Kadıköy Bit Pazarı’nda eski havacı albaya ait evraklar bulundu

Ahmet Taş | Yerel Gündem
KADIKÖY / TÜRKİYE — Kadıköy Bit Pazarı’nda eski bir havacı askere ait olduğu belirtilen evrakların bulunması, askeri arşiv güvenliği ve kişisel belgelerin korunması konusunda dikkat çekti.

Seda Elyıldırım’ın X hesabında paylaştığı bilgilere göre, pazarda rastlanan belgeler arasında 1961 yılında Amerikan Ordusu’nda eğitime katılan bir Türk pilota ait sertifika ve üzerinde “Cosmic Top Secret” ibaresi bulunan evraklar yer aldı. Paylaşım, belgelerin yıllar sonra bir bit pazarı tezgâhında ortaya çıkması nedeniyle sosyal medyada ilgi gördü.

Belgeler Kadıköy Bit Pazarı’nda bulundu

Elyıldırım, paylaşımında Kadıköy Bit Pazarı’nda eski bir havacı askere ait evraklara rastladığını aktardı. Belgeler arasında bir Türk pilotun 1961 yılında Amerikan Ordusu’nda katıldığı eğitime ilişkin sertifika bulunduğu belirtildi.

Paylaşımda ayrıca bazı evrakların üzerinde “Cosmic Top Secret” ibaresinin yer aldığı ifade edildi. Bu ibare, özellikle NATO ve askeri güvenlik sınıflandırmalarıyla ilgili tartışmalarda bilinen yüksek gizlilik derecelerinden biri olarak anılıyor. Belgelerin güncel hukuki durumu, ne şekilde el değiştirdiği ve resmi arşiv niteliği taşıyıp taşımadığı ise paylaşımda netleşmedi.

Sosyal medya paylaşımı ilgi gördü

Elyıldırım’ın aktarımına göre olay tesadüfi bir araştırmayla farklı bir boyut kazandı. Paylaşımda, söz konusu kişinin bir takipçisinin annesinin Yeşilyurt’tan komşusu olduğunun öğrenildiği ifade edildi. Takipçinin anlatımına göre kişi havacı albaydı ve birkaç yıl önce hayatını kaybetmişti.

Aktarıma göre takipçi, eski subayı “uzun boylu, iri cüsseli ve oldukça heybetli” biri olarak hatırladığını söyledi. Bu kişisel tanıklık, belgelerin kime ait olabileceğine dair sosyal medya üzerinden paylaşılan sınırlı bilgiler arasında yer aldı. Ancak söz konusu kişinin adı, belgelerin doğrulanmış resmi kaydı ve aile yakınlarının konuya ilişkin açıklaması kamuoyuna yansımadı.

“Cosmic Top Secret” ne anlama geliyor?

“Cosmic Top Secret” ifadesi, NATO güvenlik sınıflandırmaları içinde en yüksek gizlilik seviyelerinden biri olarak biliniyor. NATO güvenlik bilgilendirme dokümanlarında sınıflandırmalar genel olarak “COSMIC TOP SECRET”, “NATO SECRET”, “NATO CONFIDENTIAL” ve “NATO RESTRICTED” şeklinde sıralanıyor.

Bu tür ibareler, bir belgenin üretildiği dönemde hangi güvenlik kategorisinde değerlendirildiğini gösterebilir. Ancak bir evrak üzerinde bu ibarenin bulunması, belgenin bugün hâlâ gizli statüde olduğu ya da güncel güvenlik riski taşıdığı anlamına tek başına gelmez. Bunun anlaşılabilmesi için belgenin kaynağının, tarihinin, arşiv durumunun ve varsa gizlilik kaldırma süreçlerinin resmi kurumlarca incelenmesi gerekir.

1961 tarihli eğitim sertifikası dikkat çekti

Paylaşımda öne çıkan belgelerden biri, 1961 yılında Amerikan Ordusu’nda alınan eğitime ilişkin sertifika oldu. Soğuk Savaş dönemine denk gelen bu tarih, Türkiye’nin NATO üyeliği, askeri eğitim programları ve müttefik ülkelerle yürütülen personel iş birlikleri açısından dikkat çekici bir döneme işaret ediyor.

