Hürmüz Boğazı krizinde 20 bin denizci mahsur kaldı

AHMET TAŞ | Yerel Gündem
PANAMA, PANAMA — ABD ile İran arasında ateşkes ve diplomatik temaslara rağmen Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz trafiği krizi sürerken, yaklaşık 20 bin denizcinin Basra Körfezi’nde mahsur beklediği bildirildi.

DW Türkçe’nin aktardığına göre, Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü, Hürmüz Boğazı ve çevresinde yaklaşık 1.500 geminin geçiş için beklediğini açıkladı. Kriz, yalnızca bölgesel güvenlik açısından değil, küresel enerji piyasaları ve deniz taşımacılığı bakımından da kritik bir başlık olarak izleniyor.

IMO’dan 20 bin denizci açıklaması

Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, Panama’da katıldığı bir etkinlikte yaptığı açıklamada, bölgede yaklaşık 20 bin mürettebatın ve 1.500 geminin mahsur durumda olduğunu söyledi.

Dominguez, gemilerde beklemek zorunda kalan denizcilerin, kendi kontrolleri dışındaki koşullar nedeniyle zor durumda kaldığını belirtti. Denizcileri “başka ülkelerin yararı için her gün işlerini yapan masum insanlar” olarak tanımlayan Dominguez, krizin insani boyutuna dikkat çekti.

Deniz taşımacılığında görev yapan mürettebatın uzun süre limanlara veya güvenli rotalara ulaşamaması, hem fiziksel hem de psikolojik açıdan ciddi sorunlara yol açıyor. Uzmanlar, görev süresi uzayan denizcilerde stres, yorgunluk ve belirsizlik kaynaklı psikolojik baskının arttığını belirtiyor.

Gemilerde erzak ve su sıkıntısı yaşanıyor

Geçen ay uluslararası haber ajanslarına yansıyan bilgilere göre, bölgede bekleyen bazı gemilerde yiyecek ve içme suyu sıkıntısı başladı. Bazı gemilerde erzak kullanımının kısıtlandığı, mürettebatın planlanan görev sürelerinin çok üzerinde denizde kalmak zorunda olduğu bildirildi.

Bu durum, Hürmüz krizinin yalnızca diplomatik veya askeri bir sorun olmadığını, aynı zamanda ciddi bir denizci güvenliği ve insani kriz haline geldiğini gösteriyor.

Gemi personelinin uzun süre açıkta beklemesi, sağlık hizmetlerine erişimi de zorlaştırıyor. Acil tıbbi müdahale ihtiyacı doğması halinde tahliye süreçlerinin güvenlik gerekçeleriyle aksayabileceği belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı neden kritik?

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan en stratejik deniz geçişlerinden biri olarak kabul ediliyor. Dünya enerji ticareti açısından büyük öneme sahip olan boğazdan, normal şartlarda küresel petrol ve doğal gaz taşımacılığının yaklaşık beşte biri geçiyor.

Bu nedenle boğazdaki her kısıtlama, yalnızca bölge ülkelerini değil, Avrupa’dan Asya’ya kadar geniş bir coğrafyadaki enerji piyasalarını etkiliyor. Petrol tankerleri, LNG gemileri ve ticari yük gemileri açısından Hürmüz, küresel tedarik zincirinin en hassas noktalarından biri olarak görülüyor.

İran’ın geçişleri durdurması veya kısıtlaması, petrol fiyatlarında hızlı yükselişlere ve küresel piyasalarda yeni dalgalanmalara yol açabiliyor.

İran geçişleri saldırılara misilleme olarak durdurdu

İran, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’taki saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri durdurmuştu. Bu adım, bölgede haftalar süren askeri ve diplomatik gerilimin merkezine yerleşti.

Savaştan önce ticaretin normal şekilde sürdüğü boğaz, geçişlerin kısıtlanmasıyla birlikte küresel piyasalarda belirsizliğin ana başlıklarından biri haline geldi.

