Dervişoğlu’nun demokrasi çıkışı İYİ Parti’ye merkez alan açar mı?

Yusuf İnan | Yerel Gündem
ANKARA, TÜRKİYE — İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu’nun CHP ve Özgür Özel açıklamaları, partinin merkez siyasette yeniden çekim alanı oluşturup oluşturamayacağı sorusunu gündeme taşıdı.

Dervişoğlu’nun son çıkışları yalnızca CHP’deki mutlak butlan tartışmasına verilen bir tepki olarak okunmuyor. Aynı zamanda İYİ Parti’nin 2024 sonrası yaşadığı siyasi sıkışmayı aşma, merkez sağ ve milliyetçi-demokrat seçmene yeniden seslenme, CHP tabanındaki hukuk hassasiyetine dokunma ve iktidar karşıtı geniş blokta farklı bir pozisyon alma arayışının işareti olarak değerlendiriliyor.

Dervişoğlu’nun çıkışı neden dikkat çekti?

Müsavat Dervişoğlu, CHP’deki mutlak butlan tartışmaları ve Özgür Özel’in tutuklanabileceğine ilişkin iddialar üzerinden son günlerde sert demokrasi mesajları verdi. Dervişoğlu, YSK’nın mazbata verdiği bir genel başkanın yerel ve bölge mahkemeleri üzerinden koltuğundan indirilemeyeceğini savunarak, bunun siyasetin mahkemeler eliyle dizayn edilmesi anlamına geleceğini söyledi.

Bu sözler, klasik muhalefet eleştirisinin ötesinde bir demokratik meşruiyet vurgusu taşıyor. Dervişoğlu’nun “siyaseti mahkemeler değil, sandık belirlemeli” çizgisi, yalnızca CHP’ye destek anlamına gelmiyor; aynı zamanda İYİ Parti’nin kendi varlık gerekçesini yeniden hukuk devleti ve parlamenter demokrasi ekseninde kurma çabası olarak da okunuyor.

Özgür Özel’e yönelik olası bir tutuklama adımının “toplumsal barışı ve huzuru bozacağını” söylemesi de bu nedenle önemli. Çünkü Dervişoğlu burada CHP liderini savunmaktan çok, siyasal rekabetin yargısal müdahalelerle yürütülmesine karşı bir ilke pozisyonu aldığını göstermeye çalışıyor.

İYİ Parti için yeni bir merkez çekim alanı doğar mı?

İYİ Parti, kuruluşundan itibaren kendisini milliyetçi, demokrat, merkez sağa açık ve parlamenter sistem yanlısı bir çizgide konumlandırdı. Ancak son yıllarda hem ittifak tercihleri hem yerel seçim performansı hem de parti içi ayrışmalar nedeniyle bu konum bulanıklaştı.

Dervişoğlu’nun son açıklamaları, bu bulanıklığı gidermek için yeni bir zemin sunabilir. Çünkü Türkiye’de merkez siyaset arayışı hâlâ bitmiş değil. AK Parti’den kopmuş ama CHP’ye tam yakınlaşmayan seçmen, MHP çizgisinden uzaklaşmış milliyetçi seçmen, seküler merkez sağ seçmen ve “hukuk devleti” vurgusunu önemseyen muhalif seçmen için hâlâ ara bir alan bulunuyor.

İYİ Parti bu alanda yeniden etkili olmak istiyorsa, yalnızca milliyetçi reflekslerle değil, demokrasi, hukuk, özgürlük, liyakat ve ekonomik rasyonalite başlıklarıyla da konuşmak zorunda. Dervişoğlu’nun son çıkışları, bu ihtiyaca cevap verme potansiyeli taşıyor.

Ancak bunun kalıcı bir merkez çekim atmosferine dönüşmesi için tekil açıklamalar yeterli olmaz. Partinin tutarlı bir program, güçlü kadro görünürlüğü, ekonomiye dair ikna edici öneriler, dış politika ve güvenlikte dengeli bir dil ve toplumsal gerilimleri azaltan bir üslup üretmesi gerekir.

CHP seçmeninden İYİ Parti’ye geçiş olur mu?

Dervişoğlu’nun CHP’ye yönelik yargısal müdahale iddiaları karşısında aldığı pozisyon, CHP seçmeni üzerinde doğrudan bir oy kayması yaratmayabilir. Çünkü CHP seçmeni, özellikle son yıllarda parti kimliği ve liderlik etrafında daha yüksek bir konsolidasyon gösteriyor.

