Türkiye-Almanya stratejik diyaloğu Berlin’de canlanıyor

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Türkiye ve Almanya, 12 yıl aradan sonra Stratejik Diyalog Mekanizması’nı Berlin’de yeniden canlandırarak güvenlik, savunma, AB ilişkileri ve ticaret başlıklarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul’un eş başkanlığında yapılacak üçüncü toplantı, iki ülke ilişkilerinin yalnızca ikili temaslarla değil, daha kurumsal ve stratejik bir çerçeveyle yürütülmesi açısından önem taşıyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, toplantının 18 Mayıs 2026’da Berlin’de yapılacağını ve Bakan Fidan’ın Alman mevkidaşının daveti üzerine Almanya’ya resmi ziyarette bulunacağını duyurdu.

Mekanizma 12 yıl sonra yeniden işliyor

Türkiye-Almanya Stratejik Diyalog Mekanizması, iki ülke ilişkilerine kurumsal bir perspektif kazandırmak ve Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılım sürecini desteklemek amacıyla 2013’te oluşturuldu. Mekanizmanın ikinci toplantısı 2014’te İstanbul’da yapılmış, ardından Ankara-Berlin hattında yaşanan siyasi gerilimler nedeniyle süreç uzun süre işletilememişti.

Berlin’deki üçüncü toplantı, bu nedenle sembolik ve pratik anlamda yeni bir eşik olarak görülüyor. Diplomatik kaynaklara göre mekanizma kapsamında dört ayrı çalışma grubu da aynı gün toplanacak. Bu grupların ikili ilişkiler, Türkiye-AB ilişkileri, güvenlik ve savunma ile bölgesel meseleler alanlarında rapor hazırlayarak iki dışişleri bakanına sunması bekleniyor.

Bu yapı, Ankara ile Berlin arasında uzun süredir var olan yoğun temaslara daha stratejik bir çerçeve kazandırmayı hedefliyor. İki ülke arasında ekonomi, göç, güvenlik, savunma, enerji ve Avrupa politikaları gibi çok sayıda dosya bulunduğu için, mekanizmanın yeniden işletilmesi tarafların konuları düzenli ve kurumsal bir zeminde ele alma niyetini gösteriyor.

Gerilimli yılların ardından diyaloğa dönüş

Türkiye-Almanya ilişkileri son 10 yılda birçok başlıkta gerilim yaşadı. 2016’daki darbe girişiminin ardından ortaya çıkan siyasi atmosfer, 2019’da Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyine yönelik askeri operasyonu ve 2020-2021 döneminde Doğu Akdeniz’de yaşanan kriz, Ankara-Berlin hattındaki güveni zayıflatan başlıklar arasında yer aldı.

Ancak Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaş, Avrupa güvenlik mimarisini değiştirdi. Almanya, 2022’den itibaren Türkiye ile daha yakın ve düzenli diyalog arayışına girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa güvenliğine ilişkin Washington’un rolünü azaltabileceği yönündeki yaklaşımı da Berlin’in savunma ve güvenlik alanında Türkiye gibi NATO müttefikleriyle ilişkilerini güçlendirme ihtiyacını artırdı.

Bu çerçevede Almanya’nın Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının Türkiye’ye satışına yönelik itirazlarını geri çekmesi, Ankara-Berlin hattında yeni dönemin somut işaretlerinden biri olarak değerlendirildi. Hürriyet Daily News de Berlin’deki toplantıda savunma sanayi üretiminde iş birliğini güçlendirme yollarının ele alınacağını aktardı.

Savunma sanayi gündemin merkezinde

Stratejik Diyalog toplantısının en önemli gündemlerinden biri güvenlik ve savunma olacak. Diplomatik kaynaklar, değişen güvenlik ortamının iki ülke arasında daha derin bir stratejik çerçeveyi zorunlu kıldığını belirtiyor. Anadolu Ajansı, Fidan’ın Berlin ziyaretinde ikili ilişkiler, ticaret, Türkiye-AB ilişkileri, Orta Doğu, Ukrayna ve güvenlik başlıklarının ele alınacağını bildirdi.

Almanya’nın Türk savunma sanayiine ilgisi son dönemde daha görünür hale geldi. Mayıs ayında İstanbul’da düzenlenen SAHA EXPO 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı’na Almanya Federal Savunma Bakanlığı’nın resmi katılım göstermesi ve dokuz Alman şirketinin fuarda yer alması, savunma sanayi iş birliğine verilen önemin göstergesi olarak yorumlandı.

Tarafların bu yıl içinde Beşinci Savunma Sanayii İş Birliği Toplantısı’nı da gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu toplantının, ortak üretim, doğrudan tedarik, teknoloji paylaşımı ve Avrupa güvenlik mimarisinde Türkiye’nin rolü gibi başlıklarda somut sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.

