Oleşki’den siviller Melania Trump arabuluculuğunda tahliye edildi

KİEV, UKRAYNA — Rus işgali altındaki Herson bölgesinin Oleşki kentinden çıkarılan Ukraynalı siviller, Melania Trump’ın arabuluculuk ettiği yerel ateşkes kapsamında Rusya ve Belarus üzerinden Ukrayna’ya ulaştı.

Tahliye için 25 otobüs ve hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler için ambulanslar hazırlandı. Otobüslerin toplam kapasitesi 750 kişiydi ancak Ukrayna ve Rusya makamları, sivillerin güvenliği ile gelecekteki insani operasyonları gerekçe göstererek kesin tahliye sayısını açıklamadı.

Tahliye edilen siviller Ukrayna’ya ulaştı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Oleşki’den çıkarılan Ukrayna vatandaşlarının 31 Ekim’de ülke sınırını geçtiğini doğruladı. Zelenskiy, tahliye edilenlerin ihtiyaç duydukları yardımın sağlanacağını açıkladı ve arabuluculuk çalışmaları nedeniyle ABD’ye ve Melania Trump’a teşekkür etti.

“Hepsi ihtiyaç duydukları yardımı alacak.”

Reuters’ın aktardığına göre tahliye edilenler arasında 94 yaşında bir kişi ile bir yaşını henüz geçmiş bir çocuk da bulunuyor. Ukrayna’ya ulaşan siviller için sıcak yemek, içme suyu, sağlık kontrolü ve geçici dinlenme alanları hazırlandı. Bazı kişiler yıllar sonra yakınlarıyla yeniden buluştu.

Kafilede evcil hayvanlarıyla yolculuk eden siviller de yer aldı. Sınır bölgesinde hayvanlar için su ve yiyecek hazırlandığı, Ukrayna Kızılhaçı, Sınır Tanımayan Doktorlar ve World Central Kitchen gibi yardım kuruluşlarının tahliye edilenlerin karşılanmasına destek verdiği bildirildi.

Uzun tahliye güzergâhı

Oleşki’den Ukrayna kontrolündeki bölgeye Dinyeper Nehri üzerinden doğrudan geçiş, mayınlar ve devam eden askerî riskler nedeniyle mümkün olmadı. Bu nedenle Ukrayna’ya dönmek isteyen siviller oldukça uzun bir güzergâhtan taşındı.

Tahliye edilenler önce otobüslerle Rus işgali altındaki Kırım üzerinden Rusya’nın Krasnodar bölgesindeki Anapa kentine götürüldü. Buradan uçaklarla Belarus’un Gomel kentine taşınan siviller, daha sonra otobüslerle Ukrayna-Belarus sınırına ulaştırıldı.

Ukrayna İnsan Hakları Yetkilisi Dmitro Lubinets de tahliye sürecine eşlik etti. Lubinets, görüşmelerin yürütülmesinden yerel ateşkesin sağlanmasına, insani yardımın Oleşki’ye ulaştırılmasından sivillerin çıkarılmasına kadar karmaşık bir sürecin geride bırakıldığını belirtti.

Tahliye güzergâhının ve sınır geçiş noktasının bazı ayrıntıları, Oleşki’de kalmayı seçen kişilerin güvenliğini korumak ve benzer insani operasyonların gelecekte tekrarlanabilmesini sağlamak amacıyla kamuoyuna açıklanmadı.

Melania Trump’ın arabuluculuk rolü

Beyaz Saray, 23 Ekim’de yayımladığı resmî açıklamada, Melania Trump ile temsilcisinin Ukrayna ve Rusya yönetimleriyle doğrudan çalışarak yerel ateşkesin koşullarının belirlenmesine katkı sağladığını bildirdi.

Açıklamaya göre görüşmelerde ateşkesin amacı, süresi, teknik uygulaması, güvenli geçiş güzergâhı ve sivillerin tercih ettikleri bölgelere taşınması ele alındı. Kentte kalmak isteyenlere ise gıda, ilaç ve diğer insani ihtiyaçların ulaştırılması kararlaştırıldı.

Ukrayna İnsan Hakları Yetkilisi Lubinets de Melania Trump’a “arabuluculuk ve koordinasyon” çalışmaları nedeniyle teşekkür etti. Reuters, Katolik Kilisesi lideri Papa XIV. Leo’nun da taraflarla yaptığı temaslarla sürece katkıda bulunduğunu aktardı.

