ABD’den NATO 3.0 çıkışı: Avrupa savunmada dümeni alacak

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BRÜKSEL, BELÇİKA — ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Ankara’daki NATO Zirvesi öncesinde “NATO 3.0” vizyonunu açıklayarak Avrupa’nın kendi savunmasında birincil sorumluluğu üstlenmesi gerektiğini söyledi.

DW Türkçe’nin aktardığına göre Hegseth, Brüksel’deki NATO karargâhında üye ülkelerin savunma bakanlarına hitap etti. Türkiye’de 7-8 Temmuz tarihlerinde yapılacak liderler zirvesi öncesi düzenlenen hazırlık toplantısında konuşan Hegseth, ABD’nin Avrupa’daki askerî varlığını ve üs kullanımını gözden geçireceğini belirtti. Toplantıya Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in de aralarında bulunduğu NATO savunma bakanları katıldı.

Ankara Zirvesi öncesi kritik toplantı

NATO savunma bakanları, Ankara’da yapılacak liderler zirvesi öncesinde Brüksel’de bir araya geldi. Toplantının ana gündeminde ittifakın geleceği, Avrupa’nın savunma harcamaları, ABD’nin Avrupa’daki askerî varlığı ve Ukrayna savaşı sonrası oluşan güvenlik dengeleri yer aldı.

Türkiye’nin ev sahipliğinde yapılacak zirve, NATO açısından kritik bir döneme denk geliyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, uzun süredir Avrupa’nın savunma yükünü daha fazla üstlenmesi gerektiğini savunuyor. Bu nedenle Ankara Zirvesi, yalnızca rutin bir liderler buluşması değil; ittifakın yeni güç paylaşımının tartışılacağı önemli bir siyasi sınav olarak görülüyor.

Brüksel’deki hazırlık toplantısı da bu çerçevede değerlendirildi. Hegseth’in açıklamaları, ABD’nin Ankara Zirvesi’ne net ve sert bir mesajla gideceğini gösterdi.

Hegseth’in NATO 3.0 vizyonu

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth konuşmasında, Washington’ın hedefinin NATO’yu “NATO 3.0” olarak adlandırdığı yeni bir yapıya dönüştürmek olduğunu söyledi.

Bu vizyonun merkezinde Avrupa’nın kendi savunmasında daha fazla sorumluluk alması bulunuyor. Hegseth’e göre NATO, Avrupa’nın ABD’ye bağımlı kalması için tasarlanmadı. Bu nedenle ittifakın daha dengeli, askerî caydırıcılığa odaklanan ve Avrupa’nın öncü rol üstlendiği bir yapıya dönüştürülmesi gerekiyor.

Hegseth’in mesajı, Trump yönetiminin NATO’ya bakışını da yansıtıyor. Washington, Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını artırmasını, askerî kabiliyetlerini güçlendirmesini ve kriz anlarında ABD’ye daha fazla destek vermesini istiyor.

Bu çerçevede “NATO 3.0”, yalnızca yeni bir slogan değil; ABD’nin ittifak içindeki rolünü yeniden tanımlama girişimi olarak öne çıkıyor.

ABD Avrupa’daki askerî varlığını gözden geçirecek

Hegseth, Amerikan ordusunun Avrupa’daki askerî varlığı ve üsleriyle ilgili kapsamlı bir gözden geçirme süreci başlattıklarını da açıkladı.

Bu incelemenin 6 aylık bir takvim içinde yürütüleceği ve hem ABD Kongresi hem de NATO müttefikleriyle istişare halinde yapılacağı belirtildi. Hegseth’e göre amaç, NATO’nun Avrupa’nın kendi savunmasına liderlik edeceği bir yapıya hızla ve geri dönülmez biçimde ilerlemesini sağlamak.

Bu açıklama, Avrupa’daki ABD askerî varlığının geleceği açısından önemli. Washington’ın bazı kuvvetlerini azaltması, yeniden konumlandırması veya üs erişim koşullarını daha sıkı biçimde değerlendirmesi, NATO’nun askerî planlamasında yeni bir döneme işaret edebilir.

ABD’nin Avrupa’da kalıcı askerî varlığı, Soğuk Savaş’tan bu yana NATO caydırıcılığının temel ayaklarından biri olmuştu. Bu nedenle yapılacak gözden geçirme, ittifak içinde dikkatle izlenecek.

Avrupalı müttefiklere sert eleştiri

Hegseth konuşmasında Avrupalı müttefikleri yalnızca savunma harcamaları nedeniyle değil, kriz dönemlerinde ABD’ye yeterince destek vermemekle de eleştirdi.

ABD’li bakan, İran savaşı sırasında bazı Avrupalı müttefiklerin ABD’ye üs kullanımı, erişim ve hava sahası geçişi gibi konularda gerekli desteği vermekte isteksiz davrandığını savundu. Hegseth bu tutumu “utanç verici” olarak nitelendirdi.

Bu ifadeler, NATO içinde yalnızca bütçe değil, operasyonel dayanışma meselesinin de gerilim başlığına dönüştüğünü gösteriyor. ABD, Avrupa’dan sadece daha fazla para harcamasını değil, aynı zamanda askerî operasyonlarda erişim ve lojistik destek konusunda daha açık taahhütler vermesini istiyor.

