Beyaz Saray, Ukrayna’daki Starlink kısıtlamalarıyla bağını reddetti

Ahmet Taş | Yerel Gündem

KİEV, UKRAYNA — ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Ukrayna’daki Starlink hizmetine getirilen kısıtlamalarda rolü olmadığını bildirdi; Washington, bağlantı sorunlarının nedenini öğrenmek için SpaceX ile temasa geçecek.

Axios’un ABD yönetiminden kaynaklara dayandırdığı haberine göre uydu bağlantısında yaşanan kesintiler, Ukrayna Savunma Kuvvetlerinin bazı görevlerini ve özellikle insansız hava araçlarının kullanımını olumsuz etkiledi.

Beyaz Saray kısıtlama kararını reddetti

Beyaz Saray yetkilileri, Ukraynalı temsilcilere Trump yönetiminin Starlink hizmetlerini kapatma veya sınırlandırma yönünde bir karar almadığını söyledi.

Amerikalı yetkililer ayrıca Beyaz Saray’ın, Starlink uydu ağının sahibi olan özel uzay ve teknoloji şirketi SpaceX’i kontrol etmediğini belirtti. Axios’a konuşan kaynaklardan biri, Trump yönetiminin yaşananların açıklığa kavuşturulması için şirketle doğrudan iletişime geçeceğini aktardı.

Bu açıklama, Ukrayna’nın kısıtlamaların ABD yönetiminden kaynaklanıp kaynaklanmadığını öğrenmek amacıyla Washington ile temasa geçmesinin ardından geldi.

SpaceX ise bağlantı sorunlarının nedeni, kısıtlamaların hangi kararla uygulandığı ve sistemin ne zaman tamamen eski çalışma koşullarına döneceği konusunda ayrıntılı bir açıklama yayımlamadı.

Ukrayna üç ABD kurumuyla temas kurdu

Axios’un aktardığına göre Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’in üst düzey danışmanları, çarşamba günü Beyaz Saray’daki muhataplarıyla görüşmeler gerçekleştirdi.

Ukraynalı yetkililer, Washington’ın uydu haberleşmesinin sınırlandırılması yönünde bir karar alıp almadığını ve bağlantının tam kapasiteyle çalışması için neler yapılabileceğini öğrenmeye çalıştı.

Kiev yönetimi, benzer görüşmeleri ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı ve Pentagon yetkilileriyle de yaptı. Görüşmelerde Starlink ve askerî amaçlarla geliştirilen Starshield sistemlerinin çalışma koşullarının ele alındığı bildirildi.

Ukraynalı yetkililer, bağlantıya yönelik yeni sınırlamalar konusunda önceden bilgilendirilmediklerini açıkladı. Ani kesintiler nedeniyle bazı askerî görevlerin aksadığı veya iptal edilmek zorunda kaldığı belirtildi.

Ukrayna Savunma Bakanlığı da hizmetin istikrarlı biçimde sürdürülmesi ve gelecekte önceden bildirilmeyen kısıtlamaların uygulanmaması için SpaceX ve uluslararası ortaklarla görüşmelerin devam ettiğini duyurdu.

Bağlantı 160 km hızdan sonra kesildi

Starlink terminallerindeki sorunların 13 Ekim’i 14 Ekim’e bağlayan gece başladığı bildirildi. Ukrayna Devlet Başkanlığı Teknoloji Danışmanı ve radyo teknolojileri uzmanı Serhiy Beskrestnov, hareket hâlindeki terminallere hız sınırlaması getirildiğini açıkladı.

Ukraynalı yetkililerin verdiği bilgilere göre bağlantı, terminallerin saatte 160 km hızın üzerine çıkmasının ardından kesilmeye başladı. Axios, bazı vakalarda bağlantının saatte 80 km hız aşıldığında dahi kaybolduğunu bildirdi.

Ukrayna’nın güneydoğusunda görev yapan 7. Hızlı Müdahale Kolordusu ise Reuters’a yaptığı açıklamada, bazı uçuşlarda saatte 110–120 km hızla hareket edilirken bağlantının 10–20 saniye süreyle kesilebildiğini belirtti.

İnsansız hava araçları bu kesintiler sırasında hareket etmeyi sürdürse de kontrol edilmeleri zorlaştı. Bağlantının kısa süreli kaybolması, özellikle yüksek hız ve hassas yönlendirme gerektiren görevlerde ciddi risk oluşturdu.

Starlink hizmeti daha sonra kısmen iyileştirildi. Ancak Ukrayna Savunma Bakanlığının açıklamasına göre saatte yaklaşık 160 km düzeyindeki hız sınırlaması devam etti.

