İzmir yatırım çağrısı yapıyor ama kent imajı alarm veriyor

Yusuf İnan

Gazeteci |Siyasi & Stratejik Analist

İZMİR, TÜRKİYE — İzmir, Avrupalı fuarcılara yatırım çağrısı yaparken, kentte altyapı, körfez kirliliği ve yönetim zaafı tartışmaları yatırım ve turizm cazibesini gölgeliyor.

Türkiye’nin fuarcılıkta yükselen gücü olarak sunulan İzmir, UFI Avrupa Konferansı’nda uluslararası organizatörlere “Türkiye’yi sadece izlemeyin, yatırım yapın” mesajı verirken, aynı şehirde yağmur sonrası yaşanan can kayıpları, Körfez’deki balık ölümleri ve kötü koku tartışmaları kent markası açısından daha sert bir soruyu gündeme taşıyor: Bakımsız ve ihmale uğramış bir şehir görüntüsü veren İzmir, küresel yatırımcıyı ve nitelikli turisti gerçekten çekebilir mi?

Yatırım çağrısı güçlü, kent algısı kırılgan

İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İZFAŞ ev sahipliğinde Fuar İzmir’de düzenlenen UFI Avrupa Konferansı, kentin fuarcılık alanındaki iddiasını yeniden ortaya koydu. Oturumda konuşan İZFAŞ Genel Müdürü Tuğçe Cumalıoğlu, Türkiye’nin güçlü üretim altyapısına, ihracat kapasitesine ve köklü fuarcılık geleneğine dikkat çekerek uluslararası organizatörlere yatırım çağrısı yaptı.

Cumalıoğlu’nun mesajı açık ve iddialıydı: Türkiye yalnızca fuarlara katılan şirketler üzerinden değerlendirilmemeli; üretimi, ihracatı, aktif iş dünyası ve büyüyen pazarıyla uzun vadeli fırsatlar sunan bir ülke olarak görülmeli. İzmir’in de bu hikâyede özel bir yeri var. 1936’da ilk uluslararası fuarın düzenlenmesi, İzmir Enternasyonal Fuarı’nın 1947’de UFI üyeliğine kabul edilmesi ve Fuar İzmir’in 330 bin metrekarelik modern alanıyla devreye girmesi, kentin fuarcılık hafızasını güçlü kılıyor.

Ancak yatırım kararları yalnızca fuar alanlarının büyüklüğüyle alınmıyor. Bir şehrin altyapısı, çevre performansı, güvenlik algısı, ulaşım kalitesi, kent estetiği ve kriz yönetimi de yatırımcı için belirleyici. İzmir’in fuarcılık potansiyeli yüksek olsa da son yıllarda oluşan kent imajı bu potansiyeli zorlayan bir tablo ortaya çıkarıyor.

Yağmurda can kaybı yatırımcıya ne anlatır?

İzmir’de sağanak sırasında sokakta elektrik akımına kapılarak iki kişinin hayatını kaybetmesi, yalnızca trajik bir adli olay olarak görülemez. Böyle bir hadise, modern bir metropolde altyapı güvenliği, kurumlar arası koordinasyon, bakım sorumluluğu ve denetim zinciri açısından ağır sorular doğurur.

Bir yatırımcı için şehir güvenliği, sadece suç oranları veya siyasi istikrarla ilgili değildir. Yatırımcı, çalışanlarının, müşterilerinin, fuar ziyaretçilerinin ve iş ortaklarının güvenli biçimde şehirde bulunup bulunamayacağına da bakar. Yağmur yağdığında su basan yollar, elektrik riski taşıyan sokaklar veya altyapı kaynaklı can kayıpları, kent yönetimi hakkında olumsuz bir algı üretir.

Küresel iş dünyası açısından şehirler artık yalnızca ucuz arsa, liman, fuar alanı veya üretim kapasitesiyle yarışmıyor. Yaşanabilirlik, güvenilir belediye hizmetleri, afet ve iklim dayanıklılığı da rekabetin parçası. Bu nedenle İzmir’in yatırım çağrısı yaparken aynı anda “temel şehir hizmetleri ne kadar güvenli?” sorusuna ikna edici cevap vermesi gerekiyor.

