Zelenskiy’den Putin’e Türkiye ya da İsviçre’de görüşme çağrısı

Ahmet Taş | Yerel Gündem
KİEV, UKRAYNA — Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e gönderdiği mektupta Türkiye veya İsviçre’de yüz yüze görüşme teklif etti.

BBC Türkçe’nin aktardığına göre Zelenskiy, dört yıldan uzun süredir devam eden savaşı sona erdirmek için doğrudan diyalog çağrısı yaptı. Ukrayna lideri, barışın ancak Kiev ile Moskova arasında doğrudan temasla mümkün olabileceğini savunurken, müzakereler süresince tam ateşkes ilan edilmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye ya da İsviçre önerisi

Zelenskiy, Putin’e gönderdiği mektupta yüz yüze görüşmenin tarafsız ve kabul edilebilir bir ülkede yapılabileceğini ifade etti.

Ukrayna lideri, bu kapsamda Türkiye veya İsviçre’nin uygun seçenekler olabileceğini söyledi. Türkiye, savaşın ilk döneminden bu yana Ukrayna ile Rusya arasındaki diplomatik temaslarda önemli rol oynayan ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.

İstanbul’da daha önce yapılan görüşmeler, esir değişimleri, tahıl koridoru süreci ve Türkiye’nin taraflarla temas kanallarını açık tutması, Ankara’yı muhtemel barış diplomasisi açısından yeniden gündeme taşıyor.

İsviçre ise tarafsızlık geleneği ve diplomatik ev sahipliği rolü nedeniyle olası görüşme adreslerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Kremlin Moskova’yı işaret etti

Kremlin, Zelenskiy’nin çağrısına daha önceki tutumuna benzer şekilde yanıt verdi.

Moskova, Zelenskiy’nin Putin ile Rusya’nın başkentinde görüşmesinin memnuniyetle karşılanacağını bildirdi. Bu yanıt, Kremlin’in görüşme yeri konusunda kendi pozisyonunu koruduğunu gösterdi.

Ukrayna açısından ise Moskova’da yapılacak bir görüşme siyasi ve güvenlik bakımından kabul edilebilir görünmüyor. Bu nedenle Zelenskiy’nin Türkiye veya İsviçre gibi üçüncü ülkeleri işaret etmesi, doğrudan temas için daha tarafsız bir diplomatik zemin arayışını yansıtıyor.

Tam ateşkes çağrısı yaptı

Zelenskiy’nin mektubundaki en önemli unsurlardan biri, müzakereler boyunca tam ateşkes çağrısı oldu.

Ukrayna lideri, savaşın sona erdirilmesi için doğrudan diyalog gerektiğini belirtirken, görüşmeler sürerken saldırıların devam etmesinin barış sürecini zayıflatacağını savundu.

Rusya ise son dönemde ateşkes önerilerine mesafeli yaklaştı. Putin, 4 Haziran’da yaptığı açıklamada ateşkes önerisini reddetmişti.

Buna karşın Zelenskiy, savaşın uzamasının her iki tarafta da kayıpları artırdığını ve özellikle siviller açısından büyük bedeller doğurduğunu vurguluyor.

ABD’nin İran gündemine dikkat çekti

Zelenskiy’nin mektubunda dikkat çeken bölümlerden biri de ABD’nin dış politika gündemine ilişkin değerlendirmeler oldu.

Ukrayna lideri, ABD’nin “tamamen İran meselesine odaklandığı” bir dönemde savaşın yeniden Washington’un dikkatini çekmesini beklemenin yanlış olacağını ifade etti.

Bu mesaj, Kiev’in savaşın çözümü için yalnızca ABD merkezli bir diplomatik beklentiye yaslanmak istemediğini gösteriyor. Zelenskiy, Avrupa, Türkiye ve diğer aktörlerin de sürece dahil olabileceği daha geniş bir diplomatik zemin arıyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise 4 Haziran’da yaptığı açıklamada iki liderin görüşmesinin “harika olacağını” düşündüğünü söylemişti.

Mektupta sert ve alaycı ifadeler yer aldı

BBC’nin aktardığına göre Zelenskiy’nin mektubu 1800 kelimeden uzun ve yer yer alaycı ifadeler içeriyor.

Ukrayna lideri, Putin’in 26 yıllık iktidarından sonra yaşının etkisini göstermeye başladığını söyledi. Mektupta aynı zamanda meydan okuyan bir ton da dikkat çekti.

