Trump Gazze anlaşmasını duyurdu: Hamas silahsızlanacak, İsrail çekilecek

Ahmet Taş | Yerel Gündem

WASHINGTON, ABD — ABD Başkanı Donald Trump, Hamas ile Gazze’deki diğer silahlı grupların silahsızlandırılması ve süreç ilerledikçe İsrail askerlerinin bölgeden çekilmesi konusunda anlaşmaya varıldığını açıkladı.

Trump’ın duyurusu, ABD arabuluculuğunda imzalanan ateşkesin ikinci aşamasında aylardır ilerleme sağlanamamasının ardından geldi. Ancak İsrail ve Hamas, anlaşmanın kapsamını ve uygulanma takvimini ortak bir açıklamayla henüz doğrulamadı.

Trump aşamalı uygulama planını açıkladı

Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, kendi öncülüğündeki Barış Kurulunun Hamas ve Gazze’de faaliyet gösteren diğer silahlı grupların tamamen silahsızlandırılması konusunda anlaşmaya vardığını bildirdi.

ABD Başkanı, anlaşmanın tek seferde değil, önceden belirlenmiş aşamalar doğrultusunda uygulanacağını belirtti.

“Anlaşma dikkatle yapılandırılmış aşamalar hâlinde uygulanacak.”

Trump’a göre silahsızlanma ilerledikçe İsrail güçleri Gazze’den çekilecek. Uluslararası İstikrar Gücü ise oluşturulması planlanan yeni Filistin polis teşkilatıyla birlikte bölgenin güvenliğinden sorumlu olacak.

Trump ayrıca görüşmelere katkı sağlayan Mısır, Katar ve Türkiye’ye teşekkür etti. Reuters’ın aktardığına göre ABD Başkanı, anlaşmayı 20 maddelik Gazze planının uygulanması açısından önemli bir aşama olarak nitelendirdi.

Taraflardan ayrıntılı ortak teyit gelmedi

Trump’ın açıklamasına rağmen İsrail ve Hamas’tan, silahsızlanmanın kapsamını ve İsrail ordusunun çekilme koşullarını ayrıntılı biçimde doğrulayan ortak bir açıklama gelmedi.

Associated Press, duyurunun hemen ardından iki tarafın da anlaşmayı resmen kabul ettiğine ilişkin açık bir işaret vermediğini bildirdi. İsrail’in Birleşmiş Milletler Daimî Temsilciliği de ilk aşamada yorum yapmadı.

Reuters’a göre görüşmelerde ilerleme sağlanmasına rağmen bir İsrailli yetkili, sunulan koşulların İsrail açısından tatmin edici olmadığını söyledi. Bu durum, Trump’ın duyurduğu çerçevenin uygulanabilmesi için taraflar arasında teknik ve siyasi müzakerelerin devam etmesi gerekeceğine işaret ediyor.

Hamas’ın silah bırakma sürecine hangi koşullarda katılacağı da belirsizliğini koruyor. Örgüt daha önce ateşkesin ilk aşamasındaki yükümlülüklerin tamamen uygulanmasını, İsrail güçlerinin çekilmeye başlamasını ve sürecin geri döndürülemeyeceğine ilişkin güvenceler verilmesini talep etmişti.

Silahsızlanma takvimi henüz kesinleşmedi

ABD’li yetkililer, Hamas’ın ve Gazze’de faaliyet gösteren Filistin İslami Cihad gibi diğer grupların silahsızlandırılması için kesin bir takvim açıklamadı.

Associated Press’e bilgi veren yetkililere göre ilk aşamada yeni Filistin polis teşkilatının kontrolündeki silahların teknik yönetime devredilmesi hedefleniyor. Ancak bu düzenleme Hamas’ın savaşçılarını ve ağır silahlarının büyük bölümünü kapsamıyor.

Ağır silahların teslim edilmesi, tünellerin kullanılamaz hâle getirilmesi ve silahlı altyapının ortadan kaldırılması ise daha sonraki aşamalarda ele alınacak. Barış Kurulundan bir yetkili, bütün sürecin yaklaşık 200 ila 350 gün sürebileceğini söyledi.

