Ukrayna seçimleri: Zelenski’nin dört olası rakibi ve son anketler

Yusuf İnan | Yerel Gündem

KİEV, UKRAYNA — Ukrayna’da olası cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin tartışmalarda, Cumhurbaşkanı Volodimir ZELENSKİ’nin karşısında dört isim öne çıkarken, Rating Group’un ekim araştırması eski Genelkurmay Başkanı Valeriy ZALUJNİ’yi mevcut liderin en yakın rakibi olarak gösteriyor.

Novosti-N’nin Newsweek’ten aktardığı değerlendirmede Zalujni’nin yanı sıra Kirilo Budanov, Mihaylo Fedorov ve Petro Poroşenko’nun siyasi konumları ele alınıyor. Ancak bu liste kesinleşmiş adayları değil, olası bir seçimde yarışabileceği tartışılan isimleri kapsıyor. Seçimin hangi koşullarda yapılabileceği, adayların kim olacağı kadar belirleyici bir başlık olarak gündemde kalıyor.

ABD Başkanı Donald TRUMP’ın lider değişikliği çağrısı tartışmayı yeniden hızlandırdı. Deutsche Welle’nin aktardığına göre Trump, 10 Ekim’de Ukraynalıların anlaşma yapabilecek yeni bir lider seçmesini önerdi. Açıklama, Washington ile Moskova arasındaki dizel yakıt düzenlemesine Zelenski’nin yönelttiği eleştirilerin ardından geldi.

Seçim tartışmasında ateşkes ve hukuki çerçeve

Zelenski, 11 Ekim’de ABC televizyonuna yaptığı açıklamada, Rusya’nın 60 günlük tam ateşkesi kabul etmesi halinde seçimlerin düzenlenebileceğini söyledi. Deutsche Welle’nin haberine göre Ukrayna lideri, bu süreyi oylamanın hazırlanabilmesi için gerekli güvenlik koşullarıyla ilişkilendirdi. Bu açıklama, belirlenmiş bir seçim tarihi veya başlamış bir seçim süreci anlamına gelmiyor.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy PESKOV ise 12 Ekim’de 60 günlük ateşkes önerisine karşı çıktı. Deutsche Welle’nin Interfax’tan aktardığı açıklamada Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yalnızca seçim günü saldırıların durdurulması yönünde talimat vermeye hazır olduğunu belirtti. Böylece tarafların seçim güvenliğine ilişkin yaklaşımları arasındaki ayrılık sürdü.

Ukrayna Merkez Seçim Komisyonunun açıklamalarına göre sıkıyönetim mevzuatı, bu rejim devam ederken cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılmasını yasaklıyor. Anayasa’nın 108. maddesi de cumhurbaşkanının, yeni seçilen cumhurbaşkanı göreve başlayıncaya kadar yetkilerini kullanmasını düzenliyor. Bu nedenle Zelenski’nin beş yıllık seçilmiş döneminin Mayıs 2024’te dolması, görev yetkisinin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmiyor.

Valeriy Zalujni: Anketlerde en yakın rakip

Ukrayna’nın Birleşik Krallık Büyükelçisi ve eski Genelkurmay Başkanı Valeriy ZALUJNİ, olası cumhurbaşkanlığı yarışında en fazla dikkat çeken isimlerden biri. Ukrayna’nın Londra Büyükelçiliğinin resmî sayfası, Zalujni’nin diplomatik görevini sürdüğünü gösteriyor.

Rating Group’un 8 Ekim’de yayımladığı araştırmada, varsayımsal bir ilk turda Zelenski’ye oy vereceğini söyleyenlerin oranı %22,9, Zalujni’yi tercih edenlerin oranı %20,2 oldu. Güven ölçümünde ise Zalujni %64’e ulaşırken Zelenski %53’te kaldı. Bu iki gösterge farklı sorulara verilen yanıtları yansıtıyor; bir siyasetçiye güvenmek, mutlaka ona oy vermek anlamına gelmiyor.

Novosti-N’nin Newsweek’ten aktardığı değerlendirmede, Aberystwyth Üniversitesinden uluslararası siyaset uzmanı Jenny MATHERS, Zalujni’nin savaşın ilk iki yılındaki askerî rolünün seçmen algısında etkili olabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte söz konusu değerlendirme, Zalujni’nin kesinleşmiş bir adaylık ilanına dayanmıyor.

Kirilo Budanov: İstihbarattan Cumhurbaşkanlığı Ofisine

Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo BUDANOV, askerî istihbarat teşkilatı GUR’un başındaki dönemiyle kamuoyunda tanındı. Cumhurbaşkanlığının resmî yönetim sayfasında Budanov’un mevcut görevi, Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı olarak yer alıyor. Dolayısıyla kendisini yalnızca istihbarat başkanı olarak tanımlamak güncel görevini eksik aktarıyor.

Rating Group araştırmasında Budanov’a güvenenlerin oranı %53, olası bir seçimin ilk turunda kendisine oy vereceğini belirtenlerin oranı ise %6,7 olarak ölçüldü.

Novosti-N’nin aktardığı Newsweek değerlendirmesinde Budanov’un askerî profesyonel kimliği ve siyasi çıkışlarda temkinli davranması vurgulanıyor. Mevcut yönetim içindeki konumu nedeniyle, olası adaylığına ilişkin tartışmalar resmî görevinden ayrı ele alınmalı. Anketlerde adının seçenekler arasında bulunması, Zelenski’ye karşı bir kampanya başlattığını veya böyle bir karar aldığını göstermiyor.

