı.

Zelenskiy’nin açıklamasına göre olası düzenlemenin yalnız elektrik santrallerini değil, diğer enerji tesislerini, kritik altyapıyı, liman ve lojistik ağlarını ve gıda taşımacılığını da koruması gerekiyor.

Ukrayna lideri, ortakların Rusya’nın bu hedeflere saldırmamasını gerçekten garanti edebilmesi halinde Kiev’in de karşılık olarak saldırılarını durdurmaya hazır olduğunu bildirdi.

Zelenskiy ayrıca anlaşmanın kısa vadeli bir siyasi rahatlama sağlamaktan öteye gitmesi gerektiğini belirterek kalıcı ve denetlenebilir bir mekanizma istedi.

“Savaş sona ermeli. Kritik altyapıya ilişkin bir gerilimi azaltma adımı barışa giden ilk adım olabilir.”

Kiev, şimdi ABD ve diğer ortaklardan olası mekanizmanın nasıl uygulanacağına ilişkin somut ayrıntılar bekliyor.

Kiev’de ‘anlaşma kesinleşti’ teyidi gelmedi

Trump’ın açıklamasının ardından ortaya çıkan temel soru, gerçekten iki tarafın üzerinde mutabık kaldığı yazılı veya ayrıntılı bir anlaşmanın bulunup bulunmadığı oldu.

Kyiv Independent’ın haberine göre Trump’ın paylaşımından yaklaşık bir saat sonra ne Ukrayna ne de Rusya yönetimi karşılıklı enerji ateşkesinin kesinleştiğini resmen teyit etmişti. Gazeteye konuşan üst düzey bir Ukraynalı enerji yetkilisi de böyle bir anlaşmadan haberdar olmadığını söyledi.

Bu nedenle Trump’ın duyurusu ile Zelenskiy’nin açıklaması arasında önemli bir ton farkı bulunuyor.

Trump meseleyi iki tarafın kabul ettiği bir anlaşma olarak sunarken, Zelenskiy Kiev’in prensipte hazır olduğunu ancak Rusya’nın uymasının garanti edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Bu ayrım, olası ateşkesin kapsamı, başlangıç tarihi, ihlallerin nasıl tespit edileceği ve hangi tesislerin “kritik altyapı” kapsamına alınacağı gibi başlıkların henüz açıklığa kavuşmadığını gösteriyor.

Kremlin Trump’ın önceki çağrısını destekledi

Moskova’dan Trump’ın son “iki taraf anlaştı” açıklamasına ilişkin ilk saatlerde doğrudan ve ayrıntılı bir teyit gelmedi.

Ancak Kremlin, Trump’ın bir gün önce Ukrayna’ya yaptığı Rus dizel tesislerini vurmama çağrısını olumlu karşılamıştı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Reuters’a yaptığı açıklamada Ukrayna’nın Rusya’daki ekonomik ve enerji altyapısına saldırılarının durdurulmasına yönelik çağrıların memnuniyetle karşılanabileceğini söyledi.

Rusya, Ukrayna’nın uzun menzilli İHA saldırılarının son aylarda birçok rafineriyi vurmasının ardından benzin ve diğer yakıt ürünlerinde arz sorunları yaşıyor. Reuters’a göre saldırılar Rusya’nın yakıt üretimini düşürürken bazı bölgelerde benzin sıkıntısı ortaya çıktı.

Kiev ise bu saldırıların Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşının ekonomik maliyetini yükseltmeyi amaçladığını belirtiyor.

Enerji tesisleri savaşın stratejik hedeflerinden biri oldu

Enerji altyapısının karşılıklı olarak saldırılardan çıkarılması, savaşın seyri açısından önemli bir değişiklik anlamına gelebilir.

Rusya, özellikle sonbahar ve kış dönemlerinde Ukrayna’nın elektrik üretim tesislerini, trafo merkezlerini, dağıtım ağlarını ve yakıt altyapısını yoğun biçimde hedef alıyor.

Ukrayna ise son dönemde Rusya’nın petrol rafinerilerine yönelik uzun menzilli İHA saldırılarını artırdı.

Trump’ın 13 Eylül’deki açıklamasına göre bu saldırılar Rus dizel üretimini etkileyerek yalnız Rusya’daki yakıt piyasasını değil, küresel fiyatları da baskı altına aldı. ABD’de ortalama dizel fiyatının galon başına 6 doların üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaştığı bildirildi.

Dolayısıyla Washington açısından olası enerji ateşkesi yalnızca Ukrayna’daki sivil altyapının korunmasıyla ilgili değil; aynı zamanda uluslararası enerji fiyatları ve yakıt arzıyla da bağlantılı.

Enerji ateşkesi barış görüşmelerinin ilk adımı olabilir mi?

Kiev son dönemde yalnız enerji tesislerini değil, Karadeniz’deki deniz taşımacılığı ve gıda ihracatını da kapsayabilecek sınırlı ateşkes modellerini ABD temsilcileriyle görüştüğünü açıklamıştı.

Zelenskiy’nin son açıklaması, Ukrayna’nın kapsamlı bir barış anlaşmasından önce belirli alanlarda gerilimi azaltacak karşılıklı adımlara açık olduğunu gösteriyor.

Ancak Kiev’in temel şartı, Rusya’nın verdiği taahhütlerin yalnız siyasi açıklamalara dayanmaması.

Zelenskiy, anlaşmanın sahada uygulanmasını garanti edecek ortakların bulunmasını, ihlallerin takip edilmesini ve düzenlemenin Ukrayna’nın elektrik, liman, lojistik ve gıda altyapısını gerçek anlamda korumasını istiyor.

Bu nedenle 14 Eylül’de ortaya çıkan tablo henüz klasik anlamda kesinleşmiş bir ateşkesten çok, Washington’un ilan ettiği ve Kiev’in koşullu olarak desteklediği bir enerji saldırmazlığı girişimi görünümünde.

Trump’ın açıklamasının ardından Moskova’nın karşılıklı anlaşmanın kapsamını açık biçimde teyit edip etmeyeceği ve ABD’nin nasıl bir garanti-denetim mekanizması oluşturacağı, girişimin kalıcı olup olmayacağını belirleyecek.

Savaşın dördüncü yılı geride kalırken enerji altyapısının korunmasına yönelik böyle bir düzenlemenin hayata geçmesi, özellikle kış öncesinde Ukraynalı siviller açısından önemli sonuçlar doğurabilir.

Ancak önce tarafların aynı anlaşmadan söz edip etmediğinin netleşmesi gerekiyor.

YerelGundem.com