Bu takvim, İsrail ordusunun çekilmesinin de kısa sürede tamamlanmayabileceğini gösteriyor. Trump’ın açıkladığı modele göre İsrail güçleri, silahsızlanmada sağlanan ilerlemeye paralel biçimde kademeli olarak Gazze’den ayrılacak.

Yeni Filistin yönetimi kurulması planlanıyor

Trump’ın 20 maddelik planı yalnızca silahsızlanmayı ve İsrail’in çekilmesini değil, Gazze’nin yönetim yapısının değiştirilmesini de öngörüyor.

Plana göre Hamas’ın sivil yönetimdeki rolünün sona ermesi, Gazze’nin günlük idaresinin teknokratlardan oluşan yeni bir Filistin yönetimine devredilmesi ve uluslararası güvenlik gücünün bölgeye konuşlandırılması hedefleniyor.

Hamas, temmuz ayının başında Gazze’deki hükümet yapısını feshettiğini ve sivil yönetimi Birleşmiş Milletler tarafından desteklenen teknik bir komiteye devretmeye hazırlandığını açıklamıştı. Ancak örgüt o tarihte silahlarını teslim edip etmeyeceğine veya güvenlik yetkilerini uluslararası güce bırakıp bırakmayacağına ilişkin net bir taahhütte bulunmamıştı.

Yeni yönetimin temel hizmetleri yürütmesi, Gazze’nin yeniden inşasını koordine etmesi ve bütün güvenlik birimlerini tek bir hukuki otorite altında toplaması planlanıyor. Bununla birlikte yönetimin sahadaki yetkisini nasıl kuracağı ve silahlı gruplar üzerinde nasıl denetim sağlayacağı henüz açıklığa kavuşmadı.

Gazze’de insani koşullar ağırlaşmayı sürdürüyor

Diplomatik görüşmeler sürerken Gazze’de yüz binlerce kişi geçici çadırlarda veya ağır hasar görmüş yapılarda yaşamaya devam ediyor.

Associated Press’in aktardığı verilere göre İsrail ordusu hâlen Gazze’nin yarısından fazlasını kontrol ediyor. Bu durum, çok sayıda Filistinlinin sınırlı alanlarda, yetersiz altyapı ve temel hizmetlere erişim sorunlarıyla yaşamını sürdürmesine neden oluyor.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, savaşın Gazze’de yaşayan yaklaşık 2,1 milyon kişinin tamamını etkilediğini; temiz su, sağlık hizmetleri, gıda ve barınma ihtiyaçlarının kritik seviyede olduğunu bildiriyor.

Gazze Sağlık Bakanlığına göre İsrail saldırılarında 73 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti. Bakanlık ölenlerin sivil veya silahlı kişi olduğunu ayrı ayrı açıklamıyor; ancak kadın ve çocukların toplam can kaybının yaklaşık yarısını oluşturduğunu belirtiyor.

Uygulamanın önünde önemli engeller bulunuyor

Savaş, Hamas öncülüğündeki silahlı grupların 7 Ekim 2023’te İsrail’in güneyine düzenlediği saldırıyla başlamıştı. Saldırıda yaklaşık bin 200 kişi hayatını kaybetmiş, 251 kişi rehin alınarak Gazze’ye götürülmüştü.

Trump’ın açıkladığı anlaşmanın kalıcı bir sonuca dönüşebilmesi için Hamas’ın ağır silahları ve tünel ağı konusunda somut adım atması, İsrail’in belirlenen çekilme takvimine uyması ve uluslararası güvenlik gücünün sahada faaliyete geçmesi gerekiyor.

Yeni Filistin yönetiminin kimlerden oluşacağı, hangi ülkelerin Uluslararası İstikrar Gücüne asker veya personel sağlayacağı ve Gazze’nin yeniden inşasının nasıl finanse edileceği de henüz kesinleşmedi.

Bu nedenle Trump’ın duyurusu diplomatik açıdan önemli bir gelişme olarak değerlendirilse de anlaşmanın uygulanıp uygulanamayacağı, tarafların önümüzdeki günlerde vereceği resmî teyitlere ve sahada atılacak somut adımlara bağlı olacak.

YerelGundem.com