Bahçeli’den yeni partiye Hazine yardımı çağrısı: Mevzuat ne diyor?

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA / TÜRKİYE — MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, CHP’den ayrılarak kurulacak yeni partiye, geçen milletvekillerinin oranı dikkate alınarak CHP’nin Hazine yardımından pay aktarılmasının etik olacağını söyledi.

Bahçeli’nin önerisi yeni partinin mali kaynaklarını gündeme taşırken mevcut Siyasi Partiler Kanunu, devlet yardımını milletvekili sayısına değil partilerin son genel seçimde aldığı geçerli oy oranına bağlıyor. Bu nedenle önerinin uygulanabilmesi için yeni bir yasal düzenlemeye ihtiyaç bulunuyor.

Bahçeli yeni parti için ne önerdi?

Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli, MHP Genel Merkezi’nde gazetecilerin Özgür Özel öncülüğünde kurulması planlanan yeni partiye ilişkin sorularını yanıtladı.

CHP’den kaç milletvekilinin ayrılacağı konusunda kamuoyunda farklı listelerin dolaştığını belirten Bahçeli, tartışmanın yalnızca milletvekili geçişleriyle sınırlı olmadığını; parti malları ve Hazine yardımının da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Bahçeli, CHP’nin binaları, makam araçları ve diğer varlıklarının mevcut partide kalacağını belirterek, CHP’ye 2026 yılında ödendiğini ifade ettiği 1 milyar 815 milyon liralık Hazine yardımının yeni partiye geçen milletvekillerinin oranına göre paylaşılmasını önerdi.

“Hazine yardımından pay aktarılması etik olanıdır.”

Bahçeli’nin açıklamasında kullandığı 1 milyar 815 milyon liralık tutar, MHP lideri tarafından verilen rakam olarak aktarılıyor. Açıklama, yeni partiye otomatik olarak yardım yapılacağı yönünde alınmış bir karar değil, siyasi ve etik nitelikte bir öneri anlamına geliyor.

Özgür Özel yeni parti kuracağını açıklamıştı

Özgür Özel, CHP’de yaşanan yönetim krizinin ardından 21 Temmuz’da yeni bir siyasi oluşum kuracağını açıkladı. Özel, milletvekilleriyle birlikte yeni bir yol açacaklarını ve kuruluş işlemleri tamamlandığında TBMM’de ana muhalefet grubu hâline gelmeyi hedeflediklerini söyledi.

CHP’nin TBMM’de 135 milletvekili bulunuyor. Yeni partiye kaç milletvekilinin katılacağı kesinleşmezken kamuoyunda 80 ile 90 arasında değişen rakamlar konuşuluyor. Bu sayılar resmî istifa veya katılım işlemleri tamamlanmadan kesin milletvekili dağılımı olarak kabul edilemiyor.

Özel, teknik işlemlerin tamamlanmasının ardından yeni oluşumun parlamentodaki en büyük muhalefet grubu olacağını savundu. Ancak bir partinin TBMM’de grup kurması veya ana muhalefet konumuna yükselmesi, mevcut düzenlemeye göre doğrudan Hazine yardımı kazanması için yeterli değil.

Hazine yardımı milletvekili sayısına göre verilmiyor

Siyasi partilere devlet yardımı, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun Ek 1’inci maddesi kapsamında düzenleniyor.

Kanuna göre devlet yardımının temel ölçütü, siyasi partilerin son milletvekili genel seçiminde aldığı geçerli oy sayısı. Genel seçim barajını aşan partilere ayrılan toplam ödenek, Yüksek Seçim Kurulunun ilan ettiği geçerli oylar oranında paylaştırılıyor.

Genel seçimlerde toplam geçerli oyların %3’ünden fazlasını alan siyasi partiler de oyları oranında devlet yardımından yararlanabiliyor. Kanun ayrıca yardımın yalnızca parti ihtiyaçları ve parti çalışmaları için kullanılabileceğini hükme bağlıyor.

Bu sistemde partinin seçimden sonra kaç milletvekili kazandığı, kaç milletvekilinin başka bir partiye geçtiği veya Mecliste kaç sandalyeye sahip olduğu tek başına belirleyici değil. Esas alınan veri, son milletvekili genel seçiminde partinin kendi adıyla aldığı oy.

Özgür Özel’in kuracağını açıkladığı yeni oluşum 2023 milletvekili genel seçimine kendi adıyla katılmadığı için adına kaydedilmiş bir seçim oyu bulunmuyor. Bu nedenle çok sayıda milletvekilinin katılması hâlinde bile mevcut kanun kapsamında doğrudan Hazine yardımı alamıyor.

CHP’den ilk yanıt: Mevcut yasaya göre mümkün değil

CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, Bahçeli’nin önerisine verdiği yanıtta yeni partinin Hazine yardımından yararlanmasını isteyeceklerini ancak bunun mevcut yasal çerçeve içinde mümkün olmadığını söyledi.

