Bilal Erdoğan: FETÖ’yü doğuran dindarlık değil, katı laikliktir

AHMET TAŞ | YEREL GÜNDEM

ANKARA / TÜRKİYE — İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Bilal Erdoğan, TRT’nin 15 Temmuz darbe girişimini konu alan “Asırlık Gece” yapımında, FETÖ’nün dindarlıktan değil, inananlara yönelik baskılar ve “katı laiklik” ortamından doğduğunu savundu.

Erdoğan’ın örgütün ortaya çıkış nedenlerine ilişkin değerlendirmesi, belgeselin dördüncü bölümünün yayımlanmasının ardından farklı haber kuruluşlarına ve sosyal medya paylaşımlarına yansıdı. Açıklama, Türkiye’nin yakın tarihindeki din-devlet ilişkileri, 28 Şubat dönemi ve FETÖ’nün gelişimi hakkındaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Açıklama TRT’nin “Asırlık Gece” yapımında geldi

Bilal Erdoğan’ın sözleri, Hüseyin Aydın’ın aynı adlı eserinden uyarlanan “Asırlık Gece” yapımında yer aldı. TRT’nin resmî tanıtımına göre dizi, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin hazırlık sürecini, kritik dönüm noktalarını ve darbe gecesi yaşananları resmî belgeler ile tanıklıklar üzerinden anlatmayı amaçlıyor.

TRT 1’in yayın bilgilerine göre yapımda Cumhurbaşkanlığı Külliyesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi, İstanbul’daki köprüler ve TRT binası gibi stratejik noktalarda yaşanan gelişmeler ele alınıyor. Bilal Erdoğan’ın değerlendirmelerine ise yapımın dördüncü bölümünde yer verildiği bildirildi.

TimeTürk ve farklı haber kuruluşlarının aktardığına göre Erdoğan, belgeselde FETÖ’nün ortaya çıkışının yalnızca dinî bir yapılanma üzerinden açıklanamayacağını söyledi. Örgütün büyümesinde, dinî hayatını sürdürmeye çalışan kesimlere yönelik baskıların etkili olduğunu ileri sürdü.

“Katı laiklik” vurgusu yaptı

Bilal Erdoğan, açıklamasında örgütün ortaya çıkmasının temel nedenlerinden birinin inanan insanlar üzerinde uygulandığını söylediği baskılar olduğunu savundu.

“FETÖ’yü doğuran o katı laikliğin ta kendisi olmuştur.”

Erdoğan, FETÖ’nün doğuşunun dindarlığa, İslam’a veya Risale-i Nur külliyatına bağlanamayacağını belirtti. Örgütün geliştiği siyasi ve toplumsal ortamın ayrıca incelenmesi gerektiğini dile getirdi.

Açıklamada kullanılan “katı laiklik” ifadesiyle, devletin din ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alan laiklik anlayışından ziyade, dindar vatandaşlara yönelik yasaklayıcı ve baskıcı uygulamaların kastedildiği değerlendiriliyor. Bu yorum, Erdoğan’ın sözlerinin bağlamından yapılan bir çıkarımdır; açıklamada ayrıntılı bir laiklik tanımı sunulmadı.

28 Şubat dönemine dikkat çekti

Akşam gazetesinin belgeseldeki daha geniş açıklamadan aktardığına göre Bilal Erdoğan, FETÖ’nün büyüme sürecini 28 Şubat dönemindeki baskılarla da ilişkilendirdi. Erdoğan, dinini yaşamaya çalışan kişilere yönelik operasyon ve kısıtlamaların, gizlilik üzerine örgütlenen yapılar için uygun bir zemin oluşturduğunu savundu.

Erdoğan’ın değerlendirmesine göre baskı ortamında açık biçimde dinî faaliyet yürütmenin zorlaşması, gizli örgütlenme yöntemleri kullanan FETÖ’nün kendisini alternatif bir yapı olarak sunabilmesine katkıda bulundu. Bu görüş, Bilal Erdoğan’ın tarihsel ve siyasi değerlendirmesi niteliğinde bulunuyor; açıklamada bu bağlantıyı desteklemek üzere ayrı bir akademik çalışma veya istatistik paylaşılmadı.

