Berat Albayrak, CHP, AYM, 128 Milyar Dolar, Tazminat, Hukuk

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Anayasa Mahkemesi, CHP’nin “128 milyar dolar” paylaşımı nedeniyle Berat Albayrak lehine verilen 40 bin TL’lik manevi tazminat kararına karşı yaptığı bireysel başvuruyu reddetti.

Eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın kişilik haklarının ihlal edildiği iddiasıyla açılan davada CHP aleyhine verilen manevi tazminat kararı, Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuruyu reddetmesiyle yeni bir hukuki aşamaya taşındı. AYM, siyasi tartışmalarda ifade özgürlüğünün geniş koruma alanına sahip olduğunu vurgulamakla birlikte, kişilerin şeref ve itibarının da korunması gerektiğini belirtti. Mahkeme, 40 bin TL’lik tazminatın ölçüsüz olmadığına ve ifade özgürlüğünün ihlal edilmediğine oy çokluğuyla karar verdi.

AYM başvuruyu reddetti

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, CHP’nin bireysel başvurusunu inceledi. Başvuruda, “128 milyar dolar” tartışmaları kapsamında yapılan sosyal medya paylaşımı nedeniyle verilen manevi tazminat kararının ifade özgürlüğünü ihlal ettiği ileri sürüldü.

AYM, yaptığı değerlendirmede siyasi tartışmaların demokratik toplum düzenindeki önemine dikkat çekti. Mahkeme, siyasi partilerin ve muhalefetin kamu yararı taşıyan konularda eleştiri yapma hakkına sahip olduğunu belirtti.

Bununla birlikte kararda, ifade özgürlüğünün sınırsız olmadığı ve kişilerin şeref, itibar ve kişilik haklarının da korunması gerektiği vurgulandı. AYM, derece mahkemelerinin ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasında denge kurduğunu belirterek ihlal bulunmadığı sonucuna vardı.

Süreç 2021’de açılan davayla başladı

Dava süreci, Berat Albayrak’ın avukatı tarafından 2021 yılında açılan tazminat davasıyla başladı. Davada, CHP’nin kurumsal sosyal medya hesabından yayımlanan ve “128 milyar dolar” tartışmalarına konu olan videodaki bazı ifadelerin Albayrak’ın kişilik haklarını ihlal ettiği savunuldu.

İstanbul Anadolu 29. Asliye Hukuk Mahkemesi, dosyayı inceledikten sonra CHP’nin bazı açıklamalarını siyasi eleştiri kapsamında değerlendirdi. Ancak mahkeme, dava konusu videoda yer alan bazı ifade ve görsellerin kişilik haklarına müdahale oluşturduğu kanaatine vardı.

Bu değerlendirme sonucunda CHP’nin Berat Albayrak’a 40 bin TL manevi tazminat ödemesine hükmedildi.

İstinaf da yerel mahkeme kararını uygun buldu

Yerel mahkeme kararının ardından dosya istinaf aşamasına taşındı. Bölge Adliye Mahkemesi, İstanbul Anadolu 29. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararını hukuka uygun buldu.

İstinaf mahkemesinin başvuruyu reddetmesi üzerine CHP, bu kez Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. CHP, kararın ifade özgürlüğü bakımından ihlal oluşturduğunu savundu.

AYM ise bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kararlarını, ifade özgürlüğü ve kişilik hakları dengesi yönünden değerlendirdi. Mahkeme, tazminat kararının demokratik toplum düzeni bakımından ölçüsüz bir müdahale olmadığına hükmetti.

128 milyar dolar tartışması neydi?

“128 milyar dolar” tartışması, Türkiye’de ekonomi politikaları, Merkez Bankası rezervleri ve kamu yönetiminin şeffaflığı başlıklarında uzun süre gündemde kaldı. CHP, bu konu üzerinden iktidara ve dönemin ekonomi yönetimine yönelik sert eleştiriler yöneltmişti.

Tartışma, yalnız ekonomik bir başlık olarak kalmadı; siyasi kampanyalara, sosyal medya paylaşımlarına, afişlere ve açıklamalara da yansıdı. Berat Albayrak’ın adı da bu tartışmalarda sık sık geçti.

Albayrak cephesi ise bazı açıklamaların siyasi eleştiri sınırını aştığını ve kişilik haklarını hedef aldığını savundu. Açılan tazminat davası da bu iddia üzerinden yürüdü.