Emir, Cumhur İttifakı’nın TBMM’de gerekli düzenlemeyi hazırlayabilecek siyasi güce sahip olduğunu belirterek Bahçeli’nin önerisinin samimi olması hâlinde yasal adım atılabileceğini ifade etti. CHP’li Emir ayrıca tartışmanın yalnızca mali boyut üzerinden ele alınmasına karşı çıkarak CHP’de yaşanan hukuki ve siyasi sürecin de değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Bu yanıt, Bahçeli’nin önerisiyle mevcut mevzuat arasındaki farkı da ortaya koyuyor. Bahçeli milletvekili temsiline dayalı etik bir paylaşım önerirken yürürlükteki kanun seçmenlerin son genel seçimde verdiği oyu temel alıyor.

CHP’nin aldığı yardımın Hazine tarafından doğrudan yeni partiye aktarılması, bugün uygulanan dağıtım yöntemi içinde öngörülmüyor. Yardımın yıl başında CHP’ye ödenmiş olması da geriye dönük otomatik bir bölüşümü hukuken daha karmaşık hâle getiriyor.

Önerinin uygulanması için kanun değişikliği gerekiyor

Bahçeli’nin önerisinin hayata geçirilmesi için TBMM’nin Siyasi Partiler Kanunu’nda değişiklik yapması gerekiyor.

Hazırlanacak olası düzenlemede, seçimden sonra bölünen siyasi partilerin Hazine yardımının hangi şartlarda paylaşılacağı açık biçimde belirlenebilir. Milletvekili sayısı, ayrılan grubun büyüklüğü, seçmenin iradesi veya parti bölünmesinin hukuki niteliği gibi ölçütler kanunda tanımlanabilir.

Ancak milletvekili sayısının tek ölçüt yapılması da yeni tartışmalar doğurabilir. Milletvekilleri Anayasa gereği seçildikleri bölgeyi veya yalnızca partilerini değil bütün milleti temsil ediyor. Bir milletvekilinin parti değiştirmesi, seçimde partiye verilmiş oyların aynı oranda yeni partiye taşındığı anlamına gelmiyor.

Örneğin bir partiden seçilmiş milletvekillerinin yarısının ayrılması, o partiye oy veren seçmenlerin de yarısının yeni oluşumu desteklediğini kanıtlamaz. Bu nedenle olası düzenlemenin hem milletvekili iradesini hem de seçmen oyunu dikkate alan açık ve objektif ölçütler içermesi gerekecek.

Kanun değişikliği yapılmadan Hazine ve Maliye Bakanlığının milletvekili geçişlerine dayanarak mevcut yardımı yeniden hesaplaması veya başka bir partiye aktarması mümkün görünmüyor. Nitekim Siyasi Partiler Kanunu yardımın dağıtımında son genel seçim sonuçlarını esas alıyor.

Tartışma yeni partinin mali imkânlarını etkileyebilir

Yeni kurulan siyasi partiler teşkilatlanma, genel merkez, personel, seçim hazırlığı, tanıtım ve saha çalışmaları için önemli mali kaynaklara ihtiyaç duyuyor.

Hazine yardımından yararlanamayan bir parti bu giderleri üyelik aidatları, kanunun izin verdiği bağışlar ve diğer yasal gelirlerle karşılamak zorunda kalıyor. Çok sayıda milletvekilinin yeni partiye geçmesi parlamenter görünürlük sağlayacak olsa da mevcut düzenlemede devlet yardımına ilişkin mali avantaj oluşturmuyor.

Bahçeli’nin çıkışı bu nedenle yalnızca CHP’nin alacağı yardımın paylaşılması tartışması değil, seçimler arasında kurulan veya Mecliste sonradan güçlü bir grup oluşturan partilerin kamusal finansmana erişimi meselesi olarak da değerlendiriliyor.

Yeni parti lehine özel bir düzenleme yapılması hâlinde benzer durumda bulunan diğer siyasi partilerin eşitlik talebinde bulunması da gündeme gelebilir. Kanunun yalnızca belirli bir parti veya mevcut ayrışma için değiştirilmesi, eşitlik ve öngörülebilirlik bakımından hukuki tartışmalara yol açabilir.

Siyasi öneri henüz yasama girişimine dönüşmedi

Bahçeli’nin açıklaması itibarıyla TBMM’ye sunulmuş bir kanun teklifi veya üzerinde uzlaşılmış bir düzenleme bulunmuyor. MHP’nin öneriyi somut bir yasa metnine dönüştürüp dönüştürmeyeceği henüz açıklanmadı.

Özgür Özel’in kuracağını duyurduğu partinin resmî adı, kurucu listesi, milletvekili kadrosu ve TBMM’deki sandalye sayısı kesinleştiğinde Hazine yardımı tartışmasının daha ayrıntılı biçimde sürmesi bekleniyor.

Mevcut durumda en net hukuki sonuç şöyle özetlenebilir: Yeni partiye geçen milletvekillerinin sayısı, yürürlükteki mevzuata göre CHP’nin 2026 Hazine yardımının otomatik biçimde paylaşılmasını sağlamıyor. Bahçeli’nin önerisinin uygulanabilmesi için TBMM’de açık bir kanun değişikliği yapılması gerekiyor.

YerelGundem.com