Ukrayna ordusunda 27 milyar dolarlık bütçe açığı: Para nereden gelecek?

Ahmet Taş | Yerel Gündem

KİEV, UKRAYNA — Ukrayna’nın 2026 yılı savunma ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için yaklaşık 27 milyar dolarlık ek finansmana ihtiyacı bulunuyor; açığın önemli bölümü asker ödemeleri ile yılın ikinci yarısında artan silah ve mühimmat giderlerinden kaynaklanıyor.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, eksik finansmanın yaklaşık 20 milyar dolarlık bölümünün askerlerin mali hakları, hayatını kaybeden ve kayıp askerlerin ailelerine yapılan ödemeler ile diğer savunma giderleriyle bağlantılı olduğunu söyledi. Kiev ayrıca 2027’ye istikrarlı biçimde başlayabilmek ve silah siparişlerini önceden finanse edebilmek için ilave 8-10 milyar dolara ihtiyaç duyulduğunu değerlendiriyor.

Savunma bütçesindeki açık 27 milyar dolara ulaştı

Zelenskiy, Ukrayna Savunma Bakanlığının 2026 yılı bütçesindeki finansman açığını 27 milyar dolar olarak açıkladı.

Cumhurbaşkanına göre sorunun nedenlerinden biri, yılın ikinci yarısı için öngörülen bazı kaynakların yılın başında kullanılmış olması.

Bu kaynakların özellikle drone üretimi ve diğer acil savunma ihtiyaçlarına yönlendirildiğini belirten Zelenskiy, yılın ikinci yarısında harcanan paranın telafi edilmesi ve yeni finansman bulunması gerektiğini söyledi.

Aynı 27 milyar dolarlık rakam daha sonra Kiev’de düzenlenen “Gönüllüler Koalisyonu” toplantısının ardından da gündeme geldi.

Zelenskiy, mevcut açığı Ukrayna’nın önündeki en büyük mali zorluklardan biri olarak nitelendirdi.

Jeleznyak: Açık daha önce de biliniyordu

Ukrayna Parlamentosu Finans, Vergi ve Gümrük Politikası Komitesinin Birinci Başkan Yardımcısı Yaroslav Jeleznyak, 27 milyar dolarlık açığın gerçek olduğunu, hatta rakamın daha yüksek olabileceğini söyledi.

Ancak Jeleznyak’ın eleştirisi açığın varlığından çok, sorunun neden yılın üçüncü çeyreğinin sonlarına doğru kamuoyunda büyük bir mesele haline geldiğine yönelikti.

Holos partisinden milletvekili, 2026 bütçesi hazırlanırken özellikle asker maaşlarının finansmanı konusunda açık bulunduğuna dair uyarılar yapıldığını belirtti.

Jeleznyak ayrıca hükümetin bazı sosyal ve ekonomik programlara yaptığı harcamaları eleştirerek, savunma bütçesindeki sorun bilinirken farklı alanlara kaynak ayrılmasını sorguladı.

Milletvekili aynı zamanda Ukrayna’nın Avrupa Birliği karşısındaki bazı reform yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle yaklaşık 8 milyar avroluk finansman riskiyle karşı karşıya kalabileceğini ileri sürdü.

Bu değerlendirmeler Jeleznyak’ın siyasi eleştirilerini yansıtıyor; söz konusu tutarların fiilen kaybedilip kaybedilmeyeceği, ilgili AB koşullarının uygulanmasına ve sonraki değerlendirmelere bağlı.

Silah yardımındaki model değişikliği açığı büyütmüş olabilir

Ekonomistler ise bütçe açığının yalnızca kötü planlamayla açıklanamayacağı görüşünde.

Kiev merkezli Ekonomik Strateji Merkezi ekonomisti Oleksandra Myronenko, Ukrayna’nın aldığı uluslararası askerî yardımın yapısındaki değişimin finansman açığında rol oynayabileceğini söyledi.

Myronenko’ya göre Ukrayna geçmişte önemli miktarda silah ve mühimmatı bütçeden geçmeden, partner ülkelerin doğrudan teslimatı yoluyla alıyordu.

Bu tür “ayni” yardımların parasal değerini kesin olarak hesaplamak zor çünkü toplam hacimlerin tamamı kamuya açık değil.

Ekonomist, Ukraine Support Loan programı kabul edildikten sonra Avrupalı ortakların silah teslimatlarının bu finansman mekanizması üzerinden yapılacağını varsaymış olabileceğini ve önceki doğrudan askerî yardımların azalmasının bütçede yeni bir açık yaratmış olabileceğini belirtti.

Myronenko ayrıca askerlerin mali hakları için gereken kaynağın başlangıç bütçesine tam olarak konulmamasını da sorunlardan biri olarak gösterdi.