Tahran yönetimi, boğazın açılmasına yönelik dış askeri girişimleri ateşkesin ihlali olarak değerlendireceğini bildirdi. Bu açıklama, ABD’nin bölgede yeni bir operasyon planını duyurmasının ardından geldi.

ABD operasyon açıklamasından geri adım attı

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması için yeni bir operasyon başlatılacağını duyurmuştu. Ancak Washington yönetimi kısa süre sonra bu adımdan geri çekildi.

Tahran’ın, böyle bir girişimi ateşkesin bozulması olarak göreceğini açıklaması, askeri seçeneklerin daha riskli hale geldiği yorumlarına neden oldu.

Son iki günde Washington’dan gelen açıklamalarda ise ABD-İran görüşmelerinde ilerleme sağlandığı ifade edildi. Diplomatik mesajların ardından petrol fiyatlarında kısmi düşüş yaşandı.

LNG geçişlerinde sınırlı artış

Denizcilik takip şirketi Kpler’in verilerine göre, son iki haftada Hürmüz Boğazı’ndan sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan beş gemi geçti. Bu sayı, 1 Mart ile 21 Nisan arasında kaydedilen yalnızca bir geçişe kıyasla artış anlamına geliyor.

Ancak uzmanlar, bu artışın krizin sona erdiği anlamına gelmediğini belirtiyor. Yaklaşık 1.500 geminin hâlâ bölgede beklemesi, deniz trafiğinde normalleşmenin oldukça sınırlı olduğunu gösteriyor.

LNG geçişlerindeki kısmi hareketlilik, enerji piyasaları açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendirilse de, boğazın tam kapasiteyle açılmaması küresel arz endişelerini canlı tutuyor.

Petrol fiyatları krizden doğrudan etkilendi

Hürmüz Boğazı’nın kapanması veya geçişlerin kısıtlanması petrol fiyatlarında ciddi dalgalanmalara neden oldu. Savaşın başladığı 28 Şubat’ta yaklaşık 70 dolar seviyesinde olan Brent petrolün varil fiyatı, kriz sırasında 120 dolara kadar yükseldi.

Son diplomatik açıklamalarla birlikte fiyatların 98 dolar seviyesine gerilediği bildirildi. Ancak piyasa uzmanları, bölgedeki belirsizliğin devam etmesi halinde fiyatlarda yeniden yükseliş yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

Enerji piyasaları açısından asıl belirleyici unsurun, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin güvenli ve sürekli şekilde sağlanıp sağlanamayacağı olduğu ifade ediliyor.

Krizin insani boyutu büyüyor

Hürmüz krizinde en çok etkilenen kesimlerden biri, gemilerde bekleyen denizciler oldu. Yaklaşık 20 bin mürettebatın belirsiz süreyle bölgede mahsur kalması, uluslararası kuruluşları daha fazla diplomatik çözüm çağrısı yapmaya yöneltiyor.

Denizcilerin güvenli şekilde tahliye edilmesi, gemilerin rotalarına devam edebilmesi ve gıda-su tedarikinin sağlanması, krizin acil başlıkları arasında yer alıyor.

Uzmanlar, ateşkesin kalıcı hale gelmemesi ve boğazdaki geçişlerin tam olarak açılmaması halinde hem insani durumun hem de küresel enerji krizinin derinleşebileceğini belirtiyor.

Diplomatik süreç belirleyici olacak

ABD ve İran arasında yürütülen görüşmelerin seyri, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin geleceği açısından kritik önem taşıyor.

Taraflardan gelen olumlu mesajlar piyasaları kısmen rahatlatsa da, bölgede hâlâ binlerce denizcinin ve yüzlerce geminin beklemesi krizin sürdüğünü gösteriyor.

Önümüzdeki günlerde boğazdan geçişlerin artıp artmayacağı, petrol fiyatlarının yönü ve denizcilerin durumuna ilişkin uluslararası adımlar yakından takip edilecek.

www.yerelgundem.com