Tomilenko: Rusya’nın esir tuttuğu 28 gazetecinin yarısı Kırım Tatarı

Ahmet Taş | Yerel Gündem
KİEV, UKRAYNA — Ukrayna Ulusal Gazeteciler Birliği Başkanı Serhiy Tomilenko, Rusya’nın yasa dışı olarak esir tuttuğu en az 28 Ukraynalı gazetecinin yaklaşık yarısının Kırım Tatarı olduğunu açıkladı.

Kırım Haber Ajansı’na konuşan Tomilenko, Rusya’nın geniş çaplı işgal saldırısının başından bu yana Ukrayna’da görev yapan yerli ve yabancı basın mensuplarının can kayıplarını, yaralanmalarını, işgal altındaki bölgelerdeki baskıları ve Rus zindanlarında tutulan gazetecilerin durumunu değerlendirdi. Tomilenko, Rusya’nın basın mensuplarını milliyetine ve pasaportuna bakmaksızın “gerçekleri susturmak” için hedef aldığını söyledi.

150 medya mensubu hayatını kaybetti

Ukrayna Ulusal Gazeteciler Birliği’nin doğrulanmış verilerine göre, geniş çaplı işgalin başından bu yana Ukrayna’da 150 medya temsilcisi hayatını kaybetti.

Tomilenko, bu ölümlerin farklı koşullarda gerçekleştiğini belirtti. Buna göre 21 gazeteci doğrudan sahada mesleki görevlerini yerine getirirken öldürüldü. 10 gazeteci sivil bölgelerdeki bombardımanlarda yaşamını yitirdi. En az 119 medya mensubu ise Ukrayna Silahlı Kuvvetleri saflarında ülkeyi savunurken hayatını kaybetti.

Bu tablo, savaşın yalnızca siviller ve askerler için değil, hakikati kayda geçirmeye çalışan gazeteciler için de ölümcül sonuçlar doğurduğunu gösteriyor.

“Rusya basını doğrudan hedef alıyor”

Tomilenko, Rusya’nın basın mensuplarını doğrudan hedef aldığını vurguladı.

Savaşın ilk günlerinde Harkiv’de hayatını kaybeden fotoğrafçı İgor Gudenko, Kiev Televizyon Kulesi’ne düzenlenen füze saldırısında ölen Evgeniy Sakun, Buça’da işgal sonrası cesedi işkence izleriyle bulunan Zoreslav Zamoyskıy ve Rus zindanlarında yaşamını yitiren genç muhabir Viktoriya Roşçına, bu trajedinin sembol isimleri arasında yer aldı.

Tomilenko, yakın dönemde Kramatorsk yakınlarında zırhlı basın aracını hedef alan Rus “Lancet” tipi SİHA saldırısında Freedom televizyonu ekibinden Olena Hubanova ve Evhen Karmazin’in hayatını kaybettiğini de hatırlattı. Aynı saldırıdan kameraman Oleksandr Kolıçev yaralı kurtuldu.

Sahada görev yaparken yaralanan gazeteci sayısının ise en az 33’e ulaştığı belirtildi.

Yabancı gazeteciler de hedef oldu

Rusya’nın saldırılarında yalnızca Ukraynalı gazeteciler değil, yabancı basın mensupları da hedef alındı.

Tomilenko’ya göre bugüne kadar 8 yabancı medya mensubu Rus ordusu tarafından öldürüldü. İrpin’de hayatını kaybeden Brent Renaud, topçu ateşinde ölen Pierre Zakrzewski ve onunla çalışan Ukraynalı Oleksandra Kuvşınova, Kiev’de öldürülen Rus muhalif gazeteci Oksana Baulina, Mariupol’den çıkmaya çalışırken öldürülen Litvanyalı belgesel yönetmeni Mantas Kvedaravičius, Fransız muhabirler Frédéric Leclerc-Imhoff ve Arman Soldin ile Donetsk’teki otel bombardımanında yaşamını yitiren Ryan Evans bu isimler arasında sayıldı.

Tomilenko, son olarak Fransız ajansı Hans Lucas için çalışan Anthony Lallican’ın bir Rus FPV SİHA saldırısında öldüğünü, aynı saldırıda Ukraynalı foto muhabiri Georgiy İvançenko’nun bacağını kaybettiğini aktardı.

Kırım’da özgür basın susturuldu

Tomilenko, Kırım’ın bir bölge işgal edildikten sonra özgür basının başına neler gelebileceğinin en somut örneklerinden biri olduğunu söyledi.

2014’teki işgalden sonra Kırım’da bağımsız medya alanı hızla daraldı. Birçok medya kuruluşu kapatıldı, gazeteciler baskı altına alındı ve bilgi alanı Rus işgal yönetiminin kontrolüne girdi.

Buna karşılık Kırım’da yurttaş gazeteciliği adı verilen önemli bir direniş biçimi ortaya çıktı. Profesyonel gazetecilik eğitimi almamış aktivistler, Kırım Dayanışması girişimi etrafında birleşerek ev baskınlarını, gözaltıları, mahkeme süreçlerini ve insan hakları ihlallerini belgelemeye başladı.

Tomilenko’ya göre bu girişim, işgal koşullarında gerçeği kayda geçirme mücadelesinin sembolü haline geldi.

Yurttaş gazeteciler ağır cezalarla susturuluyor

Rus işgal yönetiminin yurttaş gazeteciliğine yanıtı çok sert oldu.

