Kiev’den Moskova’ya Karadeniz’de sivil hedefler için ateşkes teklifi

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Ukrayna’nın Karadeniz’de sivil gemiler ve diğer sivil hedeflere yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulmasını öngören kısmi bir ateşkes önerisini Rusya’ya ilettiği, Türkiye’nin de taraflar arasındaki temaslarda aracı rol üstlendiği bildirildi.

DW Türkçe’nin Reuters’a dayandırdığı habere göre Kiev yönetimi, önerisini üçüncü bir taraf aracılığıyla Moskova’ya ulaştırdı ancak Rusya’dan henüz resmi bir yanıt alınmadı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da daha önce Ukrayna’nın bu yönde bir talebinin bulunduğunu ve konunun Rus mevkidaşlarına iletildiğini açıklamıştı.

Kiev sivil hedeflere yönelik saldırıların durmasını istiyor

Reuters’ın konuya yakın isimsiz bir kaynağa dayandırdığı habere göre Ukrayna’nın önerisi, Karadeniz’deki tüm askerî faaliyetleri kapsayan geniş çaplı bir ateşkesten ziyade sivil hedeflerin korunmasına yönelik sınırlı bir düzenleme öngörüyor.

Kiev’in teklifinde özellikle ticari gemiler ve diğer sivil deniz hedeflerine yönelik saldırıların karşılıklı biçimde durdurulması üzerinde durulduğu aktarıldı.

Teklifin üçüncü bir taraf üzerinden Rusya’ya ulaştırıldığı belirtilirken, Moskova’nın öneriye henüz yanıt vermediği bildirildi.

Karadeniz, son dönemde Rusya-Ukrayna savaşının yalnızca askerî değil, enerji, tahıl ticareti ve uluslararası deniz taşımacılığı açısından da en kritik bölgelerinden biri haline geldi.

Fidan: Ukrayna’nın talebini Rusya’ya ilettik

Türkiye’nin süreçteki rolüne ilişkin en açık açıklamalardan biri Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’dan geldi.

Fidan, Karadeniz’deki saldırıların kapsamının zaman içerisinde değiştiğini belirterek, başlangıçta askerî limanlar ve askerî gemilerin hedef alındığını ancak son dönemde ticari gemilerin de saldırılardan etkilendiğini söyledi.

Bakan Fidan, Türk gemilerinin de bu saldırılardan zarar gördüğüne dikkat çekerek Türkiye’nin taraflara Karadeniz’de saldırıların durdurulmasını sağlayacak bir mekanizma kurulması çağrısında bulunduğunu açıkladı.

Fidan, Ukrayna tarafının da benzer bir talebi bulunduğunu belirterek bu talebin Rus yetkililere iletildiğini ifade etti.

Türkiye’nin çağrısı, Karadeniz’de özellikle ticari deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanmasına yönelik bir moratoryum veya karşılıklı saldırmama mekanizması oluşturulması fikrine dayanıyor.

Türk gemileri de saldırılardan zarar gördü

Karadeniz’de son aylarda yaşanan saldırılar Türkiye açısından da doğrudan güvenlik ve ekonomik sonuçlar doğurdu.

DW Türkçe’nin aktardığı bilgilere göre Ukrayna ve Rusya tarafından gerçekleştirilen saldırılarda Türkiye bayraklı veya Türk şirketleri tarafından işletilen çok sayıda gemi zarar gördü. Bazı olaylarda denizcilerin yaralandığı da bildirildi.

Bu gelişmeler Ankara’nın Karadeniz’deki sivil deniz taşımacılığının korunmasına yönelik girişimlerini daha önemli hale getiriyor.

Türkiye, savaşın başlangıcından bu yana Karadeniz’de hem Ukrayna hem de Rusya ile doğrudan iletişim kurabilen NATO üyesi ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.

Karadeniz’de ticari gemilerin güvenliğinin bozulması yalnızca Türkiye’yi değil, bölgedeki ihracat ve ithalat güzergâhlarını kullanan çok sayıda ülkeyi etkiliyor.

Limanlar ve enerji ticareti savaşın hedeflerinden biri

Rusya ve Ukrayna, Karadeniz’deki operasyonlarla birbirlerinin ekonomik ve lojistik kapasitesini sınırlandırmaya çalışıyor.

Saldırılarda liman altyapısı, enerji tesisleri, petrol taşımacılığı ve deniz yoluyla yapılan ticaret önemli hedefler arasında yer alıyor.

