Caroline Koç’tan Akdeniz fokları için yeni koruma vakfı hamlesi

Ahmet Taş | Yerel Gündem

İZMİR / TÜRKİYE — Caroline Koç’un kurucuları arasında yer aldığı Akdeniz Koruma Vakfı, merhum Mustafa Koç’un Akdeniz foklarına uzanan doğa ve deniz mirasını yeniden gündeme taşıdı.

Gazeteci Mehmet Karabel’in “Bir varmış... Bir yokmuş...” başlıklı yazısında aktardığı bilgilere göre, Koç Holding’in unutulmaz Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Koç’un yıllar önce Akdeniz foklarının korunması için başlattığı duyarlılık, bugün Caroline Koç’un öncülük ettiği yeni bir vakıf hamlesiyle kurumsal bir çerçeveye kavuşuyor. İzmir merkezli Akdeniz Koruma Vakfı’nın, Türkiye’nin güney sahillerinde denizi ve canlı yaşamını korumaya yönelik çalışmalara odaklanacağı belirtiliyor.

Mustafa Koç’un doğa ve deniz mirası

Mustafa Koç, Türkiye iş dünyasının en önemli isimlerinden biri olarak 21 Ocak 2016’da geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetmişti. Henüz 56 yaşındayken gelen bu ani vefat, yalnız Koç Ailesi’ni değil, iş dünyasını ve geniş bir toplumsal çevreyi yasa boğmuştu.

Karabel’in yazısında hatırlattığı gibi Mustafa Koç, kamuoyunda çoğu zaman iş dünyasındaki liderliğiyle anılsa da, doğaya ve denize duyduğu ilgi de hayatının önemli başlıklarından biriydi. Özellikle nesli tehlike altında bulunan Akdeniz foklarına yönelik desteği, onun çevre hassasiyetinin somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Mustafa Koç’un adı, Foça kıyılarında bulunan ve kamuoyunun “Badem” adıyla tanıdığı yavru Akdeniz foku ile birlikte hafızalara kazındı. Ancak yakın çevresinin aktardığına göre bu ilgi yalnız Badem’le sınırlı değildi; “Dilara” ve “Tina” adlı iki yavru fokun yaşama döndürülmesinde de Koç Ailesi’nin desteği önemli rol oynadı.

Badem’in hayata tutunma hikâyesi

Badem, Türkiye’de Akdeniz foklarının korunmasına yönelik toplumsal farkındalığın sembol isimlerinden biri haline geldi. Foça kıyılarında bulunan yavru fok, annesinden ayrı kalmış, henüz çok küçük ve özel bakıma muhtaç durumdaydı.

Karabel’in yazısında yer alan bilgilere göre Badem bulunduğunda yaklaşık bir aylıktı ve hâlâ anne sütüne ihtiyaç duyuyordu. Uzmanlar, yavru fokun yaşatılabilmesi için özel bakım programı hazırladı. Hollanda Fok Hastanesi’nden deneyimli bir bakıcı Foça’ya getirildi. Badem’in midesine hortumla balık püresi verildi, veterinerler tarafından antibiyotik tedavisi uygulandı.

Daha sonra Badem’in doğal yaşama hazırlanması için havuzuna canlı balık konuldu. Foçalı balıkçılar da gönüllü olarak yavru foka kefal ve ahtapot getirdi. Bulunduğunda 115 santim boyunda ve 22 kilo olan Badem, yaklaşık beş aylık bakım sürecinin sonunda 72 kiloya ulaştı.

Bu süreç, yalnız bir hayvan kurtarma hikâyesi değil, Türkiye’de deniz canlılarının korunması konusunda toplumun farklı kesimlerinin nasıl bir araya gelebileceğini gösteren anlamlı bir örnek oldu.

Tina ve Dilara da koruma hikâyesinin parçasıydı

Karabel’in aktardığına göre, Aralık 2010’da Foça’da iki farklı yerde iki yavru fok daha bulundu. Mustafa Koç’un kızları bu yavru foklara “Tina” ve “Dilara” adlarını verdi.

Bu isimler, Koç Ailesi’nin Akdeniz foklarına olan ilgisinin yalnız geçici bir duyarlılık olmadığını, aile içinde de sahiplenilen bir çevre bilincine dönüştüğünü gösterdi. Nesli tehlike altında olan bu canlıların korunması için verilen destek, yıllar sonra Caroline Koç’un vakıf girişimiyle yeniden gündeme taşındı.

Akdeniz fokları, dünyada sayıları sınırlı olan ve yaşam alanları insan faaliyetleriyle daralan türler arasında bulunuyor. Türkiye kıyıları da bu tür için kritik yaşam alanlarından biri olarak kabul ediliyor.

Caroline Koç’tan vakıf hamlesi

Merhum Mustafa Koç’un eşi Caroline Nicole Koç’un kurucuları arasında yer aldığı Akdeniz Koruma Vakfı, İzmir merkezli bir çevre ve deniz koruma adımı olarak dikkat çekiyor.

