Trudeau dönemi kapandı: Kanada’nın 23. Başbakanı sahneden nasıl indi?

ŞEHİTLER ÖLMEZ / OTTAWA, KANADA

Genç bir öğretmenden ülkenin liderine

1971’de Ottawa’da doğan Justin Trudeau, siyaset sahnesine 2008’de Papineau milletvekili olarak girdi; 2013’te Liberal Parti lideri seçildi ve 2015 seçimlerinde partisini üçüncülükten tek başına iktidara taşıdı. Babası Pierre Trudeau’dan sonra başbakanlık koltuğuna oturan ikinci kuşak siyasetçi olarak, Kanada tarihindeki en genç liderlerden biriydi. Göreve gelir gelmez ailelere yönelik Kanada Çocuk Yardımı’nı başlattı, esrarın eğlence amaçlı kullanımını yasallaştırdı, tıbbi yardımla ölüme izin veren düzenlemeyi geçirdi ve Suriye iç savaşından kaçan binlerce mülteciyi ülkeye kabul etti.

Reformlar, anlaşmalar ve tartışmalar

Trudeau, Paris İklim Anlaşması’na imza atarak federal karbon fiyatlamasını devreye soktu; ABD ve Meksika ile NAFTA’nın yerini alan CUSMA’yı ve Trans-Pasifik ticaret anlaşmasını müzakere etti. Senato atamalarını bağımsız bir kurul üzerinden yenileyerek kurumsal reformlara yöneldi. Buna karşın, etik komiseri tarafından iki kez çıkar çatışması ihlali tespit edildi (Aga Khan ve SNC-Lavalin dosyaları). Hükümetin bağış etkinlikleri “erişim karşılığı nakit” eleştirilerine, WE Charity programı ise incelemeye konu oldu; Trudeau bu vakada aklandı, ancak siyasi maliyeti kaldı.

Pandemi yönetimi ve iç siyasi baskılar

COVID-19 sürecinde federal hükümet milyarlarca dolarlık gelir desteği, ücret sübvansiyonu ve aşı tedarik programı yürüttü. Buna rağmen 2021’deki seçim yine azınlık hükümeti getirdi. 2022’de aşı karşıtı ve hükümet karşıtı taleplerin birleştiği “Özgürlük Konvoyu” protestoları Ottawa’yı kilitledi; Trudeau, 1988’den beri ilk kez Olağanüstü Hâl Yasasını devreye soktu. Yargısal soruşturma yasal eşiğin aşıldığını belirtirken, 2024’te bir federal mahkeme bu kararın hak ihlali oluşturduğunu söyledi ve süreç temyize taşındı. Ekonomide hızlanan nüfus artışı, barınma ve yaşam maliyeti kriziyle birleşince memnuniyetsizlik arttı.

Dış politika: Çin, Hindistan, Rusya ve iki ayrı Washington

Trudeau döneminde Çin’le ilişkiler Meng Wanzhou’nun tutuklanması ve iki Kanadalının Pekin’de alıkonulmasıyla gerildi; 2024’te yayımlanan raporlar, Çin kaynaklı seçim müdahalesi teşebbüslerine işaret etti. Hindistan’la 2023’te bir Kanada vatandaşı Sih liderin öldürülmesine dair “inandırıcı istihbarat” açıklaması diplomatik krize yol açtı. Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgaline Kanada yaptırımlarla karşılık verdi. ABD cephesinde Obama yıllarında sıcak, Trump dönemlerinde ise gergin bir hat izlendi: 2018’de çelik-alüminyum tarifeleri, 2025’te Trump’ın yeniden uyguladığı yüzde 25’lik gümrük vergileri karşısında Ottawa, 30 milyar Kanada doları tutarında misilleme tarifeleriyle yanıt verdi.

Düşen oylar, istifa ve sonrası

Liberal Parti 2019 ve 2021’de azınlıkla iktidarda kalsa da 2024’te kamuoyu desteği hızla eridi; en güvenli görülen kent merkezlerinde dahi ara seçim kayıpları yaşandı. 2024 sonunda Başbakan Yardımcısı Chrystia Freeland’ın sürpriz istifası, kabinede sarsıntıyı büyüttü. Trudeau, 6 Ocak 2025’te partisinin liderliğinden ve başbakanlıktan çekileceğini duyurdu; parlamentoyu Mart’a kadar erteletip partiye liderlik seçimi için alan açtı. 9 Mart’ta Mark Carney Liberal lideri seçildi; Trudeau 14 Mart’ta resmen görevi devretti ve 2025 genel seçiminde milletvekilliğine aday olmadı. Eski başbakan, Nisan 2025’te Papineau’da parti kampanyasına destek vererek sahneye kontrollü bir dönüş yaptı.

Özet tablo (Kim–Ne zaman–Nerede–Neden–Nasıl–Sonuç):

• Kim: Justin Trudeau, Kanada’nın 23. Başbakanı (2015–2025).

  
  

• Ne zaman/nerede: 2015’te iktidar; 6 Ocak 2025’te istifa kararı; 14 Mart 2025’te devir – Ottawa.

• Neden: Düşen kamuoyu desteği, ekonomik baskılar, kabine krizleri ve siyasi yıpranma.

• Nasıl: Partide liderlik seçimi, güç geçişi ve parlamento ertelemesiyle kontrollü istikrar.

• Sonuç: Mark Carney dönemine geçiş; Trudeau siyaset dışına çekilme ve sınırlı kamu rolü.

Asker Vurulunca Değil, Unutulunca Ölür!
www.sehitlerolmez.com