Macaristan’da Orban sonrası yeni dönem başlıyor

AHMET TAŞ | Yerel Gündem
BUDAPEŞTE, MACARİSTAN — Macaristan’da Peter Magyar liderliğindeki yeni yönetim, Viktor Orban döneminin ardından hukuk devleti, yolsuzlukla mücadele ve Avrupa Birliği ile ilişkilerde yeni bir sayfa açmaya hazırlanıyor.

DW Türkçe’de Thomas Latschan imzasıyla yayımlanan habere göre, 12 Nisan 2026 seçimlerinde önemli bir zafer kazanan Tisza Partisi’nin lideri Peter Magyar ve kabinesinin, Macaristan parlamentosunun ilk toplantısında yemin etmesi bekleniyor. Magyar, göreve başlama sürecini “sistem değişimi bayramı” olarak tanımlarken, yeni hükümetin hem sembolik hem de kurumsal düzeyde Orban döneminden farklı bir çizgi izlemesi öngörülüyor.

Görev devrinde sembolik mesajlar öne çıkacak

Peter Magyar’ın göreve başlama töreni, yalnızca klasik bir yemin töreni olarak planlanmıyor. Yeni yönetim, töreni Orban döneminden kopuşu simgeleyen bir siyasi mesaj haline getirmeyi amaçlıyor.

Görev devri kapsamında Macaristan milli marşının yanı sıra Avrupa marşı, Transilvanya’daki Sekel Macarlarının marşı ve Macar Romanlarının gayriresmî marşının da çalınması bekleniyor.

Özellikle Roman marşının törende yer alması, ülkedeki yaklaşık 700 bin Roman için dikkat çekici bir saygı jesti olarak değerlendiriliyor. Ayrıca 12 yıl aradan sonra ilk kez Macaristan parlamento binasına Avrupa Birliği bayrağının çekileceği bildiriliyor.

Magyar’ın, törenin ardından parlamento meydanında başbakan olarak ilk konuşmasını yapması planlanıyor.

Magyar’ın kabinesi farklı profillerden oluşuyor

Yeni hükümetin kabinesi, Orban sonrası dönemde farklı uzmanlık alanlarından gelen isimlerle şekilleniyor.

Dışişleri Bakanlığı görevine gelmesi beklenen Anita Orban, diplomat ve enerji uzmanı kimliğiyle öne çıkıyor. Eski Başbakan Viktor Orban ile soyadı benzerliği taşısa da bunun tesadüf olduğu belirtiliyor. Anita Orban’ın geçmişte Fidesz içinde Avrupa yanlısı ve Atlantikçi çizgiye yakın olduğu, Rusya’nın enerji politikalarına dair uyarılarda bulunan çalışmalarıyla tanındığı aktarılıyor.

Ekonomi Bakanlığı görevine eski bir Shell yöneticisinin getirilmesi beklenirken, Savunma Bakanlığı koltuğuna eski Macar Genelkurmay Başkanı Romulusz Ruszin-Szendi’nin oturacağı belirtiliyor. Ruszin-Szendi, Ukrayna yanlısı tutumu nedeniyle Orban döneminde sert eleştirilerin hedefi olmuştu.

Sağlık Bakanlığı için adı geçen Zsolt Hegedüs ise uzun yıllar İngiltere’de ortopedi doktoru olarak çalışmış bir isim.

İlk görme engelli bakan kabineye giriyor

Yeni kabinede en dikkat çeken isimlerden biri Sosyal İşler ve Aile Bakanı olması beklenen Vilmos Katai-Nemeth.

Katai-Nemeth, 16 yaşında görme yetisini kaybetti. Daha sonra hukuk eğitimi alarak avukat oldu ve Japon dövüş sanatı aikidoda ustalık derecesine ulaştı. Göreve gelmesi halinde Macaristan tarihindeki ilk görme engelli bakan olacak.

Bu tercih, Magyar’ın kabinesinde sembolik temsile ve farklı toplumsal kesimlerin görünürlüğüne önem verdiği şeklinde yorumlanıyor.

Buna karşın kabinedeki bazı isimler de tartışma yarattı. Adalet Bakanı olarak gösterilen Marton Mellethei-Barna, Peter Magyar’ın eski üniversite arkadaşı ve kız kardeşinin eşi. Bu aile bağı, kamuoyunda eleştirilere neden oldu.

