Türkiye’nin Gençleri araştırması: Ekonomi, iş ve yalnızlık öne çıktı

Ahmet Taş | Yerel Gündem

İSTANBUL, TÜRKİYE — Türkiye Gençlik STK’ları Platformunun 34 ilde 8 bin 103 gençle gerçekleştirdiği araştırmada ekonomik kaygılar, iş imkânı eksikliği ve yalnızlık öne çıkarken gelecek beklentilerinde yükseliş kaydedildi.

“Türkiye’nin Gençleri 2026 Saha Araştırması”, gençlerin ruh hali, eğitim ve çalışma hayatı, ekonomik beklentileri, aile ilişkileri, teknoloji kullanımı, gönüllülük, siyaset ve yurt dışı planlarına ilişkin eğilimleri karşılaştırmalı olarak inceledi.

Araştırma 34 ilde gerçekleştirildi

Türkiye Gençlik STK’ları Platformunun resmî açıklamasına göre araştırmanın tanıtım toplantısı, 6 Kasım 2026’da İstanbul’un Fatih ilçesindeki Neslişah Sultan Kültür Merkezi’nde yapıldı. Ham haber metnindeki 10 Kasım tarihi ise toplantının değil, haberin yayın tarihini gösteriyor.

TGSP adına ADA Araştırma tarafından yürütülen saha çalışması, 3 Mart–20 Nisan 2026 tarihleri arasında tamamlandı. Araştırmaya 34 ilde yaşayan 15–30 yaş aralığındaki 8 bin 103 genç katıldı.

Veriler yüz yüze görüşmeler ve telefon anketleri kullanılarak toplandı. Çalışmada 2020, 2023 ve 2026 yıllarında elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak gençlerin tutum ve beklentilerindeki değişimin izlenmesi amaçlandı.

Toplantıda araştırmanın sonuçlarını sunan TGSP Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet Özdinç, çalışmanın gençlerin ruh halinden yalnızlığa, eğitimden çalışma hayatına, siyasete ilgiden yurt dışı düşüncesine kadar geniş bir alanı kapsadığını söyledi.

Gelecek umudu ve mutluluk oranı yükseldi

TGSP’nin açıkladığı verilere göre hayatının beş yıl içinde daha iyi olacağını düşünen gençlerin oranı 2020’de %22,2 iken 2026’da %47,8’e çıktı.

Kendini mutlu veya çok mutlu olarak tanımlayanların oranı da 2023’teki %41,3 seviyesinden 2026’da %46,5’e yükseldi. Araştırmayı sunan Özdinç, gençlerin genel ruh halinde önceki ölçümlere kıyasla sınırlı bir iyileşme görüldüğünü belirtti.

Bununla birlikte katılımcıların %45,5’i ekonomik durumundan memnun olmadığını bildirdi. Özdinç, mutsuz olduğunu belirten gençlerin yaklaşık yarısının temel gerekçe olarak ekonomik koşulları gösterdiğini aktardı.

Araştırma, gelecek beklentilerindeki yükseliş ile mevcut ekonomik memnuniyetsizliğin aynı anda görülebildiğine işaret ediyor. Ancak açıklanan özet bulgular, bu değişimin hangi ekonomik veya toplumsal etkenlerden kaynaklandığını tek başına ortaya koymuyor.

İş imkânı ve liyakat beklentisi öne çıktı

Araştırma sunumunda gençlerin en önemli sorunları arasında iş imkânı eksikliğinin ilk sırada bulunduğu belirtildi. Çalışma hayatına ilişkin sorular, gençlerin iş bulma süreçleri ile mesleki başarıya yönelik farklı değerlendirmelerini de ortaya koydu.

Katılımcıların %38,6’sı istediği alanda iş bulabilmek için referans ve torpilin etkili olduğunu düşündüğünü bildirdi. Aynı soruda çok çalışmayı belirleyici görenlerin oranı %23,5, eğitimi öne çıkaranların oranı ise %23 olarak açıklandı.

Buna karşılık iş hayatında kalıcı başarının en önemli koşulu sorulduğunda gençlerin %45,8’i çok çalışmayı tercih etti. Bulgular, işe giriş süreciyle uzun vadeli başarı konusunda farklı algıların bulunduğunu gösteriyor.

İşe erişim, ekonomik güvence ve liyakat beklentilerinin gençlerin gelecek planları üzerindeki etkisinin araştırmanın ileri analizlerinde daha ayrıntılı biçimde incelenmesi bekleniyor.

Yalnızlık ve aile ilişkileri incelendi

Araştırmaya göre gençlerin %19,9’u açıklayamadığı bir yalnızlık duygusunu her gün yaşadığını, %46,4’ü ise bu hissi zaman zaman deneyimlediğini belirtti.

Toplantıdaki sunumda ailesiyle yaşayan gençlerin %20’sinin, tek başına yaşayanların ise %30’unun kendisini yalnız hissettiğini bildirdiği aktarıldı. Özdinç, bu farkın ailenin sosyal ve duygusal destek kaynağı olabileceğine işaret ettiğini söyledi.

Bununla birlikte aynı evde yaşamanın tek başına güçlü bir aile ilişkisi anlamına gelmediğini belirten Özdinç, aile içindeki paylaşımın niteliğine de dikkat çekti.

