AB Rusya yaptırımlarında geri adım atmıyor

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Avrupa Birliği, Rusya’nın savaş ekonomisini zayıflatmaya yönelik yaptırımlardan geri adım atmayacağını açıklarken, İngiltere son lisans kararlarının yaptırımların kaldırılması anlamına gelmediğini savunuyor.

Euronews’in haberine göre Brüksel, G7 müttefikleriyle birlikte Rus petrol tankerlerine verilen denizcilik hizmetlerine tam yasak getirme seçeneğini değerlendiriyor. Ancak ABD ve İngiltere’nin son dönemde aldığı kararlar, bu adımın kısa sürede onaylanmasının zor olabileceğine işaret ediyor.

İngiltere’nin Rus ham petrolünden üretilen dizel ve jet yakıtının üçüncü ülkeler üzerinden ithalatına izin veren lisansları, Ukrayna ve Avrupa’daki müttefiklerde soru işaretleri yarattı. Londra ise kararların enerji arzı baskısını yönetmek için alınmış kısa vadeli önlemler olduğunu belirtiyor.

AB yaptırım politikasını sürdürecek

Avrupa Komisyonu, Rusya’ya yönelik enerji yaptırımlarında geri adım atılmayacağı mesajı verdi.

Komisyonun baş sözcüsü Paula Pinho, Brüksel’in Rus petrolü ve gazı ithalatına yönelik yaptırımlara bağlı kalmayı sürdüreceğini söyledi. Pinho ayrıca Rusya’nın Orta Doğu’daki çatışmalardan ekonomik fayda sağlamaması gerektiğini belirtti.

Brüksel’in tutumu, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşını finanse eden gelir kaynaklarının sınırlandırılması stratejisinin devam edeceğini gösteriyor.

AB, savaşın başlangıcından bu yana Rus petrolü, gazı, finans sektörü, taşımacılık, teknoloji ihracatı ve savunma bağlantılı alanlarda çok sayıda yaptırım paketi uyguladı.

İngiltere lisans kararlarını savunuyor

İngiliz hükümeti, salı günü yayımladığı süresiz lisansla Türkiye ve Hindistan gibi ülkelerde Rus ham petrolünden üretilen dizel ve jet yakıtının ithalatına izin verdi.

Bu ülkeler, Rus petrolünü indirimli fiyatlarla satın alıyor ve rafine ürünleri uluslararası pazarlara sunuyor. Karar, özellikle Rus petrolünün dolaylı yollardan Batı pazarlarına dönüp dönmediği tartışmasını yeniden alevlendirdi.

Londra ayrıca ayrı bir lisansla Rusya’nın Sakhalin-2 ve Yamal LNG projeleriyle kısa vadeli hizmet sözleşmelerinin Ocak 2027’ye kadar sürdürülmesine olanak tanıdı.

İngiliz hükümeti, bu adımların yaptırımların kaldırılması anlamına gelmediğini ve mevcut rejimin kademeli biçimde uygulanabilmesi için gerekli olduğunu savundu.

Ukrayna gelir endişesi taşıyor

İngiltere’nin kararları Kiev’de dikkatle izleniyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin ofisi, kararın ayrıntılarını anlamak için İngiliz yetkililerle yoğun temas halinde olduklarını açıkladı.

Zelenskiy’nin yaptırımlar temsilcisi Vladyslav Vlasiuk, Moskova bütçesine sağlanabilecek ek gelirler konusunda endişeli olduklarını belirtti.

Ukrayna açısından temel kaygı, Rus ham petrolünden üretilen rafine ürünlerin üçüncü ülkeler üzerinden Batı pazarlarına girmesi ve bunun Rusya’ya dolaylı gelir sağlaması.

Bu nedenle Kiev, yaptırım boşluklarının kapatılması ve enerji ticaretindeki istisnaların sıkı biçimde denetlenmesi gerektiğini savunuyor.

Londra ‘iletişim hatası’ diyor

İngiltere, müttefiklerde oluşan kaygıyı “iletişim hatası” olarak gidermeye çalışıyor.

Hükümet, lisansların Rus ham petrolünden elde edilen rafine ürünlere yönelik yasağın ve Rus LNG’sine denizcilik hizmetlerinin kademeli biçimde devreye alınması için çıkarıldığını belirtti.

Londra ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından enerji arzında oluşan baskının daha fazla büyümemesi gerektiğini savunuyor.

Muhalefetten gelen eleştiriler üzerine Başbakan Keir Starmer, söz konusu lisansları İngiliz tüketicileri korumaya yönelik kısa vadeli önlemler olarak tanımladı.