Beyaz Saray’ın ilk açıklamasında ateşkesin 29 Ekim’de başlayacağı belirtilmişti. Lubinets’in daha sonra yayımladığı operasyonel bilgiye göre ise Ukrayna ve Rusya tarafları sessizlik rejimini 27 Ekim saat 03.00’te eş zamanlı olarak uygulamaya koydu.

Ateşkes insani yardım ve mayın temizliği sağladı

Yerel ateşkesin başlamasının ardından Oleşki’ye ulaşan güzergâhlarda mayın temizleme çalışmaları yürütüldü. Kentteki sivillere gıda, içme suyu, ilaç ve temel ihtiyaç malzemeleri götürüldü.

Ukrayna ve Rusya insan hakları yetkilileri, operasyon sırasında sessizlik rejiminin korunduğunu bildirdi. Reuters’a göre altı günlük ateşkes, Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana cephe hattının belirli bir bölümünde uygulanan en uzun insani aralardan biri oldu.

Ateşkesin 1 Kasım Pazar akşamı sona ermesi planlandı. Taraflardan ateşkesin uzatılacağına veya Ukrayna’nın başka bölgelerini kapsayacağına ilişkin bir açıklama gelmedi.

Rusya ve Ukrayna insan hakları yetkilileri ise Oleşki’de kalan sivillere yönelik benzer insani yardım çalışmalarının düzenli biçimde yapılması konusunda görüş birliğine vardıklarını duyurdu.

Oleşki’de aylarca süren insani kriz

Savaştan önce yaklaşık 24 bin kişinin yaşadığı Oleşki, Rus birliklerinin 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının ilk günlerinde işgal edildi. Tahliye operasyonundan önce kentte yaklaşık bin 700 ila 2 bin kişinin kaldığı tahmin ediliyordu.

Oleşki, 2023’te Kakhovka Barajı’nın yıkılmasının ardından meydana gelen büyük selde ağır hasar gördü. Beyaz Saray’ın açıklamasına göre kentin yaklaşık yüzde 90’ı selden etkilendi. Çatışmalar ve insansız hava aracı saldırıları ilerleyen yıllarda kentteki koşulları daha da ağırlaştırdı.

Birleşmiş Milletler Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu, 25 Haziran’da yayımladığı raporda Oleşki’ye 26 Mayıs’tan bu yana gıda ulaştırılamadığını bildirmişti. Görüşülen kent sakinleri, mayınlar ve kısa menzilli insansız hava aracı saldırıları nedeniyle tahliye yollarının kullanılamadığını, sağlık hizmetlerinin ise yalnızca en acil vakalara verilebildiğini anlatmıştı.

BM, işgalci güç konumundaki Rusya’nın uluslararası hukuk uyarınca işgal altındaki bölgelerde yaşayan sivillere gıda ve sağlık malzemesi sağlamak, gerekli durumlarda insani yardımı kolaylaştırmakla yükümlü olduğunu hatırlattı.

Bazı siviller kentte kalmayı seçti

Tahliye planı kapsamında kent sakinlerine Ukrayna’ya gitme, Rusya’ya geçme veya Oleşki’de kalma seçenekleri sunuldu. Bazı siviller sağlık sorunları, uçakla seyahat edememeleri, evlerini terk etmek istememeleri veya hayvanlarını geride bırakamamaları nedeniyle kentte kalmayı tercih etti.

Rusya’ya gitmeyi seçenlerin ve Oleşki’de kalanların sayısı da açıklanmadı. Yetkililer, kentte kalan sivillere insani yardım ulaştırılacağını bildirdi.

Başarılı tahliye operasyonu, Rusya ile Ukrayna arasında savaşın başlangıcından bu yana nadiren görülen doğrudan insani koordinasyon örneklerinden biri oldu. Bununla birlikte ateşkes yalnızca belirli bir bölge ve insani amaçla sınırlandırıldı; tarafların savaşın genel seyri veya kalıcı bir ateşkes konusunda uzlaştığını göstermiyor.

Oleşki’deki siviller için öncelikli konu, yerel ateşkes sona erdikten sonra insani yardımın devam edip etmeyeceği ve kentte kalanların güvenli biçimde çıkarılması için yeni operasyonlar düzenlenip düzenlenmeyeceği olacak.

YerelGundem.com