Aziz Nikolaos Türkiye ve Ukrayna için ortak miras olabilir

Yusuf İnan | Yerel Gündem
Türkiye, Ukrayna -  Ukrayna’nın güneyindeki stratejik Mykolaiv şehrine adını veren Aziz Nikolaos’un bugünkü Türkiye topraklarında doğmuş olması, Ankara ile Kiev arasında kültürel diplomasi açısından güçlü ve henüz yeterince değerlendirilmeyen bir ortak miras alanı oluşturuyor.

Nikolaev’den gazeteci, fotoğrafçı ve kültür yazarı Igor Yermolaev’in Yerel Gündem ile paylaştığı değerlendirme, bu tarihsel bağın Türkiye-Ukrayna ilişkilerinde daha görünür hale getirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Yermolaev’in dikkat çektiği gibi, Aziz Nikolaos yalnızca Hristiyan dünyasının önemli bir azizi değil; aynı zamanda Ukrayna halkının manevi hafızasında, çocukların, ailelerin, denizcilerin ve yolcuların koruyucusu olarak özel bir yere sahip.

Mykolaiv’in adındaki Anadolu izi

Mykolaiv, Karadeniz’e açılan stratejik konumu, gemi inşa geleneği ve Ukrayna’nın savunma hattındaki rolüyle savaş döneminde dünya gündemine gelen şehirlerden biri oldu. Ancak bu şehrin adının taşıdığı manevi anlam, çoğu zaman siyasi ve askeri gündemin gölgesinde kalıyor.

Şehir, tarihsel olarak Aziz Nikolaos’un adıyla anılıyor. Nikolaos’un denizcilerin koruyucusu kabul edilmesi, Mykolaiv’in liman ve gemi inşa kimliğiyle de güçlü bir sembolik bağ kuruyor. Bu açıdan bakıldığında şehir adı yalnızca tarihsel bir isimlendirme değil, aynı zamanda Karadeniz, denizcilik, inanç ve kültür ekseninde şekillenmiş bir hafıza taşıyıcısıdır.

Igor Yermolaev’e göre Mykolaiv’in adı üzerinden Türkiye ile Ukrayna arasında kurulabilecek kültürel köprü, iki ülkenin ilişkilerine daha derin ve insani bir anlam kazandırabilir. Çünkü Aziz Nikolaos’un doğduğu ve yaşadığı coğrafyanın bugün Türkiye sınırları içinde bulunması, Ukrayna halkının manevi dünyasıyla Anadolu arasında doğal bir tarihsel bağ kuruyor.

Aziz Nikolaos’un Türkiye kökenli mirası

Aziz Nikolaos’un, III. yüzyılda Likya bölgesindeki Patara’da doğduğu, daha sonra Myra’da, yani bugünkü Antalya’nın Demre ilçesi çevresinde piskoposluk yaptığı kabul ediliyor. Bu nedenle Aziz Nikolaos’un hikâyesi, Anadolu’nun çok dinli ve çok kültürlü tarihinin en güçlü sembollerinden biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye, uzun yıllardır Aziz Nikolaos’u daha çok turizm, Noel Baba ve Demre’deki tarihi kilise bağlamında ele alıyor. Ancak bu miras, yalnızca turistik bir başlık olarak görülmemeli. Aziz Nikolaos, Türkiye’nin farklı dinler, kültürler ve medeniyetler için taşıdığı tarihsel ev sahipliği rolünü anlatabilecek çok güçlü bir semboldür.

Bu noktada Yermolaev’in hatırlattığı tarihsel bağ, Türkiye açısından önemli bir diplomatik fırsata işaret ediyor. Türkiye, Aziz Nikolaos üzerinden yalnızca Demre’yi veya Patara’yı değil, Anadolu’nun insanlık tarihindeki manevi çeşitliliğini de dünyaya anlatabilir.

