İran Devrim Muhafızları: Rejimin koruyucusu ve ekonominin devi

Ahmet Taş | Yerel Gündem

TAHRAN / İRAN — Resmi adıyla İslam Devrimi Muhafızları Ordusu, 1979 yılındaki İslam Devrimi’nden bu yana İran’daki molla rejiminin en sadık koruyucusu ve devlet ideolojisinin sarsılmaz bekçisi olarak faaliyetlerini sürdürüyor.

Şah’ın ordusuna güvenmeyen yeni yönetimin olası darbeleri önlemek amacıyla kurduğu bu askeri yapı, günümüzde sadece bir savunma gücü değil; istihbarat örgütü, devasa bir inşaat holdingi ve siber orduyu bünyesinde barındıran "devlet içinde devlet" statüsüne ulaşmış durumda. Doğrudan İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in komutası altında olan Muhafızlar, ülkenin hem iç güvenliğini hem de bölgesel operasyonlarını yöneten beyin olarak kabul ediliyor.

Devlet içinde devlet: İdeolojik sadakat ve askeri kapasite

120 bini aşkın personeliyle Devrim Muhafızları, İran İslam Cumhuriyeti liderliğinin en kritik dayanağıdır. Klasik ordudan farklı olarak kendi kara, hava ve deniz kuvvetlerine sahip olan yapı, üyelerini ideolojik bir süzgeçten geçirerek okullardan ve üniversitelerden temin eder. Katılımcıların bağlılığı, sistematik bir eğitim ve ahlaki ilkelerin pekiştirildiği programlar aracılığıyla en üst seviyede tutulur.

Bünyesinde barındırdığı gönüllü milis teşkilatı Besic, rejim karşıtı protestoların bastırılmasında kilit rol oynamaktadır. Üniforma giymeyen ancak silahlı olan bu milisler, toplumsal hareketliliğin olduğu dönemlerde rejimin sokaktaki gözü ve kolu haline gelmektedir. Ayrıca, resmi istihbarat servisinden bağımsız çalışan bir istihbarat teşkilatı ve "Organize Siber Suçları İzleme ve Mücadele Merkezi" adı altındaki siber ordusuyla dijital dünyada da hakimiyet kurmaktadır.

Kudüs Gücü: Bölgesel doktrin ihracı

Devrim Muhafızları Ordusu'nun yurt dışı operasyonlarından sorumlu seçkin birimi Kudüs Gücü, İslam Devrimi’nin ilkelerini sınır ötesine taşımakla görevlidir. Özellikle Irak ve Suriye’de aktif bir rol üstlenen bu birlik, Orta Doğu genelinde İran’ın stratejik hedeflerini gerçekleştirmek için faaliyet gösterir. Hizbullah ve Hamas gibi militan gruplarla kurulan derin bağlar, Kudüs Gücü'nün bölgedeki nüfuz alanını genişleten en önemli unsurlar arasında yer almaktadır.

Ekonominin ipleri Muhafızların elinde

Devrim Muhafızları, askeri gücünü devasa bir ekonomik imparatorlukla desteklemektedir. Pek çok uzmana göre İran ekonomisinin büyük bir kısmı bu elit ordunun kontrolü altındadır. 1980’lerdeki İran-Irak savaşı sonrası ülkenin yeniden inşası için kurulan Khatam al Anbia holdingi, günümüzde milyarlarca dolarlık petrol, doğal gaz ve stratejik altyapı projelerinin ana yüklenicisi konumundadır.

Mahmud Ahmedinejad'ın cumhurbaşkanlığı döneminde etkisini katlayan bu ekonomik yapı; otoyollardan barajlara, demiryollarından otomotiv sanayine kadar her alanda faaliyet göstermektedir. Kesin veriler paylaşılmasa da, Muhafızların enerji sektöründeki payı ve stratejik yatırımlardaki öncü rolü, onları İran ekonomisinin tartışmasız hakimi kılmaktadır.

Uluslararası yaptırımlar ve terör listesi tartışmaları

Devrim Muhafızları'nın hem askeri hem de ekonomik faaliyetleri, uluslararası arenada ağır yaptırımlara neden olmaktadır. ABD, 2019 yılında Muhafızları terör örgütü listesine dahil eden ilk ülke olurken, Kanada 2024 ve Avustralya 2025 yılında benzer kararlar almıştır. Özellikle Melbourne'deki bir sinagoga düzenlenen saldırıdan Muhafızların sorumlu tutulması, Batılı ülkelerin bu yapıya yönelik tutumunu daha da sertleştirmiştir.

Avrupa Birliği ise bu konuda bölünmüş durumdadır. Avrupa Parlamentosu, 2023’ten bu yana Muhafızların terör listesine eklenmesi çağrısını yinelerken, Fransa başta olmak üzere bazı üyelerin direnişi nedeniyle Ocak 2026 itibarıyla henüz ortak bir karara varılamamıştır. Buna rağmen, birçok üst düzey subay ve bağlı ekonomik kuruluş AB’nin yaptırım listesinde yer almaya devam etmektedir.

www.yerelgundem.com