İran savaşı gölgesinde Mekke’de hac başlıyor

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — İran savaşı nedeniyle bölgesel güvenlik endişeleri artarken, yaklaşık 1,5 milyon Müslüman hac ibadetini yerine getirmek üzere Mekke’de bulunuyor.

DW Türkçe’nin haberine göre, Suudi Arabistan bu yıl Türkiye’nin yanı sıra Pakistan, Afganistan, Almanya, Malezya, Bangladeş ve birçok ülkeden gelen hacı adaylarına ev sahipliği yapıyor. Hac ibadeti 24 Mayıs’ta başlayacak ve 29 Mayıs’ta sona erecek.

Türkiye’den ilk hac kafileleri 18 Nisan’da yola çıktı. Hacı adaylarının dönüş yolculukları ise 27 Mayıs’ta kutlanacak Kurban Bayramı’nın ardından 31 Mayıs’ta başlayacak.

Suudi Arabistan güvenliği ‘kırmızı çizgi’ ilan etti

Bu yıl yaklaşık 1 milyon 500 bin hacı adayına ev sahipliği yapacağını duyuran Suudi Arabistan, hacıların güvenliğini “mutlak öncelik” ve “kırmızı çizgi” olarak tanımladı.

Riyad yönetimi, hac ibadetinin güvenli şekilde yerine getirilebilmesi için kutsal mekânlarda ve çevresinde geniş güvenlik önlemleri aldı. Suudi makamları, özellikle hava savunma sistemleri, İHA önleme kapasitesi ve kalabalık yönetimi konusunda tedbirlerin artırıldığını duyurdu.

Suudi hükümeti, kısa süre önce kutsal mekânların çevresine konuşlandırılan Patriot füze bataryalarını gösteren fotoğraflar yayımladı. Ayrıca yüksek irtifa füzeleri, İHA tehditleri, lazer silahları ve çok katmanlı hava savunma sistemlerine ilişkin önlemlerden söz edildi.

İran savaşı güvenlik kaygılarını artırdı

Bu yıl hac ibadetinin en önemli gündem başlıklarından biri, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla başlayan bölgesel savaş oldu.

İran’ın bu saldırılara Körfez ülkelerini hedef alarak karşılık vermesi, Suudi Arabistan’ın da güvenlik riskleri açısından daha hassas bir konuma gelmesine yol açtı.

ABD ile İran arasında ateşkes yürürlükte olsa da ateşkesin ne kadar kalıcı olacağı belirsizliğini koruyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın zaman zaman İran’a yeniden saldırı sinyali vermesi, ardından bazı ülkelerin talebiyle bu kararı ertelediğini açıklaması, bölgede belirsizliği artırıyor.

Suudi Arabistan geçen hafta sonu, Irak’taki İran yanlısı milisler tarafından fırlatılmış olabileceğini belirttiği üç insansız hava aracını engellediğini açıklamıştı. Bu gelişme, hac dönemindeki güvenlik hassasiyetini daha da artırdı.

Hac ibadeti bu kez kısıtlanmadı

Tarihçiler, Müslümanların 14 yüzyılı aşkın süredir Mekke’de yerine getirdiği hac ibadetinin bugüne kadar yaklaşık 40 kez iptal edildiğini veya kısıtlandığını belirtiyor.

Suudi Arabistan en son Covid-19 pandemisi döneminde, koronavirüsün yayılmasını önlemek amacıyla hac ibadetine ciddi kısıtlamalar getirmişti.

Ancak bu yıl bölgede savaş riski ve güvenlik endişeleri bulunmasına rağmen Riyad yönetimi hac ibadetine kısıtlama uygulamama kararı aldı. Bu karar, Suudi Arabistan’ın hem dini sorumluluklarını yerine getirme hem de güvenlik kapasitesini gösterme çabası olarak değerlendiriliyor.

ABD ve Avrupa’dan seyahat uyarıları

Hac dönemi öncesinde bazı ülkeler vatandaşlarına Suudi Arabistan için seyahat uyarısı yayımladı.

ABD yönetimi ilk kez bu yıl Müslüman vatandaşlarına hac ibadetini yerine getirme kararlarını yeniden gözden geçirmeleri yönünde uyarıda bulundu. Uyarıda, Mart ayı başında acil durum haricindeki ABD hükümeti çalışanlarına Suudi Arabistan’ı terk etmeleri emri verildiği hatırlatıldı.

Almanya ve İngiltere’nin de aralarında bulunduğu bazı Avrupa ülkeleri de Suudi Arabistan’a yönelik seyahat uyarıları yayımladı.

Buna rağmen birçok Müslüman çoğunluklu ülke, gerekli güvenlik değerlendirmelerinin ardından vatandaşlarının hac yolculuklarına izin verdi.