Ukrayna’nın manevi hafızasında özel yer

Ukrayna’da Aziz Nikolaos, “Svyatyi Mykolai” adıyla biliniyor ve yalnızca dini bir figür olarak değil, halk kültürünün de önemli bir parçası olarak görülüyor. Çocuklara iyilik, merhamet, koruma ve umut duygusunu anlatan bu figür, Ukrayna toplumunun manevi yapısında derin bir karşılığa sahip.

Savaş şartlarında çocukların, ailelerin ve şehirlerin yaşadığı büyük travma düşünüldüğünde, Aziz Nikolaos’un merhamet, koruma ve umut anlamı daha da güçleniyor. Mykolaiv gibi savaşta ağır sınavlardan geçen bir şehrin adının böyle bir figürle bağlantılı olması, kültürel diplomasi açısından güçlü bir sembolik zemin sunuyor.

Yermolaev’in bu konuda yaptığı katkı, özellikle Mykolaiv halkının kendi şehir adının Anadolu’daki kökleriyle daha güçlü biçimde ilişkilendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Bu ilişki, Türkiye ile Ukrayna arasında yalnızca devletler arası değil, halklar arası dostluğu da güçlendirebilir.

Dışişleri ve Kültür Bakanlığı için yeni alan

Türkiye Dışişleri Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bu konuda ortak bir çalışma başlatması, Ankara’nın kültürel diplomasi kapasitesini güçlendirebilir.

Bu çalışma birkaç boyutta yürütülebilir. İlk olarak, Aziz Nikolaos’un Patara-Demre-Mykolaiv hattında ele alındığı uluslararası bir kültür programı hazırlanabilir. İkinci olarak, Türkiye ve Ukrayna’da akademisyenlerin, tarihçilerin, din uzmanlarının, gazetecilerin ve kültür insanlarının katılacağı sempozyumlar düzenlenebilir. Üçüncü olarak, Demre ile Mykolaiv arasında kardeş şehir veya kültürel iş birliği modeli geliştirilebilir.

Bu tür bir programda Igor Yermolaev gibi Mykolaiv’in kültürel hafızasını yakından bilen gazeteci ve kültür insanlarının katkısı da önemli olabilir. Çünkü bu konu yalnızca tarih kitaplarında kalan bir bilgi değil, Ukrayna halkının bugünkü manevi dünyasında yaşayan bir hafıza alanıdır.

Demre-Mykolaiv kültür hattı kurulabilir

Demre ile Mykolaiv arasında kurulacak sembolik bir kültür hattı, Türkiye’nin yumuşak gücü açısından dikkat çekici sonuçlar doğurabilir.

Demre, Aziz Nikolaos’un hatırasını taşıyan en önemli merkezlerden biri. Mykolaiv ise adını bu manevi figürden alan ve savaş sürecinde direnişiyle öne çıkan Ukrayna şehirlerinden biri. Bu iki nokta arasında kurulacak kültürel köprü, hem Türkiye’nin tarihsel mirasını görünür kılar hem de Ukrayna halkına güçlü bir dostluk mesajı verir.

Bu kapsamda “Aziz Nikolaos Barış ve Merhamet Günleri” gibi uluslararası bir program düzenlenebilir. Programın bir ayağı Demre’de, diğer ayağı Mykolaiv’de yapılabilir. Çocuk koruma, savaş mağduru ailelere destek, kültürel mirasın korunması, dini turizm, Karadeniz şehirleri arasında dayanışma gibi başlıklar bu programın ana temaları olabilir.

Yermolaev’in işaret ettiği manevi bağ, böyle bir programın yalnızca kültürel değil, aynı zamanda insani bir değer taşıyacağını gösteriyor.

Karadeniz diplomasisi için sembolik değer

Türkiye ile Ukrayna arasındaki ilişkiler, savunma sanayii, ticaret, tahıl koridoru, Kırım Tatarları ve Karadeniz güvenliği gibi stratejik başlıklarla zaten güçlü bir zemine sahip. Ancak bu ilişkinin kültürel ve manevi boyutu daha fazla öne çıkarılabilir.

