AP Türkiye Raporu’nda reform eleştirisi ve fırsat penceresi uyarısı

Ahmet Taş | Yerel Gündem
STRAZBURG, FRANSA — Avrupa Parlamentosu’nda kabul edilen Türkiye Raporu, Ankara’nın AB üyelik sürecindeki reform eksiklikleri ve hukuk devleti tartışmaları üzerinden yeni bir siyasi gerilim başlattı.

DW Türkçe’nin aktardığına göre Avrupa Parlamentosu’nda yapılan oylamada Türkiye Raporu 381 oyla kabul edildi. Oylamada 107 milletvekili rapora karşı çıkarken, 171 parlamenter çekimser kaldı. Raporda Türkiye’nin stratejik önemine ve NATO müttefiki konumuna dikkat çekilirken, demokratik reformlar, hukukun üstünlüğü, insan hakları, basın özgürlüğü ve temel özgürlükler alanında ciddi eksikliklerin sürdüğü vurgulandı.

AP raporunda ‘fırsat penceresi’ vurgusu

Avrupa Parlamentosu’nun kabul ettiği Türkiye Raporu, AB’nin genişleme politikasının yeniden hareketlendiği bir dönemde Ankara’nın reform sürecinde yeterli ilerleme göstermediği değerlendirmesini içeriyor.

Parlamentonun rapora ilişkin açıklamasında, Avrupa Birliği’nin genişleme gündeminin son dönemde yeniden ivme kazandığı belirtilirken, Türkiye’nin demokratik reformlara yönelmemesi nedeniyle ortaya çıkan fırsatı değerlendiremediği ifade edildi.

Raporda, AKP hükümetinin Avrupa Birliği üyelik hedefini yineleyen açıklamalarına rağmen, müzakere sürecinin önündeki temel eksikliklerin giderilmediği görüşü öne çıktı. Avrupa Parlamentosu üyeleri, Türk hükümetine özellikle hukuk devleti, insan hakları, demokratik standartlar, medya özgürlüğü ve temel özgürlükler alanlarında adım atma çağrısında bulundu.

Hukuk devleti ve temel özgürlükler eleştirisi

Türkiye Raporu’nda en fazla öne çıkan başlıklardan biri hukukun üstünlüğü oldu. Avrupa Parlamentosu üyeleri, Türkiye’de yargı bağımsızlığı, demokratik standartlar ve basın özgürlüğü alanlarında yaşanan sorunların AB üyelik süreciyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti.

Raporda, Türkiye’nin aday ülke statüsüne rağmen demokratik reformlar konusunda yeterli ilerleme kaydetmediği savunuldu. AP üyelerine göre üyelik perspektifinin canlı kalabilmesi için Ankara’nın yalnızca siyasi beyanlarla değil, somut reformlarla ilerlemesi gerekiyor.

Bu çerçevede basın özgürlüğü, ifade özgürlüğü, sivil toplumun çalışma alanı ve muhalefetin siyasi faaliyetleri gibi konular da raporda dikkat çekilen başlıklar arasında yer aldı. Avrupa Parlamentosu, Türkiye’deki gelişmelere sınırlı tepki verdiği gerekçesiyle bazı AB kurumlarını ve üye ülkeleri de eleştirdi.

Yunanistan ve Kıbrıs başlığı raporda yer aldı

Raporda yalnızca iç politika ve hukuk devleti başlıkları değil, Türkiye’nin dış politika tutumu da değerlendirildi. Avrupa Parlamentosu üyeleri, Türk hükümetine iyi komşuluk ilişkilerine ve uluslararası hukuka saygı gösterme çağrısında bulundu.

Metinde, Türkiye’nin Yunanistan ve Kıbrıs gibi AB üyesi ülkelerle yaşadığı gerilimlere de yer verildi. Raporda, Türkiye’nin bu ülkelerin egemenlik haklarını ihlal etmeye devam ettiği yönündeki değerlendirmeler dikkat çekti.

Ankara ise bu tür ifadeleri uzun süredir siyasi ve tek taraflı değerlendirmeler olarak nitelendiriyor. Türkiye, Doğu Akdeniz, Ege ve Kıbrıs konularında kendi hak ve çıkarlarını savunduğunu belirtiyor. Bu nedenle AP raporlarındaki dış politika başlıkları, Türkiye-AB ilişkilerinde düzenli olarak gerilim yaratan alanlardan biri olmaya devam ediyor.

Nacho Sanchez Amor’dan sert demokrasi yorumu

Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor, raporun kabul edilmesinin ardından yaptığı açıklamada Türkiye’deki siyasi gidişata ilişkin sert değerlendirmelerde bulundu.