Endonezya önce durdurdu, sonra izin verdi

Suudi Arabistan’a en fazla hacı adayı gönderen ülkelerden biri olan Endonezya, ilk etapta temkinli davrandı.

Bu yıl Mekke’ye 221 bin hacı adayı göndereceğini duyuran Endonezya, başlangıçta vatandaşlarına seyahatlerini ertelemeleri yönünde karar aldı. Ancak daha sonra diğer Müslüman çoğunluklu ülkelerle birlikte hac yolculuklarına yeşil ışık yaktı.

Endonezya hükümeti, gerekli görülmesi halinde devreye alınabilecek acil tahliye planlarının hazır olduğunu açıkladı. Devlet yetkilileri de vatandaşlarına hizmet vermek üzere Suudi Arabistan’a gitti.

Türkiye’den de Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un hac ibadeti için Medine’de bulunduğu, Türk hac organizasyonunda görevli yetkililerden bilgi aldığı ve incelemelerde bulunduğu bildirildi.

Uzmanlar doğrudan saldırı beklemiyor

Uzmanlar, İran’ın dini, jeopolitik ve stratejik nedenlerle Mekke’ye veya hac ibadetini yerine getiren Müslümanlara doğrudan saldırmasını olası görmüyor.

Kutsal mekânların tüm Müslümanlar için taşıdığı önem ve İran’ın teokratik yapısı bu değerlendirmede öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Ayrıca bu yıl Suudi Arabistan’da yaklaşık 30 bin İranlı hacı adayının da bulunması, doğrudan saldırı ihtimalini daha da düşük gösteriyor.

Ancak analistler, risklerin yalnızca İran’ın niyetiyle sınırlı olmadığına dikkat çekiyor. Bir füzenin hava savunma sistemleri tarafından düşürülmesi halinde parçalarının hacıların bulunduğu bölgelere saçılma ihtimali veya bir İHA’nın rotasından sapması gibi teknik riskler gündeme getiriliyor.

Buna ek olarak, İran’ın Buşehr’deki nükleer reaktöründe bir saldırı ya da kaza yaşanması halinde nükleer serpintinin Suudi Arabistan’a ulaşabileceği yönünde endişeler de dile getiriliyor.

Savaş hac maliyetlerini artırdı

Ortadoğu’daki savaş, bu yıl hac ibadetini yalnızca güvenlik açısından değil, ekonomik açıdan da etkiledi.

Uçak şirketlerinin bilet fiyatlarını artırması nedeniyle hac yolculuğu birçok ülke vatandaşı için daha pahalı hale geldi. Hindistan, Endonezya ve Malezya gibi ülkelerin hükümetleri, havayolu şirketleriyle maliyetleri düşürmek için pazarlık yürüttü.

New York Times’ın aktardığına göre Endonezya hükümeti ek maliyetleri üstlenmeyi kabul ederken, Hindistan’daki hac organizasyon komitesi kişi başı yaklaşık 100 dolarlık artışı hacı adaylarına yansıttı.

Dalgalanan döviz kurları ve yüksek enflasyon da sınırlı bütçeyle hac planlayan adaylar için ek mali baskı oluşturdu.

Sigorta ve tahliye planları önem kazandı

Suudi Arabistan, hacı adayları için seyahat sigortasını zorunlu tutuyor. Ancak birçok standart sigorta poliçesi askeri çatışma veya savaş durumlarını kapsamıyor.

Çatışma bölgelerini kapsayan poliçelerin ise daha pahalı olduğu belirtiliyor. Bu nedenle bazı Müslüman çoğunluklu ülkeler, hacı adayları için daha kapsamlı sigorta anlaşmaları yapılmasına yardımcı oldu.

Savaş hükümleri eklenmediği takdirde hacı adayları; yaralanmalar, uçuş değişiklikleri, tahliye ve diğer beklenmedik masraflardan sorumlu kalabiliyor.

Bu nedenle bu yıl hac organizasyonlarında yalnızca ibadet takvimi değil, güvenlik, tahliye, sigorta ve kriz yönetimi planları da daha fazla önem taşıyor.

Mekke’de ibadet yoğun güvenlik altında başlıyor

Tüm güvenlik endişelerine rağmen Mekke’de hac hazırlıkları sürüyor. Kabe çevresinde toplanan hacı adayları, ibadetlerini yerine getirmek için kutsal topraklarda bekleyişini sürdürüyor.

Suudi Arabistan, hacıların güvenliğini sağlamak için aldığı önlemleri artırırken, dünya genelinde milyonlarca Müslüman bu yılki hac ibadetini savaş gölgesinde takip ediyor.

Bu yıl hac, yalnızca dini bir ibadet olarak değil; bölgesel savaş, güvenlik mimarisi, uluslararası diplomasi, ekonomik maliyetler ve kriz yönetimi açısından da dikkatle izlenen küresel bir gündem başlığı haline geldi.

www.yerelgundem.com