İngiltere Savunma Bakanı Healey harcama planı kriziyle istifa etti

Ahmet Taş | Yerel Gündem

LONDRA, İNGİLTERE — İngiltere Savunma Bakanı John Healey, Başbakan Keir Starmer hükümetinin savunma harcaması planlarını yetersiz bulduğunu belirterek görevinden istifa etti.

Healey’nin istifası, Birleşik Krallık’ta uzun süredir ertelenen Savunma Yatırım Planı etrafında yaşanan tartışmaları hükümet krizine dönüştürdü. Euronews’in haberine göre Healey, Starmer’a gönderdiği mektupta, ülkenin silahlı kuvvetlerinin ciddi bir finansman açığıyla karşı karşıya olduğu uyarılarına rağmen hazırlanan mali paketin “ihtiyaç duyulanın çok gerisinde” kaldığını söyledi. İstifa, İşçi Partisi hükümeti üzerinde savunma, bütçe ve liderlik baskısını artırdı.

Healey neden istifa etti?

John Healey, istifa mektubunda uzun süredir beklenen Savunma Yatırım Planı’na ayrılan kaynağı sert ifadelerle eleştirdi. Planın ilk olarak 2025 sonbaharında yayımlanması bekleniyordu. Ancak İngiltere silahlı kuvvetlerinin kapasite, hazırlık ve modernizasyon ihtiyaçlarına ilişkin uyarılara rağmen belge defalarca ertelendi.

Healey, mektubunda Savunma Yatırım Planı’nın tam hâlinin kendisine ancak bu hafta pazartesi öğleden sonra sunulduğunu belirtti. Ona göre mevcut mali çerçeve, Avrupa güvenliği, Rusya tehdidi, NATO taahhütleri ve artan küresel riskler karşısında yeterli değil.

Eski bakan, bu planla devam edilmesi halinde silahlı kuvvetlerin hazırlık seviyesini düşürecek, operasyonlardaki personel için riski artıracak ve ülkeyi daha az güvenli hale getirebilecek kararlar almak zorunda kalacağını ifade etti.

Savunma Yatırım Planı neden önemli?

Savunma Yatırım Planı, İngiltere’nin gelecek 10 yıldaki savunma harcamalarını, modernizasyon önceliklerini ve askeri kapasite hedeflerini belirlemesi beklenen temel belge olarak görülüyor. Plan; personel, mühimmat, hava savunması, deniz gücü, siber kapasite, istihbarat, insansız sistemler ve savunma sanayisi yatırımlarını doğrudan ilgilendiriyor.

İngiltere, NATO içinde nükleer caydırıcılığı, deniz gücü ve Ukrayna’ya verdiği destekle öne çıkan ülkelerden biri. Ancak son yıllarda ordunun personel sayısı, stok seviyeleri, ekipman yenileme ihtiyacı ve bütçe baskısı sık sık tartışma konusu oldu.

Bu nedenle Savunma Yatırım Planı yalnızca teknik bir bütçe belgesi değil; İngiltere’nin Avrupa güvenliğinde nasıl bir rol üstleneceğini gösteren stratejik bir yol haritası olarak değerlendiriliyor.

Starmer ve Reeves üzerindeki baskı arttı

Healey’nin istifası, Başbakan Keir Starmer ve Maliye Bakanı Rachel Reeves üzerindeki baskıyı artırdı. Muhalefet partileri ve bazı hükümet çevreleri, savunma harcamalarının yetersiz kalmasının İngiltere’nin NATO içindeki pozisyonunu zayıflatabileceğini savunuyor.

Reform UK’den Robert Jenrick, Healey’nin kararını destekleyen açıklamasında Starmer ve Reeves’i hedef aldı. Jenrick, hükümetin başka alanlara kaynak ayırabildiğini ancak silahlı kuvvetlere yeterli kaynak sağlamadığını öne sürdü.

Muhafazakâr Parti’den eski Dışişleri Bakanı James Cleverly de sosyal medya hesabından Healey’e saygı duyduğunu belirterek, onun İngiltere’nin savunmasını ve ulusal çıkarlarını Starmer ya da Reeves’ten daha ciddiye aldığını yazdı.