Buna rağmen Dervişoğlu’nun açıklamaları CHP seçmeninde İYİ Parti’ye yönelik olumsuz algıyı yumuşatabilir. İYİ Parti’nin 2023 sonrası muhalefet blokundaki zikzakları, özellikle CHP tabanında güven kaybına neden olmuştu. Dervişoğlu’nun hukuk ve demokrasi vurgusu, bu güven kaybını tümüyle onarmasa da “kritik anlarda demokratik zeminde durabilen parti” algısını güçlendirebilir.

CHP seçmeninden İYİ Parti’ye büyük bir akış beklemek gerçekçi olmayabilir. Ancak CHP’ye oy veren fakat ideolojik olarak daha merkez sağda duran, milliyetçi hassasiyetleri bulunan, DEM Parti ile yakın görüntüden rahatsız olan veya CHP içinde yaşanabilecek krizlerde alternatif arayan seçmen grupları için İYİ Parti yeniden seçenek haline gelebilir.

Bu noktada İYİ Parti’nin en büyük avantajı, CHP’ye karşı düşmanca olmayan ama CHP’nin sol-sosyal demokrat kimliğinden farklı bir merkez-milliyetçi hat sunabilmesidir. En büyük dezavantajı ise seçmenin “bu parti gerçekten istikrarlı mı?” sorusuna henüz tam cevap alamamasıdır.

DEM seçmenine ulaşmak mümkün mü?

Dervişoğlu’nun demokrasi ve hukuk vurgusunun DEM Parti seçmeninde nasıl karşılık bulacağı daha karmaşık bir meseledir. İYİ Parti’nin milliyetçi karakteri, DEM seçmeninin önemli bir kısmı açısından doğal bir mesafe üretir. Bu nedenle DEM tabanından İYİ Parti’ye doğrudan ve kitlesel bir geçiş beklemek siyasi sosyoloji açısından zayıf bir ihtimaldir.

Ancak demokrasi, kayyum uygulamaları, yargı bağımsızlığı, seçilmişlerin görevden alınması ve siyaset üzerindeki yargı baskısı gibi başlıklarda İYİ Parti’nin ilkeli bir çizgi tutturması, DEM seçmeninde en azından “karşı blokta da hukuk devleti hassasiyeti taşıyan aktörler var” algısı oluşturabilir.

Bu, oy geçişinden çok siyasal iletişim ve meşruiyet alanıyla ilgilidir. İYİ Parti, DEM seçmenini kendisine çekmekten çok, Türkiye’de demokratik normlar konusunda daha geniş bir mutabakat zemini kurulmasına katkı sağlayabilir. Bu da dolaylı olarak partinin merkezdeki inandırıcılığını artırabilir.

Fakat burada dil çok belirleyicidir. İYİ Parti bir yandan milliyetçi seçmenini kaybetmeden, diğer yandan hukuk devleti ve temsil hakkı ilkelerini savunmak zorundadır. Bu denge kurulamazsa, demokrasi çağrısı ya kendi tabanında rahatsızlık doğurabilir ya da karşı mahallede samimi bulunmayabilir.

Samimi demokrasi çağrısı mı, siyasi strateji mi?

Siyasette samimiyet ile strateji çoğu zaman birbirini dışlamaz. Bir lider hem gerçekten demokratik ilkelere inanabilir hem de bu ilkeler üzerinden partisine yeni alan açmayı hedefleyebilir. Dervişoğlu’nun son açıklamalarını da bu ikili düzlemde okumak daha doğru olur.

Birinci düzlem ilkesel duruştur. Dervişoğlu, mahkemeler eliyle siyasi partilerin iç düzeninin belirlenmesine, seçilmiş genel başkanların yargı kararlarıyla tasfiye edilmesine ve muhalefet liderlerine yönelik tutuklama iddialarına karşı çıkıyor. Bu, demokrasi ve hukuk devleti açısından tutarlı bir pozisyon olarak görülebilir.

İkinci düzlem siyasi stratejidir. İYİ Parti, Akşener sonrası dönemde yeniden kimlik inşa ediyor. Parti, yalnızca “milliyetçi muhalefet” etiketiyle sınırlı kalırsa Zafer Partisi, Anahtar Parti, MHP ve diğer milliyetçi-muhafazakâr aktörlerle rekabet etmek zorunda kalır. Ancak “milliyetçi-demokrat merkez” çizgisini güçlendirirse, daha geniş bir seçmen havuzuna seslenebilir.

Bu nedenle Dervişoğlu’nun çıkışı hem samimi bir demokrasi çağrısı hem de partinin merkez alanını genişletmeye dönük siyasi hamle olarak okunabilir. Kritik soru, bu çizginin sürdürülebilir olup olmayacağıdır.