Tomilenko, ev baskınları, düzmece deliller ve uydurma “terörizm” suçlamalarıyla yurttaş gazetecilere ağır cezalar verildiğini söyledi.

İşgal mahkemeleri, birçok gazeteci ve aktivist hakkında 15 ila 17 yıl arasında değişen ağır hapis cezaları verdi.

Tomilenko, 12 yıllık işgal sürecinde Kırım’da en az 19 gazetecinin ceza davalarıyla doğrudan hedef alındığını belirtti. Rus hapishanelerinde tutulan Kırımlı gazetecilerin 14’ünün Kırım Tatar halkının temsilcisi olduğunu söyledi.

Bu durum, Kırım Tatar toplumunun hem ulusal kimliği hem de hak ihlallerini belgeleyen sivil gazetecilik faaliyetleri nedeniyle özel baskı altında olduğunu gösteriyor.

28 gazeteci Rusya’nın elinde

Haziran 2026 itibarıyla en az 28 Ukraynalı gazetecinin Rusya tarafından yasa dışı şekilde alıkonulduğu bildirildi.

Tomilenko, bu gazetecilerin Kırım, Herson ve Melitopol’den kaçırıldığını veya tutuklandığını, Rusya’daki tutukevleri ve cezaevlerinde ağır koşullar altında tutulduğunu anlattı.

Bazı gazetecilerin 2016 yılından bu yana, yani yaklaşık 10 yıldır cezaevinde olduğunu belirten Tomilenko, Oleksiy Bessarabov, Volodımır Dudka ve Dmitro Ştıblıkov’un 14 ila 19 yıl arasında hapis cezalarıyla tutuklu bulunduğunu aktardı.

Kırım Dayanışması sivil gazetecileri ve koordinatörleri arasında yer alan Ernes Ametov, Marlen Asanov, Timur İbragimov, Seyran Saliyev, Server Mustafayev, Ruslan Süleymanov, Rüstem Şeyhaliyev, Remzi Bekirov ve Osman Arifmemetov’un da cezaevinde olduğu belirtildi.

Ağır kalp hastası Amet Süleymanov’a 12 yıl hapis cezası verildiği, Asan Ahtemov, İrina Danılovıç, Vilen Temeryanov, Rüstem Osmanov ve Aziz Azizov’un da listedeki diğer isimler arasında olduğu kaydedildi.

Baskı Herson ve Melitopol’e yayıldı

Tomilenko, Rusya’nın Kırım’da test ettiği susturma yöntemlerini yeni işgal edilen Zaporijjya ve Herson bölgelerinde de uyguladığını söyledi.

Melitopol’den kaçırılan 8 gazetecinin bulunduğunu belirten Tomilenko, 40 yıllık gazeteci İrına Levçenko’nun işgal altındaki Kırım’da hücrede yargılandığını aktardı.

RIA Melitopol yöneticisi Georgiy Levçenko’ya 16 yıl, Oleksandr Malışev’e ise nisan ayında 26 yıl hapis cezası verildi. Tomilenko, bu cezayı sivillere yönelik en ağır ve barbarca uygulamalardan biri olarak nitelendirdi.

Herson bölgesinden gazeteci Serhiy Tsıhipa’ya 13 yıl, Gennadiy Osmak’a ise 3,5 yıl hapis cezası verildiği de belirtildi.

Uluslararası topluma dört maddelik çağrı

Tomilenko, esir gazetecilerin kurtarılması için uluslararası toplumun daha güçlü ve sistematik hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Ukrayna Ulusal Gazeteciler Birliği’nin stratejisi dört başlıkta özetleniyor. İlk adım, bu davaların gündemden düşmesini engellemek. Bunun için kamuoyu kampanyaları, uluslararası savunuculuk ve ailelere destek çalışmaları yürütülüyor.

İkinci adım, sivil tutsak gazetecilerin takas ve müzakere süreçlerinde ayrı bir kategori olarak gündeme getirilmesi.

Üçüncü adım, sahte davalar, hüküm süreçleri ve yasa dışı alıkoymalarda rol alan kişilere karşı kişisel yaptırımlar uygulanması.

Dördüncü adım ise tüm işkence, yasa dışı gözaltı ve baskı vakalarının belgelenmesi. Tomilenko’ya göre toplanan tanıklıklar, gelecekte Rusya’ya karşı kurulacak uluslararası mahkemelerin temel delilleri arasında yer almalı.

“Susturulanlar hakkında konuşmak görevimiz”

Tomilenko, Rusya tarafından hapsedilen Ukraynalı gazetecilerle dayanışma bildirgesindeki mesajı hatırlatarak, susturulan gazeteciler adına konuşmanın tüm meslektaşlarının görevi olduğunu söyledi.

Ukrayna Ulusal Gazeteciler Birliği, AGİT, BM, Avrupa Konseyi, Uluslararası Gazeteciler Federasyonu ve Avrupa Gazeteciler Federasyonu nezdinde sistematik başvurular yapıyor.

Ayrıca tutsak gazetecilerin davaları Avrupa Konseyi Gazetecilerin Güvenliği Platformu’na dahil edildi. Bu adım, uluslararası kurumların vakaları sürekli izlemesini sağlıyor.

Tomilenko’ya göre yalnızca sürekli kamuoyu baskısı, uluslararası dayanışma ve somut yaptırımlar esir gazetecilerin hayatını ve özgürlüğünü kurtarma şansı verebilir.

www.yerelgundem.com