İşçi Partisi içinden de destek geldi

Healey’nin istifası yalnızca muhalefetten değil, İşçi Partisi içinden de dikkat çeken yorumlar aldı. Silahlı kuvvetlerden sorumlu Devlet Bakanı ve Birmingham Selly Oak milletvekili Al Carns, Healey’nin ülkesine “ciddi bir dönemde ciddi bir hizmet sunduğunu” söyledi.

Carns, Healey ile yakından çalıştığını belirterek onun zorlu dosyalara ayırdığı zamanı, özeni ve ciddiyeti gördüğünü ifade etti. Ancak Savunma Bakanlığının kolay cevapları olmayan sorunlarla karşı karşıya olduğunu da vurguladı.

Bu açıklamalar, Healey’nin istifasının yalnızca kişisel bir karar değil, savunma politikası etrafında hükümet içinde daha geniş bir rahatsızlığın işareti olarak yorumlanmasına yol açtı.

İngiltere’nin savunma açığı tartışılıyor

İngiltere’de savunma harcamalarının milli gelire oranı uzun süredir siyasi tartışma konusu. NATO üyeleri için %2 hedefi alt sınır olarak görülürken, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı sonrasında birçok Avrupa ülkesi bu oranı yükseltme baskısıyla karşı karşıya kaldı.

Healey ve onu destekleyen çevreler, İngiltere’nin savunma harcamalarını daha hızlı artırması gerektiğini savunuyor. Starmer hükümeti ise bütçe dengeleri, sağlık, sosyal harcamalar, ekonomik büyüme ve kamu maliyesi baskısı arasında denge kurmaya çalışıyor.

Bu tablo, İngiltere’de klasik bir bütçe tartışmasının ötesine geçerek güvenlik önceliği tartışmasına dönüşmüş durumda. Savunma Bakanı’nın istifası da bu gerilimin ne kadar derinleştiğini gösteriyor.

Westminster’da siyasi dalga etkisi

Healey’nin istifası, Westminster’da sürpriz bir gelişme olarak karşılandı. İstifa, Starmer hükümetinin son dönemde yaşadığı bakan ayrılıklarına yeni bir halka ekledi. Haberde, Mayıs ayında eski Sağlık Bakanı Wes Streeting’in görevden ayrılmasından bu yana hükümet üzerindeki baskının arttığına dikkat çekildi.

Savunma gibi yüksek öncelikli bir bakanlıkta yaşanan ayrılık, özellikle NATO zirveleri, Ukrayna’ya destek, Rusya tehdidi ve Avrupa güvenliği başlıklarının öne çıktığı bir dönemde daha kritik görülüyor.

Starmer açısından şimdi iki temel sınav öne çıkıyor: Savunma Bakanlığına hızla güven veren bir isim atamak ve Savunma Yatırım Planı’nı hem orduyu hem de kamuoyunu ikna edecek şekilde açıklamak.

Bundan sonra ne olacak?

Healey’nin istifası, Savunma Yatırım Planı’nın içeriğini daha da kritik hale getirdi. Hükümet, planı yayımladığında yalnızca rakamları değil, İngiltere’nin güvenlik vizyonunu da açıklamak zorunda kalacak.

Planın silahlı kuvvetlerin hazırlık seviyesini koruyup korumayacağı, modernizasyon projelerine ne kadar kaynak ayıracağı, NATO taahhütleriyle uyumlu olup olmayacağı ve savunma sanayisine nasıl bir yol haritası sunacağı yakından izlenecek.

Healey ise İşçi Partisi hükümetine desteğinin süreceğini ve görevde yaptığı çalışmalardan gurur duyduğunu belirtti. Ancak istifa mektubundaki ifadeler, Starmer hükümetinin savunma politikası ve bütçe öncelikleri konusunda ciddi bir kırılma yaşandığını ortaya koydu.

İngiltere’de savunma harcamaları tartışması, bundan sonra yalnızca bakanlık koridorlarında değil, Parlamento’da, NATO gündeminde ve kamuoyu önünde de daha sert biçimde devam edecek.

www.yerelgundem.com