Araştırmada sivil toplum kuruluşlarına üyelik veya gönüllü katılım oranı %10,7 olarak ölçüldü. Gençlerin sivil toplum kuruluşlarından en önemli beklentileri arasında eğitim desteği, spor faaliyetleri ve burs olanakları yer aldı.

Bu veriler, yalnızlıkla gönüllü faaliyetlere katılım arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmuyor. Böyle bir değerlendirme için farklı değişkenlerin birlikte incelendiği ayrıntılı analizlere ihtiyaç bulunuyor.

Bilim insanları rol model sıralamasında yükseldi

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri gençlerin rol model tercihlerindeki değişim oldu. Bilim insanları ve akademisyenleri rol model olarak gören gençlerin oranı 2020’de %3,2 iken 2026’da %17,1’e yükseldi.

Bu oranla bilim insanları ve akademisyenler araştırmadaki rol model sıralamasında ilk sıraya yerleşti. Anne ve babasını rol model olarak gösterenlerin oranı ise %16,4 olarak ölçüldü.

TGSP’nin değerlendirmesine göre bu sonuç, gençlerin bilgi, uzmanlık ve bilimsel başarıya yönelik ilgisinde artış yaşandığına işaret ediyor. Ancak tercih değişikliğinin nedenlerini açıklayabilmek için eğitim düzeyi, yaş grubu, gelir durumu ve yerleşim yeri gibi değişkenlerin ayrıca incelenmesi gerekiyor.

Araştırmada gençlerin Türkiye’deki yaşam koşullarına ilişkin bölgesel karşılaştırmaları da soruldu. Türkiye’deki hayat şartlarını Orta Doğu ülkelerine göre daha iyi bulanların oranı 2020’de %63, 2023’te %54,3 ve 2026’da %65,3 olarak açıklandı.

Bilal Erdoğan uzun dönemli veri çağrısı yaptı

Toplantıda konuşan İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Necmettin Bilal Erdoğan, 2020, 2023 ve 2026 araştırmalarının gençlerdeki temel eğilimleri izleme imkânı sağladığını söyledi.

“Türkiye’de gençliğin hikâyesini, nesiller arasındaki geçişleri ve dönüşleri daha iyi anlayabilelim.”

Erdoğan, mevcut saha çalışmasına ilişkin ileri analizlerin yaklaşık bir yıl içinde yayımlanmasını beklediklerini belirtti. Araştırma sonuçlarının gençlik alanında çalışan sivil toplum kuruluşları ile politika yapıcılarla paylaşıldığını aktardı.

TGSP’nin 80’den fazla gençlik kuruluşunu bir araya getirdiğini söyleyen Erdoğan, üye kuruluşların çalışma alanlarını ve önceliklerini belirlerken araştırmanın sonuçlarından yararlanmasını istediklerini ifade etti.

Erdoğan ayrıca gençlerin kendi gündemlerini kamuoyuna taşıyabilmeleri için organize olma ve sivil toplum çalışmalarına katılma imkânlarının güçlendirilmesi gerektiğini savundu.

Sosyal medya açıklaması araştırmadan ayrı değerlendirilmeli

Bilal Erdoğan, toplantının soru-cevap bölümünde çocukların ve gençlerin sosyal medya kullanımına ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. On altı yaş ve öncesindeki sosyal medya kullanımını “millî güvenlik sorunu” olarak nitelendirdi.

Erdoğan, gençlerin dijital içeriklerin kimlik ve değerler üzerindeki etkilerine karşı korunması gerektiğini savundu. Bu açıklama, araştırmada ölçülen bir bulgudan çok Erdoğan’ın sosyal medya düzenlemelerine ilişkin kişisel değerlendirmesini yansıtıyor.

Aynı bölümde gençlerin siyasete ilgisinin azaldığını söyleyen Erdoğan, sivil toplumun gençlerin kanaat geliştirmesinde ve siyasetten beklenti üretmesinde daha etkili olabileceğini ifade etti.

Araştırmanın gençlerin teknoloji kullanımı ve siyasete ilgisine ilişkin ayrıntılı tabloları paylaşılmadan, bu alanlardaki eğilimlerin büyüklüğünü yalnızca toplantıdaki genel değerlendirmeler üzerinden belirlemek mümkün görünmüyor.

Ayrıntılı yöntem ve ileri analizler bekleniyor

Araştırma, TGSP adına ADA Araştırma tarafından yürütüldü. Bu nedenle sonuçlar değerlendirilirken örneklem seçimi, il ve yaş dağılımı, görüşme yöntemlerinin oranı, ağırlıklandırma sistemi ve hata payı gibi teknik ayrıntıların da dikkate alınması gerekiyor.

TGSP’nin yayımladığı basın özetinde saha tarihleri, katılımcı sayısı, yaş aralığı ve temel bulgular yer alırken anket formunun tamamı, hata payı ve ayrıntılı örneklem dağılımı bulunmuyor.

Bilal Erdoğan’ın açıklamasına göre araştırmanın ileri analizlerinin önümüzdeki bir yıl içinde yayımlanması planlanıyor. Bu analizlerin açıklanması, ekonomik durum, yalnızlık, aile ilişkileri, eğitim ve siyasal ilgi arasındaki bağlantıların daha sağlıklı değerlendirilmesine imkân sağlayabilir.

Araştırmanın düzenli aralıklarla tekrarlanması ise aynı soruların ve yöntemlerin korunması durumunda gençlerin beklentilerindeki uzun vadeli değişimin izlenmesine katkı sunabilir.

YerelGundem.com