Aziz Nikolaos, bu açıdan özel bir fırsat sunuyor. Çünkü bu figür hem Türkiye topraklarında doğmuş bir tarihsel şahsiyet hem de Ukrayna halkının manevi dünyasında karşılığı olan bir isimdir. Bu tür semboller, devletler arası ilişkilerde teknik anlaşmalardan daha kalıcı toplumsal bağlar kurabilir.

Karadeniz’in bugün savaş, güvenlik, enerji ve göç krizleriyle anıldığı bir dönemde, Aziz Nikolaos üzerinden barış, merhamet ve ortak kültürel hafıza mesajı verilmesi diplomatik açıdan anlamlı olabilir.

Küresel dünyaya verilecek mesaj

Türkiye, Aziz Nikolaos üzerinden dünyaya üç temel mesaj verebilir.

Birincisi, Anadolu’nun insanlık tarihindeki çok dinli ve çok kültürlü mirasının altını çizebilir. İkincisi, Türkiye’nin yalnızca jeopolitik bir aktör değil, aynı zamanda kültürler arası diyalog üretebilen bir medeniyet merkezi olduğunu gösterebilir. Üçüncüsü, Ukrayna halkıyla dayanışmanın yalnızca askeri veya siyasi değil, manevi ve kültürel temellere de dayandığını anlatabilir.

Bu mesaj özellikle Batı dünyasında da karşılık bulabilir. Çünkü Aziz Nikolaos, Avrupa’dan Amerika’ya kadar geniş bir coğrafyada tanınan evrensel bir figürdür. Türkiye’nin bu mirası sahiplenmesi, dış kamuoyunda pozitif bir anlatı oluşturabilir.

Ukrayna halkına dostluk mesajı

Ukrayna bugün savaşın, yıkımın ve toplumsal travmanın içinden geçiyor. Böyle bir dönemde Türkiye’nin Mykolaiv üzerinden Aziz Nikolaos mirasını gündeme getirmesi, Ukrayna halkına güçlü bir dostluk mesajı verir.

Bu mesaj şu şekilde okunabilir: Ukrayna’nın manevi hafızasında yer alan önemli bir isim, Anadolu topraklarından dünyaya yayıldı. Bu nedenle Türkiye ile Ukrayna arasındaki bağ, yalnızca bugünün siyasi ilişkilerinden ibaret değildir; tarihsel, kültürel ve manevi bir derinliğe de sahiptir.

Özellikle Mykolaiv halkı açısından bu, şehirlerinin adının Türkiye’de de saygıyla anıldığı anlamına gelir. Savaş sonrası yeniden inşa sürecinde kültürel bağların güçlendirilmesi, şehirlerin moral ve kimlik restorasyonu açısından önemlidir.

Geç kalınmış ama güçlü bir fırsat

Aziz Nikolaos mirası, Türkiye-Ukrayna ilişkilerinde bugüne kadar yeterince işlenmemiş bir başlık olarak duruyor. Oysa bu konu; diplomasi, kültür, turizm, dinler arası diyalog, çocuk hakları, savaş mağdurlarına destek ve şehir diplomasisi gibi birçok alanı bir araya getirebilecek güçte.

Nikolaev’den gazeteci Igor Yermolaev’in paylaştığı bu tarihsel hatırlatma, Türkiye açısından yeni bir kültürel diplomasi penceresi açabilir. Ankara’nın bu konuda başlatacağı dikkatli, saygılı ve kapsayıcı bir çalışma, hem Türkiye’nin kültürel diplomasi vizyonunu güçlendirir hem de Ukrayna ile ilişkilerde yeni bir manevi derinlik oluşturur.

Aziz Nikolaos’un Anadolu’dan Mykolaiv’e uzanan adı, bugün savaşın gölgesindeki Karadeniz coğrafyasında barış, merhamet ve ortak hafıza için güçlü bir köprüye dönüşebilir.

www.yerelgundem.com