Her iki ülke de küresel tarım ticaretinde büyük paya sahip. Ukrayna özellikle tahıl ve yağlı tohum ihracatında Karadeniz limanlarına büyük ölçüde bağımlı durumda.

Rusya ise Karadeniz ve bağlantılı liman hatlarını petrol, petrol ürünleri ve diğer ticari ürünlerin taşınmasında kullanıyor.

Bu nedenle ticari gemilerin veya liman altyapısının hedef alınması yalnızca savaşan ülkelerin ekonomilerini değil, küresel tahıl ve enerji piyasalarını da etkileyebilecek sonuçlar doğurabiliyor.

Karadeniz’de sivil hedeflere yönelik karşılıklı bir ateşkes sağlanması halinde, deniz taşımacılığındaki sigorta maliyetlerinin ve güvenlik risklerinin azaltılması açısından da önemli bir adım atılmış olacak.

FT: ABD de Kiev’den saldırıları durdurmasını istedi

Karadeniz’deki saldırıların uluslararası enerji piyasalarına etkisi Washington’un da gündeminde bulunuyor.

Financial Times’ın daha önce yayımladığı habere göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile yaptığı telefon görüşmesinde Kiev’den Karadeniz’de gemilere yönelik saldırıları durdurmasını istedi.

Gazetenin aktardığı bilgilere göre Washington özellikle petrol tankerlerinin hedef alınmasının küresel enerji fiyatları üzerinde oluşturabileceği etkiden endişe ediyor.

Ukrayna son dönemde Rusya’nın enerji ve lojistik altyapısına yönelik uzun menzilli insansız hava araçlarıyla yoğun saldırılar gerçekleştiriyor.

Bu operasyonların Rusya’nın savaş ekonomisi ve enerji gelirlerini sınırlandırmayı amaçladığı değerlendirilirken, saldırıların ticari deniz taşımacılığına yayılması uluslararası aktörlerin müdahil olduğu daha geniş bir güvenlik tartışmasına yol açtı.

Karadeniz’de sınırlı ateşkes yeni bir diplomasi alanı olabilir

Ukrayna’nın önerisinin kabul edilmesi halinde ortaya çıkacak düzenleme, Rusya-Ukrayna savaşında kapsamlı bir ateşkes anlamına gelmeyecek.

Bunun yerine Karadeniz’de belirli sivil hedeflerin karşılıklı olarak saldırılardan korunmasını sağlayacak sınırlı bir güvenlik mekanizması gündeme gelebilir.

Böyle bir anlaşmanın uygulanabilmesi için hangi gemilerin ve limanların kapsam dahilinde olacağı, ihlallerin nasıl tespit edileceği ve tarafların birbirlerini nasıl denetleyeceği gibi teknik ayrıntıların belirlenmesi gerekecek.

Türkiye’nin hem Kiev hem de Moskova ile temaslarını sürdürebilmesi, Ankara’yı böyle bir mekanizmanın oluşturulmasında potansiyel arabuluculardan biri haline getiriyor.

Daha önce Karadeniz Tahıl Girişimi sürecinde de Türkiye ve Birleşmiş Milletler, Ukrayna limanlarından tahıl ihracatının sürdürülmesi konusunda taraflar arasında aracı rol üstlenmişti.

Moskova’nın yanıtı bekleniyor

Ukrayna’nın sivil hedeflere yönelik saldırıları karşılıklı olarak durdurma önerisinin bundan sonraki aşaması, Rusya’nın vereceği yanıta bağlı olacak.

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Moskova’dan henüz resmi bir cevap alınmadı.

Türkiye ise Karadeniz’deki ticari ve sivil deniz trafiğinin korunması konusunda taraflarla temaslarını sürdürüyor.

Önerinin kabul edilmesi durumunda Karadeniz’de savaşın ekonomik ve sivil etkilerini sınırlamaya yönelik yeni bir diplomatik mekanizma ortaya çıkabilir. Rusya’nın teklifi reddetmesi halinde ise ticari gemiler, limanlar ve enerji taşımacılığı üzerindeki güvenlik risklerinin devam etmesi bekleniyor.

Karadeniz’deki gelişmeler, yalnızca Rusya ve Ukrayna açısından değil; Türkiye’nin deniz güvenliği, küresel tahıl ticareti ve enerji piyasalarının istikrarı bakımından da yakından takip ediliyor.

YerelGundem.com