Sanchez Amor, Türkiye’nin otoriter bir modele doğru ilerlediğini savunarak, özellikle ana muhalefet partisi CHP’ye ve parti yönetimine yönelik davaları demokratik çoğulculuk ve hukukun üstünlüğü bakımından kaygı verici örnekler arasında gösterdi.

Raportör, yargının siyasi amaçlarla kullanıldığı yönünde değerlendirme yaptı ve Avrupa Komisyonu ile AB üyesi ülkelerin Türkiye’deki gelişmelere daha güçlü tepki vermesi gerektiğini söyledi. Sanchez Amor’a göre AB’nin zayıf tepkisi, hem Birliğin güvenilirliğini zedeliyor hem de Türkiye’de AB yanlısı ve demokrasi yanlısı kesimlerde hayal kırıklığı yaratıyor.

Ankara rapora tepki gösterdi

Avrupa Parlamentosu’ndaki oylamanın ardından Türk Dışişleri Bakanlığı yazılı açıklama yayımlayarak 2025 Yılı Türkiye Raporu’na tepki gösterdi.

Bakanlık açıklamasında raporun Türkiye karşıtı çevrelerin iddialarına ve yanlış bilgilere dayandığı savunuldu. Ankara, raporun gerçeklerle bağdaşmayan değerlendirmeler içerdiğini ve AP üyelerinin ideolojik yaklaşımlarını yansıtan siyasi bir gündemle hazırlandığını ileri sürdü.

Dışişleri Bakanlığı ayrıca raporun, Türkiye-AB ilişkilerinin stratejik öneminin arttığı bir dönemde olumlu gündemi gölgelemeyi amaçladığını belirtti. Açıklamada, bağımsız Türk yargısı tarafından yürütülen hukuki süreçlerin çarpıtıldığı ve Adalet Bakanı’nın mesnetsiz ithamlarla hedef alındığı iddiası da yer aldı.

Yargı bağımsızlığı tartışması öne çıktı

Ankara’nın açıklamasında Türk yargısının devlet egemenliğinin temel unsurlarından biri olduğu vurgulandı. Dışişleri Bakanlığı, yargı süreçlerinin uluslararası kurumlar, dış aktörler veya siyasi çevrelerin müdahalesine açık olmadığını belirtti.

Bakanlık, yargı süreçlerini siyasi gerekçelerle hedef alan girişimlerin kabul edilemeyeceğini kaydetti. Türkiye’nin beklentisinin, Avrupa Parlamentosu’nun aday ülke Türkiye ile AB arasındaki ilişkileri ortak çıkarlar temelinde ve yapıcı bir zeminde ilerletecek bir yaklaşım benimsemesi olduğu ifade edildi.

Bu açıklama, Türkiye-AB ilişkilerinde uzun süredir devam eden temel bir ayrışmayı yeniden görünür kıldı. Avrupa Parlamentosu hukuk devleti ve temel özgürlükler alanındaki sorunları üyelik sürecinin merkezine yerleştirirken, Ankara bu eleştirileri siyasi ve taraflı buluyor.

Türkiye-AB ilişkilerinde stratejik önem vurgusu

Raporda eleştiriler öne çıksa da Türkiye’nin stratejik konumuna ayrıca dikkat çekildi. Avrupa Parlamentosu, Türkiye’nin NATO müttefiki ve jeopolitik açıdan önemli bir ülke olmaya devam ettiğini kaydetti.

Bu ifade, AB’nin Türkiye ile ilişkilerinde ikili bir denge arayışını yansıtıyor. Bir yandan demokratik standartlar ve hukuk devleti konularında ağır eleştiriler dile getiriliyor; diğer yandan Türkiye’nin güvenlik, göç, enerji, Karadeniz, NATO ve bölgesel istikrar açısından öneminin göz ardı edilemeyeceği belirtiliyor.

Türkiye’nin üyelik müzakereleri 2018’den bu yana fiilen donmuş durumda. Buna rağmen Ankara ile Brüksel arasındaki ilişki tamamen kopmuş değil. Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, vize serbestisi, güvenlik işbirliği, göç yönetimi ve bölgesel krizler gibi başlıklar iki tarafın gündeminde yer almaya devam ediyor.

AP Türkiye Raporu, bu karmaşık ilişkiyi bir kez daha gündeme taşıdı. Avrupa Parlamentosu reform çağrısını yinelerken, Ankara raporu siyasi ve gerçeklerden uzak bulduğunu açıkladı. Bu tablo, Türkiye-AB hattında yeni bir gerilim alanı yaratırken, üyelik sürecinin geleceği konusunda da belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor.

www.yerelgundem.com