ABD-İran gerilimi borsaları vurdu: Petrol fiyatları fırladı

AHMET TAŞ | YEREL GÜNDEM

İSTANBUL / TÜRKİYE — Küresel piyasalar, Orta Doğu'da hafta sonu patlak veren askeri hareketliliğin gölgesinde haftaya yüksek tansiyonla başladı. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik gerçekleştirdiği hava harekatı ve ardından gelen misilleme haberleri, Asya piyasalarında sert satış dalgasına yol açarken, petrol fiyatlarını son ayların en yüksek seviyelerine taşıdı.

Yatırımcıların riskli varlıklardan kaçarak güvenli limanlara yöneldiği Pazartesi gününde, teknoloji hisselerindeki kayıplar ve enerji arzına yönelik endişeler satış baskısını derinleştirdi. Jeopolitik krizin boyutu, aralarında dini lider Ayetullah Hamaney'in de bulunduğu üst düzey yetkililerin hayatını kaybettiği haberleriyle tırmanırken, bölgedeki ABD üslerine yönelik karşı saldırılar piyasalardaki belirsizliği en üst seviyeye çıkardı.

Asya Piyasalarında Kırmızı Alarm: Endeksler Sert Düştü

Asya-Pasifik bölgesindeki ana endeksler, Pazartesi sabahı açılışla birlikte rotasını aşağı çevirdi. Wall Street'in Cuma seansındaki zayıf kapanışını devralan bölge borsaları, Orta Doğu'dan gelen çatışma haberleriyle kayıplarını artırdı. Özellikle bölgenin iki lokomotif endeksi olan Hong Kong ve Japonya'da satışlar oldukça derinleşti.

• Hong Kong Hang Seng endeksi, günün en kötü performanslarından birini sergileyerek yüzde 2,4 oranında değer kaybetti.

  
  

• Japonya Nikkei 225 endeksi, teknoloji hisselerindeki yoğun satışlarla yüzde 1,6 gerilerken, geniş kapsamlı TOPIX endeksi de yüzde 1,6’lık bir düşüş kaydetti.

• Çin ana kara piyasalarında ise Şanghay Shenzhen CSI 300 endeksi yüzde 0,6, Shanghai Composite endeksi ise yüzde 0,5 oranında geri çekildi.

Bölgenin diğer noktalarında da tablo benzerdi. Avustralya'nın ASX 200 endeksi yüzde 0,5, Singapur'un Straits Times endeksi yüzde 1,8 ve Hindistan'ın Nifty 50 endeksi vadeli işlemleri yüzde 0,8 oranında düşüş yaşadı. Piyasalar genelinde hakim olan bu karamsar hava, jeopolitik risklerin küresel ekonomik büyüme ve enflasyon üzerindeki olası etkilerine dair korkuları yansıtıyor.

Teknoloji Hisselerinde Kayıp Derinleşiyor: Yapay Zeka Belirsizliği

Piyasalardaki satış baskısı sadece jeopolitik gerilimle sınırlı kalmadı; teknoloji sektöründe son dönemde yaşanan sektörel kırılganlıklar da bu düşüşü tetikledi. Yatırımcılar, bir süredir yapay zeka (AI) sektörünün genel ekonomi üzerindeki etkisini ve kârlılığını sorgularken, yazılım hisselerinde Şubat ayında yaşanan derin kayıplar Mart ayına da sirayet etti.

Özellikle yapay zeka araçlarından kaynaklanan artan rekabet ve sektördeki yüksek değerlemeler, teknoloji devlerinin hisselerinde düzeltme baskısı yarattı. Jeopolitik belirsizliğin artmasıyla birlikte, yatırımcılar yüksek riskli büyüme odaklı teknoloji hisselerinden çıkarak nakit veya altın gibi güvenli limanlara yönelmeyi tercih etti. Bu durum, teknoloji ağırlıklı endekslerin bölgesel ortalamadan daha fazla zarar görmesine neden oldu.