Körfez kirliliği turizm markasını zedeliyor

İzmir’in en büyük doğal ve sembolik değerlerinden biri Körfez’dir. Körfez, kentin manzarası, hafızası, yaşam biçimi ve turizm potansiyeli açısından belirleyici bir unsur. Ancak son yıllarda balık ölümleri, kötü koku, renk değişimleri ve kirlilik tartışmaları, İzmir’in deniz kenti imajını ciddi biçimde yıprattı.

Uzman değerlendirmelerinde Körfez’de alg patlaması, oksijen seviyesinin düşmesi, yılların kirlilik birikimi, arıtma yetersizlikleri, dere ve kanallarla taşınan kirleticiler gibi başlıklar öne çıkıyor. Balıkların kıyıya vurduğu, denizde renk değişimlerinin yaşandığı ve kötü kokunun günlük hayatı etkilediği bir görüntü, yalnızca çevre sorunu değildir; aynı zamanda turizm, emlak, yatırım ve kent itibarı sorunudur.

Bir turist İzmir’e deniz, tarih, gastronomi, kültür ve Ege yaşamı için gelir. Ancak deniz kenarında kötü koku, kirli görüntü veya balık ölümü haberleriyle karşılaşırsa destinasyon algısı zedelenir. Bir şehir doğal güzellikleriyle dünya kenti potansiyeli taşıyabilir; fakat çevresel yönetim zayıfsa bu potansiyel hızla aşınır.

Fuar kenti olmak çevre ve altyapı kalitesi ister

İzmir’in fuarcılık iddiası gerçek bir avantajdır. Marble İzmir, Agro Expo ve farklı sektör fuarları, kentin üretici, ihracatçı ve uluslararası iş çevreleriyle temasını güçlendiriyor. Fuar İzmir’in kapasitesi de kenti Türkiye’nin önemli organizasyon merkezlerinden biri yapıyor.

Fakat uluslararası fuarcılık yalnızca kapalı sergi alanından ibaret değildir. Katılımcıların havalimanından otele, otelden fuar alanına, fuar alanından şehir merkezine uzanan tüm deneyimi önemlidir. Ulaşım, temizlik, güvenlik, konaklama kalitesi, şehirdeki sosyal hayat, çevre düzeni ve kriz anında hizmetlerin işleyişi, fuarcılık başarısının görünmeyen parçalarıdır.

Bir şehir, “yatırım yapın” çağrısı yaparken yatırımcının şu sorularına da cevap vermelidir: Kent altyapısı öngörülebilir mi? Yağmurda ulaşım ve güvenlik riske giriyor mu? Deniz kenti imajı korunuyor mu? Çevre sorunu yönetiliyor mu? Kamu kurumları hızlı ve şeffaf çalışıyor mu?

İzmir bu sorulara güçlü cevaplar üretebilirse fuarcılık avantajını yatırıma dönüştürür. Aksi halde modern fuar alanı ile bakımsız kent algısı arasında çelişki oluşur.

İş dünyası sadece potansiyele değil, yönetime bakar

İzmir’in potansiyeli tartışmasızdır. Liman kenti olması, Ege’nin ticaret hafızasını taşıması, sanayi bölgelerine yakınlığı, üniversiteleri, genç nüfusu, turizm destinasyonlarına erişimi ve yaşam kalitesi iddiası önemli avantajlardır. Ancak potansiyel tek başına yatırım çekmez.

Küresel iş dünyası için yönetim kapasitesi, potansiyel kadar önemlidir. Bir şehir doğal olarak güzel olabilir, tarihsel olarak güçlü olabilir, ticari olarak konum avantajına sahip olabilir. Fakat kent hizmetleri aksıyorsa, çevre sorunları büyüyorsa, altyapı ihmali can güvenliğini tehdit ediyorsa ve kamuoyu sürekli kriz görüntüleriyle karşılaşıyorsa yatırımcı kararını yeniden değerlendirir.

Yatırımcı belirsizliği sevmez. Kötü koku, kirlilik, su baskını, elektrik riski, plansızlık ve kurumlar arası sorumluluk tartışmaları belirsizlik üretir. İzmir’in ihtiyacı yalnızca yeni yatırım çağrıları değil; bu çağrıları güvenilir kılacak yönetim performansıdır.

Turist İzmir’e gelir mi?

