Witkoff Putin'le buluştu: Ukrayna barışı ve ABD-Kiev gerilimi masada

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ST. PETERSBURG, RUSYA — ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, Oslo’da Ukrayna ve Avrupalı yetkililerle yapılan görüşmelerin ardından 21 Ekim’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le bir araya geldi.

Görüşme, Washington ile Kiev arasında askeri destek ve saldırı uyarıları konusunda görüş ayrılıkları yaşanırken gerçekleşti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ilişkilerde gerilim bulunduğunu kabul etti, ancak Ukrayna’ya desteğin siyasi bir kararla kasten kesildiği iddiasını reddetti. Witkoff’un Rusya temaslarında ise Oslo’da ele alınan barış önerileri ve üç taraflı müzakerelere dönüş olasılığı gündemde.

Oslo’da hangi konular görüşüldü?

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 20 Ekim’de Norveç’in başkenti Oslo’da Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre ile görüştü. Witkoff da temaslara katıldı; Trump’ın bir diğer temsilcisi Jared Kushner görüşmeye çevrim içi bağlandı. Daha sonra Avrupa ülkeleri, Avrupa Birliği ve NATO’dan güvenlik yetkilileriyle temaslar sürdü.

Ukrayna Cumhurbaşkanlığına göre görüşmelerde güvenlik garantileri, savaş sonrasındaki yeniden yapılanma, Rusya’ya yönelik yaptırımlar ve Avrupa güvenliği ele alındı. Balistik füzelere karşı kullanılan önleme füzeleri, saldırılara ilişkin erken uyarılar ve Starlink ile Starshield hizmetlerinin durumu da konuşuldu.

Støre, toplantıyı yapıcı olarak nitelendirdi ve Ukrayna hakkındaki kararların Ukrayna olmadan alınmaması gerektiğini vurguladı. Stubb ise diplomatik süreçte ilerleme sağlandığını söyledi. Taraflar bir barış anlaşması ilan etmedi; görüşmeler, Rusya’ya sunulabilecek öneriler üzerinde çalışma aşamasında.

Witkoff St. Petersburg’a ne götürdü?

Norveç Başbakanı Støre, Oslo toplantısının ardından Witkoff’un St. Petersburg’a giderek Rus yönetimine görüşmelerde ele alınan önerileri aktaracağını açıklamıştı. Witkoff, 21 Ekim’de Putin’le bir araya geldi.

Görüşmenin başlangıcındaki açıklamasında ABD temsilcisi, Ukrayna, Rusya ve ABD arasında daha önce yürütülen üç taraflı barış görüşmelerinin yeniden başlamasını konuşmak istediğini belirtti. Oslo’daki temasları verimli olarak tanımladı ve olası bir çözüm için çeşitli fikirleri Putin’e sunacağını söyledi.

Bu temas, müzakerelerin yeniden başladığı anlamına gelmiyor. Rusya’nın önerilere vereceği yanıt, Kiev’in katılımıyla kurulabilecek bir görüşme takvimi ve savaşın temel anlaşmazlıklarında ilerleme sağlanıp sağlanamayacağı henüz belli değil. Ukrayna yönetimi, Witkoff’un Rusya temaslarının ardından kendilerine bilgi vermesini bekliyor.

Rubio gerilimi kabul etti, kasıtlı kısıtlamayı reddetti

Zelenski, Oslo görüşmelerinden önce Rubio ile telefonla konuştu. Rubio, görüşmenin yaklaşık 45 dakika sürdüğünü belirtti. İki liderin gündeminde hava savunması, Rus balistik saldırıları için erken uyarı ve uydu hizmetleri vardı.

ABD Dışişleri Bakanı, Washington ile Kiev arasında gerilim yaşandığını kabul etti. Bununla birlikte Ukrayna’ya zarar vermek amacıyla istihbaratın veya askeri desteğin kasten engellenmesine yönelik bir siyasi talimat bulunmadığını savundu.