Magyar ise adaylığı savunarak Mellethei-Barna’nın hukuk alanındaki yetkinliğine dikkat çekti ve hükümetin şeffaflık içinde çalışacağını belirtti.

Orban sistemini dönüştürme hedefi

Magyar’ın iç politikadaki en büyük hedefi, Viktor Orban döneminde oluşan siyasi ve kurumsal yapıyı değiştirmek olarak öne çıkıyor.

Yeni hükümetin ilk adımlarından biri olarak yolsuzlukla mücadele kurumu oluşturması bekleniyor. Bunun yanında Orban’a yakın isimlere hukuksuz şekilde aktarıldığı öne sürülen devlet kaynaklarının geri alınması için ayrı bir mal varlığı geri kazanım kurumu kurulması planlanıyor.

Magyar ayrıca Orban’a yakın devlet medyasını kapatacağını ve yerine bağımsız yeni bir kamu yayıncılığı sistemi kuracağını açıkladı.

Ancak bu dönüşümün kolay olmayacağı değerlendiriliyor. Tisza Partisi parlamentoda üçte iki çoğunluğa sahip olsa da, cumhurbaşkanı, başsavcı ve üst düzey yargı mensupları gibi kilit pozisyonlarda Orban döneminden kalan isimlerin görevde olması reform sürecini zorlaştırabilir.

AB ve NATO ile ilişkiler onarılmak isteniyor

Yeni hükümetin dış politikadaki temel hedeflerinden biri, Macaristan’ı yeniden Avrupa Birliği ve NATO içinde güvenilir bir ortak haline getirmek olacak.

Magyar yönetimi, özellikle Orta ve Doğu Avrupa’daki komşularla, başta Polonya olmak üzere ilişkileri iyileştirmeyi planlıyor. Budapeşte’nin ayrıca dondurulan AB fonlarının yeniden serbest bırakılması için Brüksel ile ilişkileri onarmaya çalışacağı belirtiliyor.

Bu hedef Macaristan açısından ekonomik olarak da büyük önem taşıyor. Habere göre ülke, beklenenden daha ağır bir mali krizle karşı karşıya. Orban dönemindeki geniş harcama politikalarının ardından bütçe açığının yüzde altı sınırına yaklaştığı belirtiliyor.

Bu nedenle AB fonlarının yeniden açılması, yeni hükümetin kısa vadeli ekonomik öncelikleri arasında yer alıyor.

Ukrayna politikası soru işaretleri yaratıyor

Magyar’ın dış politikasında en dikkat çekici ve tartışmalı başlıklardan biri Ukrayna yaklaşımı olacak.

Müstakbel başbakan, Ukrayna Devlet Başkanı’nı Macar nüfusun yoğun yaşadığı Berehowe kasabasında “tarihî bir görüşme” yapmaya davet etti. Ancak diplomatik teamüller açısından bir hükümet liderinin başka bir ülkenin devlet başkanını belirli bir şehirde toplantıya çağırması alışılmış bir yöntem olarak görülmüyor.

Magyar, Ukrayna’daki Macar azınlığa “ikinci sınıf vatandaş” muamelesi yapılmaması halinde Macaristan’ın Kiev’in Avrupa Birliği üyelik çabalarını destekleyeceğini söyledi.

Bu açıklama, yeni hükümetin Ukrayna konusunda Orban döneminden tamamen farklı bir çizgiye geçip geçmeyeceği konusunda soru işaretleri oluşturdu. Çünkü Berehowe Belediye Başkanı Zoltan Babjak’ın daha önce Ukrayna’daki Macarların ayrımcılığa uğramadığını söylediği aktarılıyor.

Yeni dönem kolay başlamayacak

Peter Magyar’ın seçim zaferi, Macaristan’da Orban sonrası yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor. Ancak yeni hükümeti hem içeride hem dışarıda zorlu başlıklar bekliyor.

İçeride hukuk devleti reformları, yolsuzlukla mücadele, kamu medyasının yeniden yapılandırılması ve Orban döneminden kalan kurumların dönüştürülmesi öncelikli olacak.

Dışarıda ise Avrupa Birliği ve NATO ile ilişkileri onarma hedefi, Ukrayna politikasıyla birlikte ciddi bir sınavdan geçecek.

Magyar’ın sembolik jestlerle başlayan yeni dönemi, kısa sürede somut reformlar, ekonomik kararlar ve dış politika tercihleriyle test edilecek.

www.yerelgundem.com