Zelenskiy, Putin’e hitaben savaşın çıkış yolunu seçmekten korkmaması gerektiğini belirtti.

Ukrayna lideri, “Bu savaştan çıkış yolunu seçmekten korkmayın. Şu anda sizden istenen en önemli şey bu” mesajını verdi.

Bu ifadeler, mektubun yalnızca diplomatik bir teklif değil, aynı zamanda Putin üzerindeki psikolojik ve siyasi baskıyı artırmaya yönelik bir hamle olduğunu gösteriyor.

Putin taviz şartını yineledi

Putin ise St. Petersburg’da yabancı gazetecilere yaptığı açıklamada, mektubun içeriğini görmeden önce Ukrayna ile anlaşmaya varmaya hazır olduğunu söyledi.

Ancak Rusya lideri, bunun için tavizler verilmesi gerektiğini belirtti.

Putin’in uzun süredir savunduğu pozisyon, Ukrayna’nın Rusya tarafından kısmen işgal edilen Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya bölgelerinden çekilmesi ve NATO üyeliği hedefinden vazgeçmesi yönünde.

Ukrayna ise toprak tavizlerini reddediyor. Kiev yönetimi, böyle bir adımın Rusya’yı gelecekte yeni saldırılara teşvik edeceğini savunuyor.

Bu nedenle tarafların barış görüşmelerine ilişkin temel pozisyonları hâlâ birbirinden çok uzak.

Önceki barış girişimleri sonuç vermedi

Ukrayna ile Rusya arasında son aylarda ateşkes ve barış görüşmeleri konusunda çeşitli diplomatik temaslar gündeme geldi.

Cenevre, Abu Dabi ve İstanbul’da daha önce yapılan barış görüşmeleri ise sonuçsuz kaldı. Taraflar arasında özellikle toprak bütünlüğü, güvenlik garantileri, NATO üyeliği, yaptırımlar ve esir değişimleri gibi başlıklarda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.

Zelenskiy’nin yeni mektubu, bu tıkanıklığı doğrudan liderler düzeyinde aşma girişimi olarak değerlendiriliyor.

Ancak Putin’in taviz şartında ısrar etmesi ve Ukrayna’nın toprak bütünlüğü konusundaki kırmızı çizgileri, olası görüşmenin gerçekleşse bile kolay bir müzakere olmayacağını gösteriyor.

St. Petersburg saldırısı sonrası geldi

Zelenskiy’nin mektubu, Putin’in St. Petersburg’da bulunduğu sırada ulaştı.

Kremlin, kentte bölge ülkelerinin katılımıyla büyük bir ekonomik forum düzenlerken, Kiev bir gün önce St. Petersburg yakınlarına insansız hava aracı saldırısı düzenlemişti.

Zelenskiy’nin mektupta bu saldırıyı “bir ziyaret” olarak tanımladığı aktarıldı.

Ukrayna’nın Rusya’nın derin bölgelerine yönelik dron saldırıları, Moskova üzerinde askeri ve psikolojik baskıyı artıran başlıklardan biri haline geldi. Bu saldırılar, Rusya’nın savaşın etkilerini kendi büyük şehirlerinden uzak tutma stratejisini zorlaştırıyor.

Barış ihtimali belirsizliğini koruyor

Zelenskiy’nin Türkiye veya İsviçre’de görüşme çağrısı, savaşın diplomatik çözümü için yeni bir kapı aralama girişimi olarak görülüyor.

Ancak tarafların pozisyonları arasındaki derin farklar, kısa vadede hızlı bir barış anlaşmasını zorlaştırıyor.

Ukrayna, tam ateşkes, doğrudan diyalog ve toprak bütünlüğü ilkesini öne çıkarırken; Rusya, işgal ettiği bölgeler ve Ukrayna’nın NATO hedefi konusunda taviz istiyor.

Bu nedenle olası bir görüşmenin gerçekleşmesi halinde bile asıl sınav, tarafların masaya hangi koşullarla oturacağı ve savaşın fiilen durdurulup durdurulamayacağı olacak.

Zelenskiy’nin mektubu, Türkiye’nin yeniden olası barış diplomasisinin merkezlerinden biri haline gelebileceğini gösterirken, Kremlin’in vereceği nihai yanıt savaşın diplomatik seyrini belirleyebilir.

www.yerelgundem.com