Rubio, Ukrayna için müttefiklerce satın alınan bazı füze önleyicilerin teslimatında gecikme yaşanmış olabileceğini de söyledi. Sevkiyatların, ABD’nin kendi savunma ihtiyaçları ve diğer ortaklarına karşı yükümlülükleri dikkate alınarak değerlendirildiğini anlattı. Bu açıklama, teslimatların durumuna ilişkin soruları ortadan kaldırmıyor; gecikmenin nedenine ilişkin Washington’ın görüşünü ortaya koyuyor.

Erken uyarı konusunda iki taraf ne söylüyor?

Zelenski, Ukrayna’nın Rus balistik füze saldırılarına ilişkin erken uyarıları yeniden aldığını söyledi. Ona göre bu bilgiler, sivillerin yaklaşan saldırıdan haberdar olabilmesi açısından yaşamsal önem taşıyor. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı, Oslo temaslarında erken uyarı sisteminin yeniden çalışmasından duyulan memnuniyeti de bildirdi.

Rubio ise ABD’nin Ukrayna’yla istihbarat paylaşımını durdurduğunu reddetti. Böylece iki taraf, son dönemde yaşanan aksamanın nasıl tanımlanacağı konusunda farklı açıklamalar yapmış oldu. Erken uyarının şu anda çalıştığına ilişkin Zelenski’nin beyanı ile Washington’ın geçmişte bir kesinti yaşanmadığı yönündeki savunması aynı iddia değil.

Starlink ve Starshield konusunda da sonuç dikkatle ayrılmalı. Zelenski, Rubio ile bu hizmetlerin durumunu görüştüklerini ve hizmetlerin yeniden sağlanması gerektiğini açıkladı. Erken uyarıya ilişkin olumlu açıklama, uydu hizmetleriyle ilgili bütün sorunların çözüldüğünün teyidi anlamına gelmiyor.

Enerji ateşkesi ve güvenlik garantileri gündemde

Zelenski, Ukrayna’nın enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulması önerisini desteklediğini, ancak Rusya’nın Ukrayna enerji altyapısını hedef almaya devam ettiğini söyledi. Kiev’in, Rusya’nın benzer saldırıları durdurması halinde Rus enerji sektöründeki hassas hedefleri vurmamaya hazır olduğunu belirtti.

Oslo’daki görüşmelerde olası kısmi ateşkes ve savaş sonrasında Ukrayna’ya verilecek güvenlik garantileri de ele alındı. Ukrayna tarafı, kalıcı bir düzenlemenin güvenlik garantileri olmadan kurulamayacağı görüşünde. Norveç ve Finlandiya liderleri diplomatik temasların sürmesini desteklese de önerilerin uygulanması Rusya’nın tutumuna ve tarafların üzerinde anlaşacağı koşullara bağlı.

Gündemdeki bir başka fikir, Ukrayna, ABD ve Rusya liderlerinin daha sonra üçlü bir görüşmede buluşması. Zelenski, yalnızca liderlerin çözebileceği meseleler için böyle bir toplantı yapılabileceğini söyledi. Henüz üzerinde uzlaşılmış bir tarih veya toplantı formatı açıklanmadı.

Shenzhen’de konuşulan üçlü zirve ayrı bir öneri

Trump’ın gelecek ay Çin’de Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmeye açık olduğunu söylemesi, Oslo’da tartışılan üçlü barış görüşmesiyle karıştırılmamalı. İlki ABD, Rusya ve Çin liderlerinin olası buluşması; ikincisi ise Ukrayna, Rusya ve ABD arasında savaşa ilişkin müzakere önerisi.

Çin’in Shenzhen kentindeki APEC liderler toplantısı 18–19 Kasım’da yapılacak. Trump, Putin ve Şi arasında bu toplantı kapsamında bir görüşme ihtimali konuşuluyor; üçlü zirve için kesinleşmiş bir karar veya açıklanmış ortak gündem bulunmuyor.

Şimdi dikkatler, Witkoff’un Putin’le temasından sonra tarafların yapacağı açıklamalarda. Oslo’daki önerilerin müzakereye dönüşüp dönüşmeyeceği, Rusya’nın yanıtı ve Ukrayna’nın masadaki yeriyle netleşecek.

YerelGundem.com