FETÖ’nün ortaya çıkışı ve devlet kurumları içinde örgütlenmesi ise uzun yıllara yayılan, eğitim kurumları, kamu kadroları, güvenlik bürokrasisi, yargı, medya ve iş dünyası gibi farklı alanları kapsayan çok boyutlu bir süreç olarak değerlendiriliyor. “Asırlık Gece” yapımının ilk bölümünde de yapılanmanın eğitim kurumlarındaki örgütlenmesi ile siyaset ve yargı üzerindeki faaliyetleri ele alınıyor.

Dindarlık ile örgüt yapısını birbirinden ayırdı

Bilal Erdoğan’ın açıklamasının öne çıkan bölümlerinden biri, FETÖ ile Türkiye’deki genel dindarlık anlayışı arasında ayrım yapması oldu. Erdoğan, örgütün faaliyetlerinin İslam’a veya toplumun dinî inançlarına mal edilemeyeceğini ifade etti.

Açıklamada Risale-i Nur eserlerine de değinen Erdoğan, FETÖ’nün ortaya çıkışından bu eserlerin sorumlu tutulamayacağını söyledi. Örgütün dinî kavramları kullanmış olmasının, İslam’ın veya dinî eserlerin örgütün faaliyetlerinin kaynağı olduğu anlamına gelmediğini savundu.

Erdoğan’ın yaklaşımı, FETÖ’nün dinî söylem ve kavramları kendi örgütsel hedefleri için kullandığı; ancak örgütün uygulamalarının doğrudan dindarlıkla özdeşleştirilmemesi gerektiği düşüncesine dayanıyor. Bununla birlikte örgütün gelişiminde hangi siyasi, toplumsal ve kurumsal etkenlerin belirleyici olduğu konusu farklı tarihsel ve siyasi değerlendirmelere açık olmaya devam ediyor.

Sözler sosyal medya gündemine taşındı

Bilal Erdoğan’ın açıklaması, programın yayımlanmasının ardından sosyal medyada gündem oldu. Farklı haber kuruluşları özellikle “FETÖ’yü doğuran katı laikliktir” ifadesini başlıklarına taşıdı.

Açıklamayı aktaran bazı yayınlar sözleri doğrudan haber olarak sunarken, bazıları Erdoğan’ın FETÖ’nün devlet içindeki yapılanması ve geçmişte siyasi aktörlerle kurduğu ilişkiler üzerinde durmadığı eleştirisine yer verdi. Bu değerlendirme özellikle Cumhuriyet, T24 ve BirGün’ün haber metinlerinde öne çıktı.

Bilal Erdoğan’ın sözlerine ilişkin siyasi partilerden veya ilgili kurumlardan yayımlanmış kapsamlı bir karşı açıklama, haberin hazırlandığı sırada kamuya açık kaynaklara yansımadı. Bu nedenle açıklamanın siyasi tartışmalarda nasıl karşılık bulacağı ve yeni açıklamalara yol açıp açmayacağı henüz netlik kazanmadı.

Belgesel 15 Temmuz’un 10. yılında yayımlandı

“Asırlık Gece”, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin 10. yılı kapsamında izleyiciyle buluştu. TRT Haber, yapımın soruşturma belgeleri, mahkeme kayıtları ve darbe gecesine ilişkin somut delillerden yararlandığını bildirdi.

TRT’nin dijital platformu tabii’de yer alan bilgilere göre yapımın ilk bölümlerinde FETÖ’nün eğitim kurumlarındaki örgütlenmesi, darbe planlarının hazırlanması, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı Hakan Fidan’a yönelik planlar ve Ankara’daki askerî karargâhlarda yaşanan gelişmeler işleniyor.

Bilal Erdoğan’ın FETÖ’nün ortaya çıkışını “katı laiklik” ve dindar kesimlere yönelik baskılarla ilişkilendiren sözleri ise belgeselin tarihsel anlatımının yanı sıra laiklik, din özgürlüğü ve örgütlerin toplumsal kriz ortamlarından nasıl yararlandığı konularında yeni bir tartışma başlattı.

YerelGundem.com