TPAO, BP’nin Kerkük petrol sahalarında yüzde 15 hisse sahibi oldu

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, BP’nin Kerkük’teki petrol ve doğal gaz sahalarını geliştirmek amacıyla kurduğu şirkette yüzde 15 hisse alarak projeye ortak oldu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının açıklamasına göre TPAO, BP Energy Company of Kirkuk Limited’in yüzde 15 hissesini satın aldı. BP’nin operatörlüğünü yürüteceği projede ConocoPhillips’in de yer alması ve şirketlerin Kerkük bölgesindeki üretimin artırılması için birlikte çalışması planlanıyor.

Anlaşma, Türkiye ile Irak arasında petrol boru hattı, enerji arz güvenliği ve ortak üretim projelerinin yeniden gündeme geldiği bir dönemde imzalandı. Ancak hisse alımının mali bedeli, TPAO’nun yatırım yükümlülüğü ve ortaklıktan beklenen yıllık gelir konusunda resmî açıklamalarda ayrıntı paylaşılmadı.

TPAO, BP’nin Kerkük şirketinden yüzde 15 hisse aldı

Anlaşma, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin Türkiye ziyareti sırasında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığında düzenlenen törenle imzalandı.

İmzaları TPAO Genel Müdürü Cem Erdem ile BP Upstream İş Geliştirmeden Sorumlu Başkan Yardımcısı Andrew McAuslan attı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da törende hazır bulundu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Irak Başbakanı ile yaptığı görüşmenin ardından anlaşmayı Türkiye-Irak enerji ortaklığı açısından “tarihî bir adım” olarak nitelendirdi. Erdoğan, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’na ilişkin mevcut anlaşmanın sona erdiğini, iki ülkenin karşılıklı yarar sağlayacak daha kapsamlı bir enerji iş birliği modeli oluşturmayı hedeflediğini söyledi.

Resmî açıklamalara göre TPAO doğrudan bütün Kerkük petrollerine ya da Irak’ın toplam rezervlerine ortak olmadı. Şirket, BP’nin proje için kurduğu Kerkük merkezli işletmenin yüzde 15 hissesini satın aldı.

Ortaklık beş önemli üretim alanını kapsıyor

Proje, Kerkük bölgesindeki Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarını kapsıyor.

Enerji Bakanlığı, sözleşme alanının ilk aşamada 3 milyar varil petrol eşdeğerinin üzerinde hidrokarbon kaynağı içerdiğinin değerlendirildiğini açıkladı. BP de geliştirme ve üretim sözleşmesinin ilk aşamasının 3 milyar varil petrol eşdeğerinden fazla kaynağı kapsadığını bildirdi.

Konsorsiyumun temel amacı mevcut sahaları yeniden geliştirmek, üretim kapasitesini yükseltmek ve bölgede yeni arama imkânlarını değerlendirmek olacak. Proje yalnızca ham petrolü değil, sözleşme alanındaki doğal gaz potansiyelini de kapsıyor.

Üretimin hangi tarihte artmaya başlayacağı, hedeflenen günlük üretim miktarı ve TPAO’nun sahalardaki operasyonel sorumluluğu henüz ayrıntılı biçimde açıklanmadı.

Bayraktar, TPAO için günlük 1 milyon varil hedefini açıkladı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Kerkük yatırımını TPAO’nun uluslararası büyüme stratejisinin önemli adımlarından biri olarak değerlendirdi.

Bayraktar, hedeflerinin TPAO’yu petrol ve doğal gazda günlük 1 milyon varil eşdeğer üretim yapan bir şirkete dönüştürmek olduğunu söyledi. Kerkük ortaklığının bu kurumsal hedefe ulaşılmasına katkı sağlayacağını belirtti.

Bu açıklama, Kerkük sahalarının tek başına günlük 1 milyon varil üretim sağlayacağı anlamına gelmiyor. Söz konusu rakam, TPAO’nun Türkiye ve farklı ülkelerdeki bütün faaliyetlerini içeren uzun vadeli toplam üretim hedefini ifade ediyor.