Ankara’nın AB beklentileri masada

Berlin’deki toplantı yalnızca güvenlik ve savunma başlıklarıyla sınırlı olmayacak. Ankara’nın Almanya’dan en önemli beklentilerinden biri Türkiye-AB ilişkilerinin yeniden canlandırılması. Bu kapsamda gümrük birliğinin güncellenmesi, vize serbestisi diyaloğunun ilerletilmesi ve Türkiye’nin AB öncülüğündeki güvenlik ve savunma girişimlerine dahil edilmesi öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Fidan’ın görüşmelerde Türkiye-AB ilişkilerinin kapsamlı, kurumsallaşmış ve çok katmanlı bir iş birliği anlayışı temelinde ilerletilmesi gerektiğini vurgulaması bekleniyor. Ankara, özellikle gümrük birliğinin güncellenmesini hem ticaret hem de siyasi ilişkiler açısından kritik bir başlık olarak görüyor.

Almanya’nın AB içindeki ağırlığı dikkate alındığında, Berlin’in bu dosyalara yaklaşımı Türkiye açısından belirleyici olabilir. Almanya’nın AB Büyükelçisi Thomas Ossowski’nin Türkiye ile gümrük birliğinin güncellenmesine olumlu baktıklarını, ancak Kıbrıs sorunu başta olmak üzere bazı sorunların aşılması gerektiğini belirtmesi, sürecin hem fırsat hem de siyasi engeller içerdiğini gösteriyor.

Ticarette hedef 60 milyar dolar

Türkiye ve Almanya arasındaki ekonomik ilişki, stratejik diyaloğun en güçlü dayanaklarından biri olmayı sürdürüyor. Almanya, Türkiye’nin en önemli ticaret ortaklarından biri konumunda. Yeni Şafak’ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre iki ülke arasındaki mevcut ticaret hacmi 52,2 milyar dolar seviyesinde bulunuyor ve kısa vadede 60 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.

Aynı habere göre 2005-2025 döneminde Almanya’dan Türkiye’ye yönelik yatırımlar 13,5 milyar dolara ulaşırken, Türkiye’den Almanya’ya yapılan doğrudan yatırımlar 4,7 milyar doları aştı. Bu veriler, iki ülke arasındaki ekonomik bağların yalnızca ihracat ve ithalatla sınırlı olmadığını, karşılıklı yatırım boyutunun da giderek önem kazandığını gösteriyor.

Türkiye ve Almanya’nın 19 Haziran’da Ankara’da JETCO olarak bilinen Ortak Ekonomik ve Ticaret Komisyonu toplantısı ile Enerji Forumu’nu gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu toplantılar, Berlin’deki stratejik diyaloğun ardından ekonomi ve enerji alanında somut gündemlerin ilerletilmesi açısından önem taşıyacak.

Avrupa güvenliğinde Türkiye’nin rolü

Berlin görüşmelerinin önemli başlıklarından biri de Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisi olacak. Ankara, Türkiye’nin stratejik ağırlığını, askeri kapasitesini ve jeopolitik konumunu göz ardı eden bir Avrupa güvenlik stratejisinin eksik kalacağını savunuyor.

Bu çerçevede Fidan’ın, Türkiye’nin AB öncülüğündeki güvenlik ve savunma girişimlerine, projelerine ve stratejilerine dahil edilmesi gerektiği mesajını Wadephul’a iletmesi bekleniyor. Türkiye, NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip ülke olarak Avrupa savunması açısından kendisini vazgeçilmez bir ortak olarak konumlandırıyor.

AB’nin savunma sanayi üretimini hızlandırmak ve çeşitlendirmek amacıyla açıkladığı SAFE adlı 250 milyar euroluk finansman mekanizması da Ankara açısından önemli. Aday ülkelere belirli koşullarla açık olan bu yapıya Türkiye’nin katılımı, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin itirazları nedeniyle sorunlu bir alan olarak görülüyor.

Yeni dönemin testi Berlin’de başlıyor

Türkiye-Almanya Stratejik Diyalog Mekanizması’nın 12 yıl sonra yeniden canlandırılması, iki ülke ilişkilerinde kapsamlı bir normalleşme ve derinleşme arayışına işaret ediyor. Ancak bu sürecin kalıcı olup olmayacağı, Berlin’deki görüşmelerden sonra savunma sanayi, AB ilişkileri, ekonomi, enerji ve güvenlik başlıklarında atılacak somut adımlara bağlı olacak.

Ankara açısından Almanya, AB içinde kilit ülke, güçlü ticaret ortağı ve Avrupa güvenliği tartışmalarında belirleyici aktör. Berlin açısından ise Türkiye, NATO müttefiki, enerji ve göç yönetiminde önemli ortak, savunma sanayi potansiyeline sahip bölgesel güç ve Avrupa’nın güneydoğu güvenlik hattında kritik ülke konumunda.

Bu nedenle Berlin’de başlayacak yeni stratejik diyalog, yalnızca iki dışişleri bakanının görüşmesi değil; Türkiye-Almanya ilişkilerinin önümüzdeki yıllarda hangi zeminde ilerleyeceğini gösterecek önemli bir diplomatik sınav olarak değerlendiriliyor.

www.yerelgundem.com