Hegseth, Avrupa’daki askerî varlığı gözden geçirme sürecinde erişim, üs kullanımı ve hava sahası geçiş haklarının açık biçimde tanımlanmasını hedeflediklerini söyledi.

Mali katkı tehdidi NATO’yu zorlayabilir

ABD Savunma Bakanı’nın en dikkat çekici açıklamalarından biri de NATO’ya mali katkılar konusunda oldu.

Hegseth, Avrupalı üyelerin savunma harcamalarını artırma taahhütlerini yerine getirmemeleri halinde ABD’nin NATO’ya mali katkılarında kesintiye gidebileceğini söyledi. DW Türkçe’nin aktardığına göre Hegseth, bu yıl NATO’nun kurumsal ve idari işleyişi için sağlanacak 790 milyon dolarlık ABD finansmanının müttefiklerin adımlarına bağlı olduğunu belirtti.

Bu tehdit, NATO içinde ciddi sonuçlar doğurabilecek nitelikte görülüyor. Çünkü ABD, ittifakın en büyük askerî ve mali destekçilerinden biri. Washington’ın katkı azaltması, yalnızca sembolik bir baskı aracı değil; NATO’nun kurumsal işleyişi açısından da sorun yaratabilecek bir adım olabilir.

Bu nedenle Ankara Zirvesi öncesi Avrupa başkentlerinde en önemli gündemlerden biri, ABD’nin baskısını nasıl karşılayacakları olacak.

Avrupa savunmada liderliği üstlenebilir mi?

Hegseth’in “Avrupa dümenin başına geçmeli” mesajı, uzun süredir tartışılan Avrupa savunma kapasitesi meselesini yeniden gündeme getirdi.

Avrupa ülkeleri son yıllarda savunma harcamalarını artırsa da, stratejik hava taşımacılığı, hava savunması, istihbarat, uzun menzilli vuruş kabiliyeti, mühimmat üretimi ve hızlı konuşlandırma gibi alanlarda hâlâ ABD’ye bağımlı durumda.

Bu nedenle Washington’ın istediği dönüşüm kısa vadede kolay görünmüyor. Avrupa’nın daha fazla savunma sorumluluğu alması için yalnızca bütçe artırması değil, askerî üretim kapasitesini, komuta yapısını, kriz müdahale kabiliyetini ve siyasi karar alma hızını da geliştirmesi gerekiyor.

Buna rağmen Trump yönetimi, Avrupa’nın artık “ABD şemsiyesi” altında pasif kalamayacağını açıkça söylüyor. Hegseth’in konuşması da bu baskının Ankara Zirvesi’nde daha görünür hale geleceğini gösterdi.

Türkiye’nin ev sahipliği ayrı önem taşıyor

Ankara Zirvesi’nin Türkiye’de yapılacak olması, toplantıya ayrıca stratejik anlam yüklüyor. Türkiye, NATO’nun güneydoğu kanadında yer alan, Karadeniz’e kıyısı bulunan ve Rusya-Ukrayna savaşı, Suriye, Kafkasya, Orta Doğu ve enerji hatları açısından kritik konuma sahip bir üye ülke.

Bu nedenle Ankara Zirvesi, yalnızca savunma harcamaları ve ABD-Avrupa dengesi açısından değil, Türkiye’nin NATO içindeki rolü bakımından da yakından izlenecek.

Zirvede Avrupa güvenliği, Rusya tehdidi, Ukrayna’ya destek, Karadeniz güvenliği, savunma sanayii üretimi ve ittifakın yeni yük paylaşımı gibi başlıkların gündeme gelmesi bekleniyor.

Türkiye açısından zirve, hem ev sahibi ülke olarak diplomatik görünürlüğünü artıracak hem de Ankara’nın NATO içindeki pazarlık gücünü yeniden gösterecek bir platform olacak.

NATO için yeni dönem sınavı

Hegseth’in “NATO 3.0” çıkışı, ittifakın yeni bir döneme girdiğini gösteriyor. ABD artık Avrupa’dan daha fazla askerî sorumluluk, daha yüksek savunma harcaması ve operasyonel destek istiyor.

Bu talep, NATO içinde transatlantik dayanışmanın yeniden tanımlanmasına yol açabilir. Avrupa ülkeleri ABD’nin güvenlik garantisini kaybetmek istemiyor; ancak Washington da Avrupa’nın savunmasını tek başına taşımak istemediğini açıkça ifade ediyor.

Ankara Zirvesi bu nedenle kritik bir dönemeç olacak. Zirvede alınacak kararlar, NATO’nun önümüzdeki yıllarda nasıl bir yapıya dönüşeceğini belirleyebilir.

Hegseth’in Brüksel’deki konuşması, Ankara’ya giderken ittifakın önündeki temel soruyu net biçimde ortaya koydu: NATO, ABD merkezli eski güvenlik düzenini sürdürecek mi, yoksa Avrupa’nın daha fazla sorumluluk aldığı yeni bir modele mi geçecek?

www.yerelgundem.com