Savaşın yoğunluğu maliyeti artırıyor

Ulusal Çıkarları Koruma Ağı ANTS’in ekonomi, finans ve vergi uzmanı İllya Neskhodovskyi ise açığın temel nedenini bütçe planlamasından çok savaşın yoğunlaşmasıyla ilişkilendiriyor.

Neskhodovskyi’ye göre daha geniş bir bölgede sürdürülen yoğun operasyonlar, Rusya’nın artan füze ve drone saldırıları ve bunların önlenmesi için yapılan harcamalar savunma maliyetlerini önemli ölçüde yükseltti.

Uzman, yılın başlarında askerî personel için ayrılan bazı kaynakların drone ve Rusya topraklarındaki hedeflere yönelik füze sistemlerinin satın alınmasına aktarıldığını da hatırlattı.

Drone ve anti-drone üretiminin hızla genişletilmesi de bütçe üzerinde ek yük oluşturuyor.

Bu nedenle açığın yalnızca tek bir kararın sonucu olmadığı; personel giderleri, mühimmat, hava savunması, drone üretimi ve uzun menzilli silah ihtiyacının aynı anda büyümesiyle ortaya çıktığı değerlendiriliyor.

AB, IMF ve Ukraine Support Loan öne çıkan seçenekler

Kiev’in eksik 27 milyar doları tamamen kendi kaynaklarından karşılaması zor görünüyor.

DW’nin görüştüğü uzmanlara göre Ukrayna’nın başlıca dış finansman seçenekleri arasında Avrupa Birliği’nin Ukraine Facility programı, Uluslararası Para Fonu ve Ukraine Support Loan bulunuyor.

Ancak bu finansman kanallarının önemli bir bölümü koşullu.

Uluslararası programlar, Ukrayna’dan belirli reformların yapılmasını, yasaların kabul edilmesini ve daha önce verilen taahhütlerin yerine getirilmesini talep ediyor.

Myronenko, bu şartlar arasında hükümetin hazırlaması ve Verhovna Rada’nın kabul etmesi gereken çok sayıda yasa bulunduğunu belirtti.

Bu nedenle bütçe açığını kapatma konusu yalnız ekonomik değil, aynı zamanda yasama ve reform takvimiyle doğrudan bağlantılı hale geliyor.

Kiev’in yerine getirmesi gereken reform şartları var

Ukrayna’nın uluslararası finansmana erişimi açısından özellikle hukuk ve yolsuzlukla mücadele reformları önem taşıyor.

Kaynakta yer alan değerlendirmelere göre yerine getirilmesi gereken başlıklar arasında başsavcılık makamı için rekabetçi seçim prosedürü ve Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu NABU’nun yetkileriyle ilgili düzenlemeler de bulunuyor.

Neskhodovskyi, gerekli yasaların kabul edilmemesinin Ukraine Facility kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi anlamına geldiğini ve bunun milyarlarca dolarlık finansmanı riske atabileceğini söyledi.

Zelenskiy de Avrupa’dan beklenen finansman ile yasama sürecinin bağlantılı olduğuna dikkat çekti.

Cumhurbaşkanı, Ukrayna’nın yaklaşık 30 milyar avroluk Avrupa finansmanı beklediğini ve bu paranın belirli yasaların kabul edilmesine bağlı olduğunu söyledi. Ayrıca finansman konusunu Fransa ve Almanya ile görüştüğünü belirtti.

2027 için de şimdiden kaynak gerekiyor

Ukrayna’nın mali sorunu yalnız 2026 yılının kalan aylarıyla sınırlı değil.

Zelenskiy’nin verdiği bilgilere göre 2027’ye istikrarlı biçimde başlayabilmek için 8-10 milyar dolarlık ilave kaynağın önceden hazır olması gerekiyor.

Bunun nedeni, silah ve mühimmat siparişlerinin teslimattan aylar önce finanse edilmek zorunda olması.

Kiev özellikle ocak ayından itibaren yeni tedarik sözleşmelerine kaynak ayırabilmek için önceden mali güvence oluşturmak istiyor.

Böylece Ukrayna açısından 27 milyar dolarlık bütçe açığı yalnız mevcut harcamaların kapatılması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda savaşın 2027’de devam etme ihtimaline karşı asker maaşlarının, aile ödemelerinin, drone ve füze üretiminin ve yeni silah sözleşmelerinin finanse edilmesi gerekiyor.

Kiev’in önündeki seçenekler bu nedenle birbirine bağlı: iç bütçe kaynaklarını artırmak, dış finansmanı sürdürmek ve AB ile diğer partnerlerin şart koştuğu reformları zamanında tamamlamak.

Savaşın uzaması halinde ise savunma finansmanı, cephedeki askerî durum kadar Ukrayna’nın uzun vadeli dayanıklılığını belirleyen temel başlıklardan biri olmaya devam edecek.

YerelGundem.com