Karabel’in yazısında yer alan bilgilere göre vakfın toplam mal varlığı 5 milyon TL olarak belirtiliyor. Kurucular arasında Caroline Nicole Koç’un yanı sıra Ali Enes Edis, Elif Arı, İnci Güngör, Melis Çakıroğlu ve Zafer Ali Kızılkaya yer alıyor.

Vakfın kuruluşu, Mustafa Koç’un yıllar önce deniz ve Akdeniz fokları konusunda gösterdiği hassasiyetin yeni bir kurumsal yapı içinde yaşatılması olarak yorumlanıyor. Bu yönüyle girişim, yalnız çevre koruma değil, aynı zamanda bir hatıra ve mirasın sürdürülmesi anlamı taşıyor.

Türkiye kıyıları için kritik tür

Akdeniz foku, Türkiye kıyılarında nesli tehlike altında bulunan en önemli deniz memelilerinden biri. Karabel’in yazısında yer alan bilgiye göre Türkiye kıyılarında yaklaşık 120 civarında Akdeniz foku yaşıyor.

Bu özel tür, insan etkisinin düşük olduğu, deniz kirliliğinin sınırlı kaldığı, sakin ada mağaraları ve kıyı habitatlarında barınabiliyor. Foça’daki Siren Kayalıkları ve Orak Adası, Gelibolu Yarımadası’nın Ege kıyıları, Behramkale çevresi, Yeni Foça-Datça hattı ve Mersin kıyıları bu yaşam alanları arasında gösteriliyor.

Özellikle Mersin kıyılarının Türkiye’deki fok popülasyonu açısından önemli olduğu belirtiliyor. Bu bölgelerde yapılacak koruma çalışmaları, yalnız tek bir türün yaşaması için değil, deniz ekosisteminin genel sağlığı için de büyük önem taşıyor.

Deniz koruma çalışmaları neden önemli?

Akdeniz foklarının korunması, yalnız bir hayvan türünün yaşatılması meselesi değildir. Bu tür, deniz ekosisteminin sağlığı açısından gösterge niteliği taşıyan canlılardan biridir. Fokların yaşayabildiği kıyılar, genellikle daha az kirlenmiş, daha az tahrip edilmiş ve doğal yapısını daha fazla korumuş alanlardır.

Bu nedenle Akdeniz fokları için yapılacak her koruma çalışması, aynı zamanda kıyı ekosistemlerinin, balıkçılığın, deniz mağaralarının, temiz su alanlarının ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına da katkı sağlar.

Türkiye gibi uzun kıyı şeridine sahip bir ülkede deniz koruma çalışmaları, çevre politikalarının en kritik başlıklarından biri haline geliyor. Kıyı yapılaşması, turizm baskısı, deniz kirliliği, kontrolsüz avcılık ve insan faaliyetleri, bu hassas türlerin yaşam alanlarını daraltabiliyor.

Mustafa Koç’un mirası kurumsallaşıyor

Mustafa Koç’un Badem, Tina ve Dilara gibi Akdeniz fokları için verdiği destek, döneminde daha çok bireysel ve ailevi bir çevre duyarlılığı olarak görünmüştü. Bugün Caroline Koç’un kurucuları arasında olduğu Akdeniz Koruma Vakfı ise bu duyarlılığı kurumsal bir hatta taşıma potansiyeli barındırıyor.

Bu tür vakıflar, bilim insanları, yerel yönetimler, balıkçılar, çevre gönüllüleri ve kamu kurumları arasında köprü oluşturabildiği ölçüde kalıcı etki üretebilir. Akdeniz foklarının korunması da ancak böyle çok aktörlü ve uzun soluklu çalışmalarla mümkün olabilir.

Karabel’in yazısında çizilen tablo, bir aile hatırasının çevre koruma alanında yeni bir başlangıca dönüşebileceğini gösteriyor.

Duygusal mirastan çevresel sorumluluğa

Mustafa Koç’un vefatının ardından geçen yıllar, onun iş dünyasındaki liderliğini olduğu kadar çevre duyarlılığını da yeniden hatırlatıyor. Caroline Koç’un vakıf hamlesi ise bu hatırayı yalnız duygusal bir anma biçimi olmaktan çıkarıp, somut bir çevresel sorumluluk alanına dönüştürüyor.

Akdeniz’in canlıları, kıyıları ve doğal mirası, yalnız bugünün değil gelecek kuşakların da emaneti. Bu nedenle Akdeniz Koruma Vakfı’nın atacağı adımlar, Türkiye’nin deniz koruma hafızasında yeni bir sayfa açabilir.

Mehmet Karabel’in yazısında öne çıkan duygusal cümle, bu hikâyenin özünü de özetliyor: Aşk, bazen aynı menzile yürümek; bazen de bulutların üstünde olanı unutmadan onun başladığı iyiliği sürdürmektir.

www.yerelgundem.com