Türkiye’nin 1952’de NATO’ya katılmasının ardından Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin farklı müttefik ülkelerde eğitimlere katılması, dönemin askeri iş birliği pratikleri içinde olağan bir uygulamaydı. Bu nedenle sertifikanın varlığı tek başına olağan dışı bir durum göstermese de, bu tür kişisel ve kurumsal belgelerin yıllar sonra açık pazarda bulunması arşiv ve miras yönetimi açısından soru işaretleri doğuruyor.

Arşiv güvenliği tartışması yeniden gündemde

Bir dönem devlet sırlarına veya hassas askeri bilgilere erişim yetkisi bulunmuş kişilere ait evrakların korunması, yalnızca bireysel aile arşivi meselesi olarak görülmüyor. Bu tür belgeler, kişisel tarih, kurum hafızası ve kamu güvenliği açısından da önem taşıyabiliyor.

Uzmanlara göre eski askeri belgelerin piyasada, sahaflarda veya bit pazarlarında ortaya çıkması birkaç farklı nedene dayanabilir. Kişinin vefatından sonra aile arşivinin tasfiye edilmesi, ev eşyalarının topluca satılması, mirasçıların belgelerin önemini fark etmemesi veya evrakların yıllar içinde el değiştirmesi bu ihtimaller arasında yer alıyor.

Bu olayda belgelerin nasıl pazara düştüğü bilinmiyor. Ancak paylaşım, eski evrakların değerinin yalnız koleksiyon açısından değil, kişisel veri, askeri geçmiş ve kurumsal arşiv güvenliği bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha gösterdi.

Resmi doğrulama henüz yok

Elyıldırım’ın paylaşımı sosyal medyada dikkat çekerken, belgelerin resmi kurumlar tarafından doğrulandığına dair kamuya açık bir açıklama bulunmuyor. Belgelerin gerçekliği, hangi kuruma ait olduğu, gizlilik derecesinin bugün geçerli olup olmadığı ve herhangi bir resmi arşiv yükümlülüğü taşıyıp taşımadığı ancak ilgili kurumların incelemesiyle netleşebilir.

Bu nedenle haberin mevcut aşamasında en doğru yaklaşım, bilgileri sosyal medya paylaşımına dayalı bir iddia ve gözlem olarak aktarmak. Belgelerin içeriğinin kamuya açık biçimde yayılması ise hem kişisel veri hem de olası güvenlik hassasiyetleri nedeniyle dikkatle ele alınması gereken bir konu.

Eski belgeler nasıl korunmalı?

Eski askeri evraklar, sertifikalar, görev yazıları, kimlik belgeleri, fotoğraflar ve yazışmalar aileler için hatıra değeri taşıyabilir. Ancak bu tür belgelerin üzerinde kişisel bilgiler, görev ayrıntıları, birlik isimleri veya hassas ibareler bulunuyorsa gelişigüzel satılması ya da paylaşılması risk yaratabilir.

Bu tür evraklarla karşılaşan kişilerin, belgeleri sosyal medyada tüm ayrıntılarıyla yayımlamak yerine okunabilir kişisel bilgileri kapatması, gerekiyorsa ilgili resmi kurumlara danışması ve tarihi değeri olabilecek materyaller için arşiv uzmanlarından görüş alması önerilir. Böylece hem kişisel mahremiyet hem de kurumsal hafıza daha dikkatli biçimde korunabilir.

Kadıköy’de ortaya çıktığı belirtilen belgeler, bir yandan eski bir havacı subayın kişisel tarihine ışık tutarken diğer yandan geçmişten kalan hassas evrakların nasıl korunması gerektiğine dair daha geniş bir tartışmayı gündeme taşıdı. Olayın resmi incelemeye konu olup olmayacağı ise henüz bilinmiyor.

www.yerelgundem.com