İYİ Parti’nin önündeki fırsatlar ve riskler

İYİ Parti açısından fırsat alanı açıktır. Türkiye’de iktidardan rahatsız olup CHP’ye mesafeli duran, DEM Parti ile aynı blok görüntüsüne sıcak bakmayan, ancak hukuk devleti ve demokrasi konusunda da hassas olan bir seçmen kitlesi vardır. Dervişoğlu bu kitleye “hem milli hassasiyetleri koruyan hem de demokrasiye sahip çıkan merkez parti” mesajı verebilir.

Bu mesaj, özellikle genç milliyetçiler, kentli merkez sağ seçmen, eski ANAP-DYP geleneğinden gelen seçmenler, kararsızlar ve protest oy eğilimindeki kesimler açısından etkili olabilir. Ancak bu seçmen gruplarının İYİ Parti’ye dönmesi için güven duygusunun yeniden oluşması gerekir.

Riskler de küçümsenmemelidir. Birincisi, CHP’ye yönelik sert müdahalelere karşı çıkmak bazı İYİ Parti seçmeninde “CHP’ye yakınlaşma” olarak algılanabilir. İkincisi, DEM seçmeniyle doğrudan temas arayışı milliyetçi tabanda tepki üretebilir. Üçüncüsü, yalnızca kriz anlarında yapılan açıklamalar partiye kalıcı yön vermez.

İYİ Parti’nin bu riski aşması için demokrasi vurgusunu sadece CHP özelinde değil, herkes için geçerli bir hukuk ilkesi olarak kurması gerekir. Aynı ilke belediye başkanları, parti kongreleri, milletvekilleri, gazeteciler, sivil toplum ve vatandaş hakları için de savunulmalıdır.

Merkez siyasetin anahtarı: Tutarlılık

Dervişoğlu’nun açıklamaları İYİ Parti’ye kısa vadede görünürlük kazandırdı. Ancak görünürlük ile siyasi çekim alanı aynı şey değildir. Çekim alanı oluşturmak için seçmenin partiyi öngörülebilir, tutarlı ve güvenilir görmesi gerekir.

İYİ Parti’nin yeniden merkezde etkili olabilmesi için üç başlıkta netleşmesi gerekiyor. Birincisi, demokratik hukuk devleti çizgisini her kriz için aynı ölçüde savunmak. İkincisi, ekonomik ve sosyal politikalarda yalnızca eleştiren değil, çözüm öneren parti olmak. Üçüncüsü, ittifaklar konusunda seçmenin kafasını karıştırmayan daha berrak bir strateji ortaya koymak.

Eğer Dervişoğlu bu çizgiyi sürdürebilirse, İYİ Parti hem iktidar blokundan kopan milliyetçi-merkez sağ seçmene hem de CHP’ye oy verip daha merkezde bir temsil arayan seçmene yeniden seslenebilir. DEM seçmeninden kitlesel oy geçişi zor olsa da, demokrasi zemininde kurulan ilkesel dil partinin meşruiyet alanını genişletebilir.

Sonuç: Fırsat var, ama tek açıklamayla olmaz

Müsavat Dervişoğlu’nun Özgür Özel ve CHP’deki mutlak butlan tartışmasına ilişkin açıklamaları, İYİ Parti için önemli bir siyasi fırsat penceresi açtı. Bu pencere, partinin yalnızca milliyetçi reflekslerle değil, demokrasi, hukuk ve toplumsal barış başlıklarıyla da konuşabileceğini gösterdi.

Ancak bu fırsatın kalıcı bir merkez çekim atmosferine dönüşmesi, Dervişoğlu’nun bundan sonra kuracağı siyasi hatta bağlı. Eğer İYİ Parti bu dili tutarlı, kapsayıcı ve programatik hale getirirse, farklı yakın siyasi yelpazelerden seçmenlerle yeniden temas kurabilir. CHP seçmeninin tamamını değil ama merkez sağa yakın bölümünü, kararsızları ve demokrasi hassasiyeti güçlü milliyetçi seçmeni etkileyebilir.

DEM seçmeni açısından ise doğrudan oy geçişinden çok, demokratik ortak zemin etkisi beklenebilir. Bu da Türkiye siyasetinde kutuplaşmayı azaltan bir rol oynayabilir.

Dervişoğlu’nun çıkışı bu yüzden iki yönlü okunmalı: Evet, samimi bir demokrasi çağrısı olarak değerlendirilebilir. Ama aynı zamanda İYİ Parti’nin yeniden merkez siyasette konum alma stratejisinin de parçasıdır. Siyasette esas belirleyici olan ise niyet kadar sürekliliktir. İYİ Parti bu çıkışı kalıcı bir çizgiye dönüştürebilirse, yeniden merkezde konuşulan aktörlerden biri olabilir.

www.yerelgundem.com