Petrol Fiyatlarında Arz Korkusu: Enflasyonist Baskı Kapıda

Orta Doğu, küresel petrol arzının kalbi konumunda olduğu için bölgedeki her askeri gerginlik doğrudan enerji piyasalarını sarsıyor. Pazartesi günü ham petrol fiyatlarında yaşanan keskin yükseliş, Asya’nın enerji ithalatına bağımlı ekonomileri için büyük bir tehdit oluşturuyor.

Piyasalar, Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarında yaşanabilecek bir tıkanıklığın küresel arz zincirini felç etmesinden endişe ediyor. Petrol fiyatlarındaki bu tırmanış, halihazırda yüksek seyreden enflasyon verileriyle mücadele eden gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için yeni bir fiyat artış dalgası anlamına geliyor. Cuma günü açıklanan ABD üretici enflasyonu verilerinin beklentilerden güçlü gelmesi, faiz oranlarının daha uzun süre yüksek kalabileceği beklentisini güçlendirmişti; petrol fiyatlarındaki artış bu beklentiyi daha da körüklüyor.

Çin'in "İki Oturum" Toplantıları ve Ekonomi Stratejisi

Piyasalar bir yandan savaş haberlerini takip ederken, diğer yandan gözler Çin'e çevrildi. Çin'in en üst düzey siyasi organlarının bir araya geleceği ve "İki Oturum" (Two Sessions) olarak bilinen yıllık toplantıları 4 Mart ile 11 Mart tarihleri arasında gerçekleştirilecek.

Bu toplantılar, Çin'in 15. Beş Yıllık Planı için gündem belirleyici olması ve ülkenin ekonomik büyüme hedeflerini netleştirmesi açısından kritik öneme sahip. Yatırımcılar, 2020'den bu yana ekonomik büyümesi istikrarlı bir şekilde yavaşlayan Pekin'den daha fazla teşvik önlemi ve reform adımı gelip gelmeyeceğini merakla bekliyor. Ancak bölgedeki askeri gerginlik, Çin'in iç ekonomik hedeflerinden ziyade dış politika ve güvenlik stratejilerinin ön plana çıkmasına neden olabilir.

Merkez Bankalarının Faiz Çıkmazı

Küresel para politikası tarafında ise belirsizlik hakimiyetini koruyor. Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) yakın vadede faiz artırımına gidebileceğine dair beklentiler, son zayıf enflasyon verileriyle bir miktar zayıflasa da hala masada duruyor. Diğer yandan Avustralya Merkez Bankası'nın (RBA) enflasyonla mücadele kapsamında faiz oranlarını artırmaya devam edeceği konusundaki piyasa iknası her geçen gün artıyor.

ABD cephesinde ise faiz oranlarının "yüksek ve uzun süreli" (higher for longer) kalacağı tezi, güçlü gelen enflasyon verileriyle destekleniyor. Savaşın petrol fiyatlarını yukarı çekmesi, merkez bankalarının "zafer ilan etmesini" zorlaştırarak faiz indirim süreçlerini daha da ileriye öteleyebilir.

Sonuç: Küresel İstikrar Tehlikede

Asya borsalarında yaşanan bu "Pazartesi sendromu", jeopolitik risklerin finansal piyasalar üzerindeki yıkıcı gücünü bir kez daha gösterdi. Tahran ve Washington arasındaki askeri gerilimin durulma belirtisi göstermemesi ve her iki tarafın da sert açıklamalarını sürdürmesi, piyasalardaki oynaklığın bir süre daha devam edeceğine işaret ediyor.

Yatırımcılar için ana odak noktası, çatışmaların petrol arzını fiziksel olarak engelleyip engellemeyeceği ve bu durumun küresel bir resesyona yol açıp açmayacağı olacak. Şimdilik piyasalar "bekle-gör" modunda güvenli limanlara sığınırken, diplomatik kanallardan gelecek her türlü haber varlık fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam edecektir.

www.yerelgundem.com