İzmir hâlâ güçlü bir turizm potansiyeline sahip. Efes, Çeşme, Urla, Foça, Bergama, Seferihisar, tarihi Kemeraltı, Ege mutfağı, sahil kültürü ve iklim avantajı kenti cazip kılıyor. Ancak modern turist artık yalnızca güzel manzara aramıyor. Temiz çevre, güvenli ulaşım, sağlıklı deniz, düzenli şehir dokusu ve iyi hizmet de bekliyor.

Körfez’de balık ölümleriyle anılan, bazı bölgelerinde koku tartışmaları yaşayan, yağmurda altyapı sorunlarıyla gündeme gelen bir kent imajı, özellikle yüksek gelirli ve uzun süreli konaklama yapan turistleri uzaklaştırabilir. Turist bir kez gelir; fakat yaşadığı deneyim beklentisini karşılamazsa tekrar gelmez ve çevresine tavsiye etmez.

Bu nedenle İzmir’in turizm hedefleri ile çevre ve altyapı politikaları ayrı düşünülemez. Körfez temizliği, yağmur suyu yönetimi, kanalizasyon altyapısı, sahil düzenlemesi, yaya güvenliği ve kent estetiği doğrudan turizm yatırımıdır.

İzmir’in asıl sorusu: Vizyon mu, vitrin mi?

İzmir’in UFI Avrupa Konferansı’nda yatırım çağrısı yapması önemlidir. Ancak çağrıların kalıcı sonuç doğurması için vitrinin arkasında güçlü bir şehir vizyonu bulunmalıdır. Fuar alanı, kongre merkezi, liman, otel ve ulaşım yatırımları ancak çevre, altyapı ve güvenlik politikalarıyla desteklenirse anlam kazanır.

Bugün İzmir’in önünde iki yol var. Birinci yol, doğal güzelliklerine, tarihi mirasına ve eski fuarcılık itibarına yaslanarak mevcut sorunları ertelemek. Bu yol, kentin cazibesini yavaş yavaş tüketir. İkinci yol ise Körfez’i, altyapıyı, yağmur suyu hatlarını, arıtma sistemlerini, ulaşımı, kent temizliğini ve kriz yönetimini yatırım stratejisinin merkezine almak.

İzmir’in dünya kenti olma iddiası varsa, bu iddia sadece sloganla taşınamaz. Dünya kenti, yağmurda can güvenliğini sağlayan, denizini koruyan, yatırımcıya öngörülebilirlik sunan, turiste temiz ve güvenli deneyim yaşatan kenttir.

Sonuç: İzmir yatırım isterken önce güven vermeli

İzmir’e yatırımcı gelir mi? Evet, İzmir hâlâ güçlü potansiyele sahip olduğu için gelir. Ama bu geliş sınırsız ve koşulsuz olmaz. Yatırımcı, fuarcılık kapasitesine, üretim ağlarına ve coğrafi avantaja bakar; fakat aynı zamanda şehir yönetiminin sorun çözme gücünü de ölçer.

Tatil için insanlar İzmir’e gelir mi? Evet, İzmir’in doğal ve kültürel çekim gücü hâlâ yüksek. Ancak çevre kirliliği, kötü koku, güvenlik riski ve bakımsızlık algısı büyürse turistin tercihi başka Ege destinasyonlarına kayabilir.

Bu nedenle İzmir’in asıl meselesi yatırım çağrısı yapmak değil, bu çağrının inandırıcılığını güçlendirmektir. Fuar İzmir’in modernliği, Körfez’in temizliğiyle; uluslararası konferansların itibarı, sokaktaki güvenlikle; turizm sloganları, günlük hayatın kalitesiyle desteklenmelidir.

İzmir, doğal güzellikleriyle dünya kenti olabilecek bir şehir. Ancak dünya kenti olmak için yalnız güzellik yetmez. Güvenli altyapı, temiz deniz, güçlü yönetim, şeffaf denetim ve sürdürülebilir kent politikası gerekir. İzmir yatırımcıyı da turisti de çekmek istiyorsa, önce kendi kent imajındaki yıpranmayı onarmak zorundadır.

Yusuf İnan

www.yerelgundem.com

Yusuf İnan, gazeteci ve yazardır. UAPresa.com, WiseNewsPress.com, SehitlerOlmez.com, Yerelgundem.com ve SiyasetinSesi.com Genel Yayın Yönetmenliği görevlerini yürütmektedir. Türkiye ve dünya gündemiyle ilgili stratejik ve siyasi analizler konusunda uzmanlaşmıştır.