Mihaylo Fedorov: Görevden ayrılığın ardından görünürlük

Ukrayna’nın eski Savunma Bakanı Mihaylo FEDOROV, dijitalleşme çalışmaları ve savunma teknolojileriyle bağlantılı görevleriyle tanınıyor. Ocak 2026’da savunma bakanlığına gelen Fedorov’un temmuzda görevden ayrılması, Ukrayna iç siyasetinde tartışmalara yol açtı.

Ukraynalı haber kuruluşu NV’nin 16 Temmuz tarihli saha haberine göre, Kiev’de ve başka şehirlerde Fedorov’un görevden alınmasına karşı gösteriler düzenlendi. Kiev’de İvan Franko Tiyatrosu yakınında toplanan protestocular, savunma yönetimindeki değişikliklere itiraz etti. Haberde bazı katılımcılar tepkilerini yalnızca bir kişiye destek olarak değil, yönetim ilkeleri ve reformların geleceğiyle ilgili bir mesele olarak açıkladı.

Rating Group’un ekim araştırmasında Fedorov’a güven %38, ilk tur oy tercihi ise %7,6 oldu.

Newsweek’ten aktarılan değerlendirmede Mathers, görevden ayrılışın Fedorov’un görünürlüğünü artırdığını, ancak sonrasındaki siyasi tutumunun seçmenler tarafından nasıl yorumlanacağının önem taşıdığını belirtiyor. Bu değerlendirme, gelecekteki seçim performansına ilişkin bir öngörü niteliğinde.

Petro Poroşenko: Eski cumhurbaşkanının muhalefetteki konumu

Ukrayna’nın beşinci Cumhurbaşkanı Petro POROŞENKO, 2014–2019 döneminde ülkeyi yönetti. Zelenski’nin kazandığı 2019 seçiminden sonra muhalefetteki faaliyetlerini sürdürdü. Avrupa ile bütünleşme ve Rusya’ya karşı güvenlik politikaları, siyasi söyleminin başlıca unsurları arasında yer alıyor.

Novosti-N’nin aktardığı değerlendirmede Poroşenko’nun geçmiş iktidar dönemi, hakkındaki suçlamalar ve Zelenski yönetimiyle yaşadığı gerilimler hatırlatılıyor. Poroşenko’nun kendisine yöneltilen suçlamaları siyasi amaçlı olarak nitelendirdiği de belirtiliyor. Bu suçlamalar, kesinleşmiş mahkûmiyet kararı gibi sunulmamalı.

Rating Group’un araştırmasında Poroşenko’nun ilk tur desteği %7,6 ile Fedorov’la aynı seviyede bulunuyor. Güven oranı %24, güvensizlik oranı ise %70 olarak ölçüldü.

Bu tablo, Poroşenko’nun belirli bir seçmen desteğini koruduğunu gösteriyor. Ancak ilk tur tercihlerinden hareketle olası ikinci turun sonucunu veya yarışın kesin sıralamasını çıkarmak mümkün değil.

Ukraynalıların çoğunluğu şimdi seçim istemiyor

Kiev Uluslararası Sosyoloji Enstitüsünün, yani KİİS’in, 5 Ekim’de yayımladığı araştırmaya göre katılımcıların %71’i seçimlerin şimdi yapılmasına karşı çıkıyor. Hemen seçim yapılmasını isteyenlerin oranı %24.

Aynı araştırmada Zelenski’nin mevcut dönemiyle sınırlı kalması gerektiğini söyleyenlerin oranı %53 olarak ölçüldü. Bu oran Aralık 2025’te %46’ydı. Yeniden aday olmasını destekleyenlerin oranı ise %42 oldu. Dolayısıyla eski araştırmadaki %46’yı güncel sonuç olarak kullanmak doğru değil.

KİİS İcra Direktörü Anton HRUŞETSKİY, sonuçları değerlendirirken siyasi kadroların yenilenmesi talebiyle savaş sırasında seçim yapılmasına karşı çıkışın aynı anda görülebildiğini belirtiyor. Araştırma, mevcut yönetime yönelik eleştirilerin otomatik olarak hemen sandığa gidilmesi talebine dönüşmediğini ortaya koyuyor.

Anketlerin kapsamı ve seçim hazırlıkları

Rating Group araştırması 3–5 Ekim 2026’da 1.000 kişiyle telefon üzerinden gerçekleştirildi. Kurum, örnekleme hatasını en fazla 3,1 yüzde puanı olarak açıkladı. KİİS araştırması ise 12–21 Eylül’de, Ukrayna hükümetinin kontrolündeki bölgelerde yaşayan 1.002 yetişkinle yapıldı; 24 Şubat 2022’den sonra yurt dışına çıkan vatandaşlar örnekleme dahil edilmedi.

Bu kapsam farklılıkları nedeniyle araştırmaların sonuçları, soru biçimleri ve saha tarihleriyle birlikte okunmalı. Özellikle kamuoyunda güven, adaylık beklentisi ve doğrudan oy tercihi birbirinin yerine kullanılmamalı.

Ukrayna Merkez Seçim Komisyonu, 7 Ocak 2026’da sıkıyönetimin sona ermesi veya kaldırılmasının ardından yapılacak seçimlere ilişkin mevzuat önerilerini kabul ettiğini açıklamıştı. Çalışmalar; seçmen kayıtlarının güncellenmesini, yurt dışında bulunan vatandaşların oy kullanmasını ve seçimlerin örgütlenmesine ilişkin hazırlıkları kapsıyor.

Ukrayna’ya yönelik hava saldırılarının sürdüğü ortamda seçim tartışmasının önündeki başlıca konular güvenlik, hukuki düzenlemeler ve seçmenlerin katılım koşulları olmaya devam ediyor. Rating Group’un yayımladığı sonuçlar ise bu süreçteki kamuoyu eğilimlerini gösteriyor; kesinleşmiş bir aday listesi veya seçim sonucu sunmuyor.

YerelGundem.com