Taşıyıcı annelik tartışması: Jens Spahn grup başkanlığından istifa etti

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BERLİN / ALMANYA — CDU’lu siyasetçi Jens Spahn, ABD’de taşıyıcı annelik yoluyla çocuk sahibi olmasının ardından büyüyen siyasi baskılar üzerine CDU/CSU Meclis Grup Başkanlığından istifa etti.

Spahn’ın CDU üyeliğinden veya milletvekilliğinden ayrıldığı açıklanmadı. İstifa, Almanya Federal Meclisindeki CDU/CSU ortak grubunun başkanlığı görevini kapsıyor. DW Türkçe ve Reuters, kararın Spahn’ın özel yaşamındaki tercihi ile partisinin taşıyıcı anneliğe karşı tutumu arasındaki çelişkinin yoğun biçimde eleştirilmesinin ardından geldiğini bildirdi.

Spahn istifasını Meclis grubuna gönderdiği mektupla açıkladı

Kırk altı yaşındaki Jens Spahn, CDU ve Bavyera merkezli kardeş partisi CSU’nun Federal Mecliste oluşturduğu ortak grubun başkanlığından ayrıldığını milletvekillerine gönderdiği mektupla duyurdu. Spahn, kararından önce CDU Genel Başkanı ve Başbakan Friedrich Merz ile CSU Genel Başkanı Markus Söder’i bilgilendirdi.

Spahn, taşıyıcı annelik yoluyla ailesini kurma kararı ile üstlendiği siyasi sorumluluğu bağdaştırmanın beklediğinden daha zor olduğunu ifade etti. Reuters’ın aktardığı istifa mektubunda Spahn, eşiyle aile kurmasının ve baba olmasının mevcut siyasi göreviyle bağdaşmadığı sonucuna vardığını belirtti.

CDU/CSU Meclis Grubunun yönetimini, yeni başkan seçilene kadar CSU Federal Meclis Grubu Başkanı Alexander Hoffmann’ın vekâleten üstleneceği açıklandı. Hoffmann, Spahn’ın kararını saygıyla karşıladığını ve grubun yeni başkan belirlenene kadar çalışmalarını sürdüreceğini söyledi.

ABD’de taşıyıcı annelik yoluyla çocuk sahibi oldu

Tartışmalar, Spahn ve 2017 yılından bu yana evli olduğu Daniel Funke’nin ABD’de bir taşıyıcı anne aracılığıyla çocuk sahibi olduğunun ortaya çıkmasıyla başladı. Almanya’da yasak olan uygulamaya ABD’nin bazı eyaletlerinde belirli hukuki koşullar altında izin veriliyor.

Spahn, haberlerin ardından Bild gazetesine yaptığı açıklamada taşıyıcı annelik konusunda uzun süre tereddüt yaşadığını, etik ve kişisel yönlerini değerlendirdiğini ancak sonunda bu yöntemle çocuk sahibi olmaya karar verdiğini söylemişti.

Çocuğun yurt dışında taşıyıcı annelik sonucunda dünyaya gelmesi ve daha sonra Almanya’da aile tarafından büyütülmesi, Reuters’ın aktardığı hukuki değerlendirmeye göre anne ve babayı otomatik olarak cezai sorumluluk altına sokmuyor. Tartışmanın odağını bu nedenle doğrudan bir yasa ihlalinden çok siyasi tutarlılık ve güvenilirlik oluşturdu.

CDU içinden “ikiyüzlülük” eleştirileri yükseldi

Spahn’a yönelik en güçlü eleştiri, özel yaşamındaki tercihin CDU’nun resmî politikasıyla çeliştiği iddiası üzerinden gelişti. CDU, Şubat 2026’daki parti kongresinde Almanya’daki taşıyıcı annelik yasağının korunmasını desteklemişti.

Bild’in aktardığı bilgilere göre taşıyıcı anne, CDU’nun yasağın devamından yana oy kullandığı kongre sırasında yaklaşık dört aylık hamileydi. Bu zamanlama, Spahn’ın parti politikasını desteklerken özel hayatında farklı bir yol izlediği yönündeki eleştirileri daha da artırdı.

Bazı CDU yöneticileri ve eyalet örgütleri Spahn’ın grup başkanlığından ayrılmasını isterken, eleştirmenler siyasetçiyi çifte standart uygulamakla suçladı. Destekçileri ise aile hayatı ile siyasi görevin birbirinden ayrılması ve özellikle çocuğun kamuoyu tartışmasının dışında tutulması gerektiğini savundu.