Kaynak metinde yer alan “Irak’la yılda 1 milyon varillik petrol bağlantısı” ifadesi de resmî açıklamayla örtüşmüyor. Bakanlığın daha sonraki açıklamasında Türkiye’deki rafinerilerin günlük yaklaşık 1 milyon varillik ihtiyacının Irak petrolüyle karşılanmasına yönelik uzun vadeli bir hedeften söz edildi.

Petrol taşıma anlaşması ortaklıktan ayrı yürütülüyor

TPAO’nun BP şirketindeki hisse alımı ile Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı için imzalanan taşıma anlaşması, birbirinden ayrı iki düzenleme niteliğinde.

Kerkük ortaklığı 28 Temmuz’da duyurulurken BOTAŞ ile Irak’ın devlet petrol şirketleri SOMO ve NOC arasında 1 Ağustos’ta bir yıllık ham petrol taşıma anlaşması imzalandı.

Bu anlaşmayla boru hattının günlük kapasitesinin 750 bin varillik bölümünün Iraklı şirketlere tahsis edildiği açıklandı. Düzenlemenin, daha uzun vadeli ve kapsamlı bir anlaşma hazırlanana kadar petrol akışının kesilmeden sürdürülmesini amaçladığı bildirildi.

Bakanlık, Silopi’den Ceyhan’a uzanan sistemin toplam günlük kapasitesini yaklaşık 1,5 milyon varil olarak açıkladı. Ankara, hattın ilerleyen dönemde Irak’ın yanı sıra diğer Körfez ülkelerinden gelecek petrol için de alternatif bir ihracat güzergâhına dönüşmesini hedefliyor.

“Enerjide tam bağımsızlık” değerlendirmesi

Sabah yazarı Mahmut Övür, Yeni Akit tarafından aktarılan köşe yazısında anlaşmayı Türkiye’nin “enerjide tam bağımsızlık” hedefi açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.

Övür, mevcut enerji politikasının Cumhurbaşkanı Erdoğan ile eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak döneminde oluşturulan vizyonun devamı olduğunu savundu. Bu yaklaşımın günümüzde Bakan Alparslan Bayraktar tarafından sürdürüldüğünü ileri sürdü.

Bu ifadeler köşe yazısındaki siyasi ve ekonomik değerlendirmeleri yansıtıyor. Resmî anlaşma belgelerinde Kerkük ortaklığının Berat Albayrak tarafından hazırlandığına veya mevcut sözleşmenin doğrudan onun döneminde başlatıldığına ilişkin bir bilgi yer almıyor.

Enerji Bakanlığı ise anlaşmayı “Enerjide Tam Bağımsız Türkiye” vizyonu kapsamında değerlendiriyor; yatırımın TPAO’nun üretim portföyünü, teknik tecrübesini ve uluslararası ortaklık kapasitesini güçlendireceğini belirtiyor.

TPAO’nun uluslararası büyüme stratejisi

Övür, enerji uzmanı Mehmet Öğütçü’nün değerlendirmelerine dayanarak TPAO’nun Karadeniz, Gabar, Azerbaycan, Libya, Somali, Pakistan ve Irak’taki faaliyetleriyle daha küresel bir yapıya yöneldiğini aktardı.

Öğütçü’nün TPAO’yu Equinor, Petronas, CNPC ve Saudi Aramco gibi ulusal enerji şirketleriyle karşılaştırdığı belirtildi. Ancak bu karşılaştırma şirketlerin üretim büyüklükleri veya finansal değerlerinin eşit olduğu anlamına gelmiyor; TPAO’nun uzun vadede daha geniş bir uluslararası portföy oluşturma hedefini anlatan bir değerlendirme niteliği taşıyor.

Kerkük projesinin TPAO açısından gerçek ekonomik etkisi; sahalara yapılacak yatırımın büyüklüğü, üretimde sağlanacak artış, petrol fiyatları ve ortaklık sözleşmesindeki gelir paylaşımıyla belirlenecek.

Anlaşmanın tamamlanma koşulları, üretim takvimi ve finansal ayrıntıları açıklandığında TPAO’nun yüzde 15’lik hissesinin Türkiye’nin enerji arz güvenliği ve şirketin uluslararası üretimi üzerindeki etkisi daha net hesaplanabilecek.

YerelGundem.com