Ukraynalı mültecilerin dönüşü göç dengesini değiştirdi

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Business Insider’ın aktardığı verilere göre, 2025 yılında yaklaşık 1,7 milyon Ukraynalı mültecinin ülkesine dönmesi, Ukrayna’yı göç dengesi bakımından dünyanın öne çıkan ülkelerinden biri haline getirdi.

Rusya-Ukrayna savaşının ilk yıllarında milyonlarca kişinin ülkeyi terk etmesi, Avrupa’nın en büyük göç dalgalarından birini doğurmuştu. Ancak son veriler, savaşın devam etmesine rağmen Ukraynalıların önemli bir bölümünün evlerine dönmeye başladığını gösteriyor.

Business Insider’ın Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’nun 2025 yılı verilerine dayandırdığı haberine göre, Ukrayna geçen yıl yaklaşık 1,7 milyon kişinin geri dönüşüyle göç dengesi sıralamasında ilk sıraya yerleşti.

Ukrayna göç dengesinde ilk sırada

Haberde dikkat çeken nokta, sıralamanın toplam göçmen sayısına göre değil, göç hareketinin ülke nüfusuna oranına göre yapılması oldu. Bu yönteme göre Ukrayna’da göç kaynaklı artışın nüfusun yaklaşık yüzde 4,4’üne denk geldiği belirtildi.

Bu oran, Ukrayna’yı 2025 yılı itibarıyla göç dengesi açısından en dikkat çekici ülke konumuna taşıdı. Habere göre bu tablo, savaşın ilk dönemlerinde ülkeyi terk eden bazı mültecilerin geri dönmeye başlamasıyla oluştu.

Ukrayna’nın bu alanda ilk sıraya çıkması, yalnızca demografik bir veri olarak değil, savaş koşullarında toplumun dayanıklılığı ve ülkeye dönüş eğilimi açısından da önem taşıyor.

Yaklaşık 1,7 milyon kişi geri döndü

Business Insider’ın aktardığı verilere göre, geçen yıl yaklaşık 1,7 milyon Ukraynalı mülteci ülkesine geri döndü. Bu sayı, savaşın başlamasından sonra Avrupa ülkelerine, komşu devletlere ve farklı bölgelere giden Ukraynalıların bir kısmının yeniden ülkeye dönmeyi tercih ettiğini gösteriyor.

Geri dönüşlerin nedenleri farklılık gösterebilir. Bazı aileler ekonomik zorluklar, dil ve uyum sorunları, çalışma koşulları veya sosyal bağlar nedeniyle geri dönmüş olabilir. Bazıları ise savaşın yarattığı risklere rağmen evlerine, ailelerine, işlerine veya çocuklarının eğitim düzenine dönmeyi seçmiş olabilir.

Uzmanlara göre mülteci dönüşleri her zaman tek yönlü ve kalıcı bir hareket olarak değerlendirilmemeli. Savaş koşullarında birçok kişi ülkeye dönse bile güvenlik durumuna, ekonomik şartlara ve ailevi ihtiyaçlara göre yeniden yer değiştirebilir.

Nüfus verileri tartışmalı olabilir

Haberde dikkat çeken bir başka unsur ise kullanılan nüfus verisi oldu. Business Insider’ın Ukrayna nüfusunu 39 milyon olarak esas aldığı belirtiliyor. Ancak bu rakamın savaş öncesi verilere veya işgal altındaki bölgeler dahil edilerek yapılan hesaplamalara dayanmış olabileceği ifade ediliyor.

Bu nedenle yüzde 4,4’lük oran, kullanılan nüfus varsayımına göre değişebilir. Ukrayna’nın fiili nüfusu, savaş, dış göç, iç göç ve işgal altındaki bölgeler nedeniyle net biçimde ölçülmesi zor bir veri haline geldi.

Bu durum, savaş döneminde demografik analizlerin ne kadar karmaşık hale geldiğini gösteriyor. Göç verileri yalnızca ülkeye giriş-çıkışları değil, geçici koruma statülerini, iç yerinden edilmeleri, geri dönüşlerin kalıcılığını ve nüfusun fiilen nerede yaşadığını da dikkate almak zorunda.

İlk beşte hangi ülkeler var?

Business Insider’ın haberine göre, göç dengesinde Ukrayna’nın ardından nüfusuna oranla en yüksek göç artışı yaşayan ülkeler arasında Umman, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Seyşeller yer aldı.

Listede Umman’ın nüfusuna göre yüzde 2,1, Suriye’nin yüzde 1,6, Birleşik Arap Emirlikleri’nin yüzde 1,4 ve Seyşeller’in yüzde 1,2 oranında artış kaydettiği aktarıldı.