Starmer, Parlamento’da yaptığı açıklamada kararların mevcut yaptırımların kaldırılması anlamına gelmediğini ve müttefiklerle yeni yaptırım paketleri üzerinde çalışmayı sürdüreceklerini söyledi.

Ticaret Bakanı Chris Bryant ise lisansların “beceriksizce” duyurulmasından ötürü özür dileyerek kararları en kısa sürede gözden geçirme sözü verdi.

Tam denizcilik yasağı beklemede

Londra’dan gelen açıklamalar, Washington’un deniz yoluyla taşınan Rus petrolüne tanıdığı muafiyeti bu yıl üçüncü kez uzattığını teyit etmesinden hemen sonra geldi.

ABD, bu adımın enerji açısından en kırılgan ülkeler için ek esneklik sağlayacağını savundu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in duyurusu, Paris’te düzenlenen G7 maliye bakanları ve merkez bankası başkanları toplantısıyla aynı zamana denk geldi.

Avrupa Ekonomiden Sorumlu Komiseri Valdis Dombrovskis ise bu uzatmayı eleştirdi. Dombrovskis, Ural petrolünün fiyatındaki artışa atıf yaparak, Rusya üzerindeki baskıyı azaltmanın zamanı olmadığını söyledi.

Brüksel, bu nedenle Rus petrol tankerlerine yönelik bankacılık, deniz taşımacılığı ve sigorta hizmetlerini de kapsayan kapsamlı bir yasak için Batılı müttefiklerini ikna etmeye çalışıyor.

G7 içinde farklı baskılar var

AB Komisyonu, Rus petrol tankerlerine verilen denizcilik hizmetlerine tam yasak konusunda iki farklı baskı arasında sıkışmış durumda.

Bir tarafta, deniz taşımacılığı ve bayrak hizmetlerinde ekonomik çıkarları bulunan Yunanistan ve Malta gibi AB üyeleri bulunuyor. Bu ülkeler, tam yasağın ancak G7 ülkeleri birlikte hareket ederse uygulanmasında ısrar ediyor.

Diğer tarafta ise bankacılık ve sigorta hizmetlerinde büyük rol oynayan ABD ve İngiltere var. Washington ve Londra, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının yol açtığı enerji şoklarıyla baş edebilmek için kendi yaptırım rejimlerinde esneklik arıyor.

Bu gerilim, AB’yi sıra dışı bir konuma itiyor: Tam yasak teoride destekleniyor, ancak pratikte askıya alınmış gibi görünüyor.

Fiyat tavanı mekanizmasının yerini alabilir

Brüksel’in değerlendirdiği tam denizcilik hizmetleri yasağı, yürürlüğe girmesi halinde G7’nin 2022’den bu yana uyguladığı fiyat tavanı mekanizmasının yerini alabilir.

Mevcut fiyat tavanı sistemi, Rus petrolünün belirlenen seviyenin üzerinde satılması halinde Batılı sigorta, taşıma ve finans hizmetlerine erişimini kısıtlamayı hedefliyordu.

Ancak Rusya’nın gölge filo kullanımı, üçüncü ülkeler üzerinden ticaret ve petrol fiyatlarındaki değişim, mekanizmanın etkinliği konusunda soru işaretleri doğurdu.

Tam yasak, Rus petrol tankerlerinin Batılı denizcilik, bankacılık ve sigorta hizmetlerinden daha geniş ölçekte dışlanmasını sağlayabilir. Ancak bunun enerji piyasalarına etkisi ve müttefikler arasında uyum sağlanması en büyük zorluklar olarak görülüyor.

G7 kararlılık mesajı verdi

Paris’teki G7 toplantısının sonunda maliye bakanları, Rusya’ya ağır bedeller ödetmeye devam etme konusundaki kararlılıklarını yineledi.

Bakanlar, belirli bir takvim açıklamasa da denizcilik hizmetlerine yönelik muhtemel ek tedbirlerin gündeme gelebileceğini belirtti.

Bu açıklama, Batılı müttefiklerin Rusya’ya ekonomik baskıyı sürdürme konusunda siyasi iradeye sahip olduğunu gösteriyor. Ancak ABD ve İngiltere’nin son adımları, enerji güvenliği ile yaptırım sertliği arasındaki dengenin giderek daha zor hale geldiğini ortaya koyuyor.

AB için önümüzdeki dönemin en kritik sorusu şu olacak: Rusya’nın savaş gelirlerini sınırlamak için yaptırımlar sertleştirilecek mi, yoksa küresel enerji şokları nedeniyle daha kontrollü ve esnek bir çizgi mi izlenecek?

www.yerelgundem.com