Başbakan Friedrich Merz, istifa sonrasında yaptığı açıklamada siyasi güvenilirliğin temel önemde olduğunu belirterek Spahn’ın kararını doğru ve kaçınılmaz olarak nitelendirdi. Alman basınına göre Merz, karar öncesinde CDU eyalet yöneticileriyle görüşerek Spahn’a yönelik parti içi desteği değerlendirdi.

Spahn yasağın güçlü savunucuları arasındaydı

Jens Spahn, 2018–2021 yılları arasında Angela Merkel hükümetinde Federal Sağlık Bakanı olarak görev yaptı. Bu dönemde Almanya’nın üreme tıbbına ilişkin katı mevzuatının ve taşıyıcı annelik yasağının korunmasını savunan önde gelen CDU’lu siyasetçiler arasında yer aldı.

Bu geçmiş, son tartışmayı yalnızca güncel parti programıyla değil, Spahn’ın kendi siyasi tutumuyla da ilişkilendirdi. Muhalifleri, yıllarca reddettiği bir yönteme kişisel olarak başvurmasının kamuoyuna açıklanması gereken bir tutarsızlık oluşturduğunu ileri sürdü.

Spahn ise çocuk sahibi olma kararının kolay alınmadığını ve taşıyıcı anneliğin etik boyutlarıyla uzun süre mücadele ettiğini belirtti. Buna karşın açıklamaları CDU içindeki istifa çağrılarını sona erdirmedi ve tartışmalar kısa sürede Meclis Grup Başkanlığı görevini sürdürebilip sürdüremeyeceği konusuna dönüştü.

Almanya’da taşıyıcı annelik yasak

Almanya Federal Aile Bakanlığının resmî bilgi portalına göre taşıyıcı annelik, ülkede yasaklanan üreme tıbbı yöntemleri arasında bulunuyor. Yabancı bir kadının yumurta hücresinin kullanılması, embriyonun klonlanması ve bazı istisnalar dışındaki cinsiyet seçimi de yasak kapsamında yer alıyor.

Taşıyıcı annelikle bağlantılı tıbbi işlemler, 1990 yılında kabul edilen Embriyo Koruma Kanunu kapsamındaki düzenlemelere tabi. DW’nin aktardığı hukuki çerçeveye göre taşıyıcı anneliği Almanya’da gerçekleştiren sağlık çalışanları cezai sorumlulukla karşılaşabilirken, bu yönteme başvuran aileler için aynı nitelikte doğrudan bir ceza öngörülmüyor.

Bu nedenle Almanya’dan bazı aileler, taşıyıcı anneliğin yasal olarak düzenlendiği ülkelere başvurabiliyor. Ancak yurt dışında doğan çocukların hukuki ebeveynliği, vatandaşlığı ve Almanya’daki kayıt işlemleri farklı hukuk alanlarını ilgilendiren karmaşık süreçlere dönüşebiliyor.

Tartışma Almanya’daki düzenleme arayışını yeniden gündeme taşıdı

Spahn’ın istifası, Almanya’da taşıyıcı anneliğin tamamen yasak kalması mı yoksa sıkı kurallar altında yeniden değerlendirilmesi mi gerektiğine ilişkin tartışmayı yeniden görünür hâle getirdi.

Yasağı savunanlar, özellikle ticari taşıyıcı anneliğin kadınların ekonomik durumlarının istismar edilmesine, çocukların bir sözleşmenin konusu hâline gelmesine ve gebelik sürecinin metalaştırılmasına yol açabileceğini belirtiyor.

Düzenleme isteyenler ise mutlak yasağın çocuk sahibi olmak isteyen çiftleri denetimin daha zayıf olabileceği yabancı ülkelere yönelttiğini ve ortaya çıkan ailelerin Almanya’ya dönüşte hukuki belirsizliklerle karşılaştığını savunuyor.

Spahn’ın istifasıyla CDU/CSU Meclis Grubunda yeni başkan arayışı başlayacak. Siyasetçinin CDU üyeliğini ve Federal Meclis milletvekilliğini sürdürmesi beklenirken, taşıyıcı annelik konusundaki siyasi tartışmanın parti içinde ve Almanya kamuoyunda devam edeceği değerlendiriliyor.

YerelGundem.com