Önleme dronlarının görevleri aksadı

Starlink, Ukrayna ordusunun birlikler arasındaki haberleşme, lojistik koordinasyon, keşif faaliyetleri ve çeşitli insansız hava araçlarının kontrolünde kullandığı temel sistemlerden biri olarak biliniyor.

Kısıtlamaların en belirgin etkisi, Rusya’ya ait hava hedeflerini etkisiz hâle getirmek için kullanılan önleme dronlarında görüldü. Bu araçların saldırı dronlarını yakalayabilmesi için yüksek hıza ulaşması gerekiyor.

Axios’a konuşan Ukraynalı bir yetkili, saatte 160 km sınırının bazı Rus yapımı jet motorlu insansız hava araçlarının önlenmesi için yeterli olmadığını söyledi.

Bağlantı sorunlarının keşif dronlarını, orta menzilli insansız hava araçlarını ve cephe hattındaki birliklere malzeme taşıyan ağır kopterleri de etkilediği bildirildi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, kısıtlamaların Rusya’nın yoğun saldırılar düzenlediği bir dönemde ortaya çıktığına dikkat çekti. Zelenskiy, Starlink’in çalışma koşullarının sınırlandırılmasını hata olarak nitelendirerek bunun insan kayıplarına yol açabileceğini savundu.

Musk, Starlink ile Starshield’ı ayırdı

SpaceX Üst Yöneticisi Elon Musk, yaptığı açıklamada ticari Starlink ağı ile askerî amaçlarla geliştirilen Starshield sisteminin birbirinden farklı olduğunu belirtti.

Musk’a göre Starlink, SpaceX’in sahibi olduğu ticari bir hizmet ve yalnızca sivil veya savunma amaçlı faaliyetlerde kullanılabiliyor. Şirket, sistemin saldırı amaçlı askerî operasyonlarda kullanılmasına izin vermiyor.

Musk, Starshield sistemlerinin ise ABD hükümetine ait olduğunu ve Amerikan yönetimi tarafından kontrol edildiğini ifade etti. Hız veya kullanım sınırlamalarına ilişkin kararların ABD ordusu ve nihayetinde ABD Başkanı tarafından verildiğini öne sürdü.

Axios’un haberine göre Ukrayna cephe hattında her iki sistemden de yararlanıyor. Starlink haberleşme, lojistik, kara birlikleri ve savunma amaçlı dronlarda; Starshield ise özel askerî görevlerde kullanılıyor.

Ukraynalı yetkililer hem Starlink hem de Starshield hizmetlerinin kısıtlamalardan etkilendiğini bildirdi. Ancak Musk’ın açıklaması ile Beyaz Saray kaynaklarının verdiği bilgiler, kararın hangi kurum veya şirket tarafından alındığı konusunda farklı değerlendirmeler ortaya koydu.

Kesintilerin nedeni henüz açıklanmadı

Uydu sisteminin çalışma koşullarının neden değiştirildiği henüz resmî olarak belirlenmedi. Bazı Amerikalı yetkililer teknik bir soruna işaret ederken Ukraynalı yetkililerin bir bölümü, sınırlamanın bilinçli şekilde uygulanmış olabileceğinden şüpheleniyor.

Axios, Kiev’deki bazı yetkililerin kısıtlamaların zamanlamasını ABD ile Ukrayna arasındaki siyasi gerilimle ilişkilendirdiğini aktardı. Bununla birlikte, kısıtlamaların siyasi bir kararla uygulandığını kesin olarak doğrulayan herhangi bir belge kamuoyuna açıklanmadı.

Reuters’ın haberine göre SpaceX, sınırlamaların nedenine ilişkin yöneltilen sorulara ilk aşamada yanıt vermedi. Teknik arıza, şirket kararı veya ABD makamlarının müdahalesi ihtimalleri resmî açıklamalar yapılıncaya kadar doğrulanmamış iddialar olarak değerlendiriliyor.

Trump yönetimi, konuya ilişkin SpaceX’ten açıklama isteyeceğini bildirdi. Ukrayna yönetimi de bağlantının yeniden istikrarlı duruma getirilmesi için şirket ve uluslararası ortaklarla görüşmelerini sürdürüyor.

Hız sınırlamasının ne zaman kaldırılacağı ve benzer değişikliklerin gelecekte Ukrayna tarafına önceden bildirilmesini sağlayacak bir mekanizma kurulup kurulmayacağı henüz bilinmiyor.

YerelGundem.com