Bu ülkelerin göç dinamikleri birbirinden farklı nedenlere dayanıyor. Körfez ülkelerinde işgücü hareketliliği öne çıkarken, Suriye gibi savaş ve kriz yaşamış ülkelerde geri dönüşler veya bölgesel hareketlilik belirleyici olabiliyor.

Ukrayna örneğinde ise tablo, savaşın ilk döneminde büyük ölçekte dışarı çıkan nüfusun bir bölümünün ülkeye geri dönmesiyle açıklanıyor.

Polonya ve bazı ülkelerde negatif denge

Listenin diğer ucunda ise göç dengesi negatif olan ülkeler yer aldı. Habere göre Polonya, nüfusunun yaklaşık yüzde 0,9’una denk gelen bir göç kaybı yaşadı. Ürdün’de ise bu oranın eksi yüzde 2,6 ile daha yüksek seviyede olduğu belirtildi.

Polonya’nın listede negatif tarafta yer alması dikkat çekici. Çünkü savaşın ilk yıllarında Ukraynalı mültecilerin en fazla sığındığı ülkelerden biri Polonya olmuştu. Son veriler, Polonya’daki bazı Ukraynalıların ülkeye dönüş veya başka ülkelere geçiş eğilimine girmiş olabileceğini düşündürüyor.

Negatif göç dengesi görülen ülkeler arasında Litvanya, Ermenistan, Moldova, Estonya ve Çekya’nın da yer aldığı aktarıldı. Bu tablo, Doğu Avrupa ve çevre bölgelerde savaş sonrası nüfus hareketliliğinin hâlâ değişken olduğunu ortaya koyuyor.

Geri dönüşler savaşın bittiği anlamına gelmiyor

Ukraynalı mültecilerin ülkeye dönmeye başlaması, savaşın etkilerinin sona erdiği anlamına gelmiyor. Ukrayna’da güvenlik riski, altyapı sorunları, iş piyasasındaki belirsizlikler ve bölgesel farklılıklar devam ediyor.

Buna rağmen geri dönüş eğilimi, birçok Ukraynalının ülkesinden kalıcı olarak kopmak istemediğini gösteriyor. Ev, aile, kimlik, dil, iş ve toplumsal aidiyet gibi faktörler, savaş şartlarında bile geri dönüş kararında etkili olabiliyor.

Özellikle çocuklu aileler için bu karar daha karmaşık hale geliyor. Bir yanda güvenlik kaygısı, diğer yanda aile bütünlüğü, eğitim, sosyal çevre ve ekonomik gerçeklik bulunuyor.

Avrupa için yeni göç tablosu

Ukraynalı mültecilerin dönüşü, Avrupa ülkeleri açısından da yeni bir göç tablosu anlamına geliyor. Savaşın ilk dönemlerinde geçici koruma mekanizmalarıyla milyonlarca Ukraynalıya kapı açan Avrupa ülkeleri, artık geri dönüş, entegrasyon ve uzun vadeli yerleşim arasında farklı eğilimleri birlikte yönetmek zorunda kalıyor.

Bazı Ukraynalılar Avrupa’da kalıcı iş, eğitim ve sosyal hayat kurarken, bazıları ise savaş koşullarına rağmen ülkelerine dönmeyi tercih ediyor. Bu çift yönlü hareketlilik, Avrupa’nın göç politikalarında esneklik ihtiyacını artırıyor.

Ukrayna açısından ise geri dönen nüfus, ekonomik toparlanma ve toplumsal dayanıklılık için önemli olabilir. Ancak bunun sürdürülebilir hale gelmesi, güvenlik, istihdam, konut, eğitim ve sağlık hizmetlerinin güçlenmesine bağlı.

Demografik toparlanma için kritik süreç

Ukrayna için mültecilerin dönüşü yalnızca istatistiksel bir başarı değil, aynı zamanda savaş sonrası demografik ve ekonomik toparlanmanın da önemli bir parçası olarak görülüyor.

Uzun süren savaş, ülkenin nüfus yapısını, işgücü piyasasını, aile düzenini ve bölgesel demografisini derinden etkiledi. Bu nedenle geri dönüşlerin kalıcı hale gelmesi, Ukrayna’nın yeniden yapılanma süreci açısından kritik önem taşıyor.

Ancak bu süreçte yalnızca insanların ülkeye dönmesi yeterli olmayacak. Dönüş yapanların güvenli yaşam alanlarına, istihdama, eğitime, sağlık hizmetlerine ve sosyal desteğe erişebilmesi gerekiyor.

Business Insider’ın aktardığı veriler, Ukrayna’nın göç dengesi bakımından dikkat çekici bir dönüş yaşadığını gösteriyor. Ancak bu dönüşün kalıcı bir toparlanmaya dönüşüp dönüşmeyeceği, savaşın seyri ve Ukrayna’nın yeniden yapılanma kapasitesiyle doğrudan bağlantılı olacak.

www.yerelgundem.com