Mahkeme ifade özgürlüğü ve kişilik hakkı dengesi kurdu

Anayasa Mahkemesi kararında en önemli başlık, ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasındaki denge oldu. Mahkeme, siyaset alanında ifade özgürlüğünün geniş yorumlanması gerektiğini kabul etti.

Ancak AYM’ye göre siyasi tartışmalarda kullanılan ifadeler, somut kişilerin şeref ve itibarını zedeleyici nitelik taşıyorsa, bu durumda kişilik haklarının korunması da anayasal bir yükümlülük haline geliyor.

Kararda, dava konusu paylaşımda yer alan bazı iddiaların olgusal nitelik taşıdığı belirtildi. Bu nedenle mahkeme, derece mahkemelerinin yaptığı değerlendirmenin keyfi olmadığı ve haklar arasında makul denge kurulduğu sonucuna ulaştı.

40 bin TL tazminat ölçüsüz bulunmadı

AYM, kararında 40 bin TL’lik manevi tazminat miktarını da ayrıca değerlendirdi. Mahkeme, tazminatın ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı ve ölçüsüz bir baskı oluşturup oluşturmadığını inceledi.

Sonuç olarak AYM, verilen tazminat miktarının ölçüsüz olmadığına karar verdi. Bu nedenle CHP’nin ifade özgürlüğünün ihlal edildiği yönündeki başvurusu kabul edilmedi.

Kararın oy çokluğuyla alınması, mahkeme üyeleri arasında farklı hukuki değerlendirmeler bulunduğunu gösteriyor. Ancak çoğunluk görüşü, derece mahkemelerinin kararının anayasal hak ihlali oluşturmadığı yönünde oldu.

Siyasi eleştiri sınırı yeniden gündemde

Karar, siyasi partilerin sosyal medya paylaşımlarında kullandığı dilin hukuki sınırlarını yeniden tartışmaya açtı. Siyasi partiler, kamu yararı taşıyan konularda sert eleştiriler yapabilse de bu eleştirilerin kişisel isnatlara ve kişilik haklarını zedeleyen ifadelere dönüşmemesi gerekiyor.

Hukukçulara göre bu tür dosyalarda temel mesele, eleştirinin kamu yararı taşıyıp taşımadığı, hedef alınan kişinin kamu görevlisi veya siyasetçi olup olmadığı, ifadelerin olgu mu değer yargısı mı içerdiği ve tazminat yaptırımının ifade özgürlüğü üzerinde aşırı baskı oluşturup oluşturmadığıdır.

AYM’nin bu kararı, özellikle sosyal medya üzerinden yapılan siyasi kampanyalarda parti hesaplarının da hukuki sorumluluk taşıdığını gösteren örneklerden biri olarak değerlendirilebilir.

CHP açısından hukuki süreçte yeni aşama

CHP’nin bireysel başvurusunun reddedilmesiyle birlikte, Berat Albayrak lehine verilen manevi tazminat kararına ilişkin anayasal inceleme de tamamlanmış oldu. Bu karar, “128 milyar dolar” tartışması kapsamında açılan davalardan biri açısından Albayrak lehine sonuçlanan önemli bir hukuki aşama olarak kayıtlara geçti.

CHP cephesinden karara ilişkin yeni bir açıklama gelip gelmeyeceği merak ediliyor. Parti, geçmişte söz konusu tartışmayı kamu kaynakları ve ekonomi yönetimi bağlamında siyasi eleştiri olarak değerlendirmişti.

Bundan sonraki süreçte kararın siyasi yansımaları kadar, muhalefet partilerinin sosyal medya kampanyalarında kullanacağı dil ve hukuki riskler de yeniden gündeme gelebilir.

Karar siyasette yeni tartışma başlatabilir

Anayasa Mahkemesi’nin kararı, hem hukuk hem siyaset alanında yeni tartışmalar doğurabilecek nitelikte. İktidar cephesi kararı, Berat Albayrak’a yönelik iddiaların hukuken karşılık bulmadığı şeklinde yorumlayabilir. Muhalefet ise ifade özgürlüğü ve siyasi eleştiri alanının daraldığı görüşünü gündeme getirebilir.

Ancak kararın hukuki sonucu bakımından tablo netleşti: AYM, CHP’nin bireysel başvurusunda ifade özgürlüğü ihlali görmedi ve 40 bin TL’lik manevi tazminat kararını ölçüsüz bulmadı.

Bu yönüyle karar, Türkiye’de siyasi eleştiri, sosyal medya dili, kişilik hakları ve tazminat hukuku açısından dikkatle izlenecek dosyalardan biri oldu.

www.yerelgundem.com