Almanya uzun süreli elektrik kıtlığına karşı kriz platformu hazırlıyor

Ahmet Taş | Yerel Gündem

BERLİN, ALMANYA — Almanya, günler veya haftalar sürebilecek elektrik kıtlığı ihtimaline karşı büyük sanayi tüketicilerinin kullanımını hızla azaltmayı amaçlayan ve 2024’ten beri geliştirilen dijital bir kriz platformu hazırlıyor.

Federal Ağ Ajansının üzerinde çalıştığı “Elektrik Güvenlik Platformu”, ülke genelinde üretimin talebi uzun süre karşılayamaması hâlinde hangi büyük işletmelerin tüketimini azaltabileceğinin belirlenmesini ve gerekli talimatların merkezi biçimde iletilmesini amaçlıyor. Kurum, mevcut durumda elektrik kıtlığı bulunmadığını ve Almanya’nın elektrik arzının güvenli olduğunu vurguluyor.

DW Türkçe’nin Bild, Apollo News ve Welt tarafından incelenen belgelere dayandırdığı habere göre hazırlık, kısa süreli ve bölgesel bir elektrik kesintisinden farklı olarak günler veya haftalar sürebilecek ülke çapındaki enerji yetersizliği senaryolarını kapsıyor.

Platform hangi senaryoya hazırlanıyor?

Elektrik Güvenlik Platformu, arıza, fırtına, kablo hasarı veya sabotaj nedeniyle belirli bir bölgede yaşanan klasik kesintiler için tasarlanmıyor. Bu tür kısa süreli olaylarda şebeke işletmecilerinin sistemi dengelemek ve geniş çaplı bir çöküşü önlemek için kullanabildiği mevcut müdahale mekanizmaları bulunuyor.

Yeni platform ise yeterli elektrik üretiminin günler öncesinden karşılanamayacağının öngörüldüğü daha uzun süreli krizlere odaklanıyor. Böyle bir durumda Federal Ağ Ajansı, üretim ile tüketim arasındaki açığı azaltmak amacıyla enerji yoğun işletmelerden elektrik kullanımını geçici olarak düşürmelerini isteyebilecek.

Federal Ağ Ajansı, Apollo News’e yaptığı açıklamada platformun bir enerji kıtlığı sırasında iletişimi ve koordinasyonu geliştirecek dijital bir araç olduğunu doğruladı. Kurum, sistemin 2024’ten beri tedbir amacıyla oluşturulduğunu ancak yakın gelecekte kullanılmasını gerektirecek bir kriz beklenmediğini bildirdi.

Büyük sanayi tüketicileri sisteme kaydedilecek

Planlanan veri tabanına yılda en az 8 gigawatt saat elektrik tüketen işletmelerin kaydedilmesi öngörülüyor. Kimya, metal, kâğıt ve gıda üretimi gibi enerji yoğun sektörlerdeki büyük tesislerin bu kapsama girmesi bekleniyor.

Sistemin teknik altyapısını, Almanya’daki dört yüksek gerilim iletim şebekesi işletmecisinden biri olan Amprion’un kurması ve işletmesi planlanıyor. Platformda işletmelerin normal tüketimleri, üretimi azaltma imkânları ve elektrik kesintisinin kritik süreçlere etkisi hakkında veriler bulunacak.

Kriz ortaya çıktığında büyük tüketicilerden güncel elektrik ihtiyacını, planlanan üretimi ve tasarruf edebilecekleri miktarı bildirmeleri istenebilecek. Federal Ağ Ajansı bu bilgiler üzerinden hangi işletmelerde tüketim azaltımının en az ekonomik, toplumsal ve altyapısal zararla uygulanabileceğini değerlendirecek.

Amaç, fabrikaları aniden elektriksiz bırakmak yerine enerji tüketimini önceden planlanmış biçimde azaltmak ve kontrolsüz kesintilerin üretim tesisleri ile makinelerde yol açabileceği zararı sınırlamak.

Talimatlar üç gün öncesinden verilebilecek

İncelenen belgelere göre enerji kıtlığının önceden tahmin edilebilmesi hâlinde işletmelere 24 saat ile üç gün arasında değişen bir bildirim süresi tanınabilecek. Büyük tüketicilerden bu süre içinde üretimlerini düşürmeleri veya belirli işlemleri geçici olarak durdurmaları istenebilecek.

İşletmelerin talimatlara uymaması durumunda Federal Ağ Ajansının Enerji Güvenliği Yasası kapsamındaki yetkilerini kullanarak elektrik tüketimini sınırlandırabileceği veya bağlantının kesilmesini sağlayabileceği belirtiliyor.

Platform, 2022’deki doğal gaz krizi sırasında oluşturulan Güvenlik Platformu Gaz modeline benziyor. Gaz sisteminde büyük tüketiciler, tedarikçiler, şebeke işletmecileri ve piyasa katılımcıları tüketim bilgilerini merkezi veri tabanına aktarıyor. Federal Ağ Ajansı, olası bir gaz kıtlığında azaltma kararlarını bu bilgiler üzerinden hazırlıyor.

Federal Ağ Ajansının elektrik krizi için de 65 uzmandan oluşan bir ekip hazırladığı ve kriz merkezinin kesintisiz çalışabilecek şekilde yedek elektrik ile su altyapısıyla donatıldığı belirtiliyor.

Berlin’deki kesinti kırılganlığı gösterdi

Almanya’da mevcut bir elektrik kıtlığı bulunmamasına rağmen, Ocak 2026’da Berlin’in güneybatısında yaşanan uzun süreli kesinti kamuoyundaki endişeleri artırdı.

Steglitz-Zehlendorf bölgesindeki bir kablo köprüsüne düzenlenen kundaklama saldırısı sonrasında yaklaşık 45 bin hane ve 2 bin 200 işletme günlerce elektriksiz kaldı. Elektrikle birlikte ısınma, internet ve mobil iletişim hizmetleri de kesintiye uğradı. Yaklaşık 100 bin kişinin etkilendiği olay, Berlin’in savaş sonrası tarihindeki en uzun elektrik kesintisi olarak kayda geçti.

Kesinti ülke genelindeki elektrik üretimi yetersizliğinden değil, belirli enerji kablolarının zarar görmesinden kaynaklandı. Bununla birlikte olay; hastaneler, bakım merkezleri, okullar, işletmeler ve iletişim sistemlerinin uzun süreli elektrik kesintilerine karşı ne kadar hızlı zorlanabileceğini gösterdi.

Berlin’deki bütün müşterilere elektrik yaklaşık beş günlük çalışmanın ardından yeniden verildi. Olayın ardından kritik altyapının korunması, yedek jeneratör kapasitesi ve kurumlar arasındaki kriz koordinasyonunun geliştirilmesi yönündeki çağrılar arttı.

Almanya’nın elektrik şebekesi güvenilirliğini koruyor

Federal Ağ Ajansının resmî verilerine göre Almanya’da 2024 yılında tüketici başına ortalama plansız elektrik kesintisi 11,7 dakika olarak hesaplandı. Bu süre 2023’te 12,8 dakika, son 10 yıllık ortalamada ise 12,7 dakikaydı.

Kurum, Almanya’daki şebekenin Avrupa’nın en güvenilir elektrik sistemlerinden biri olduğunu belirtiyor. Elektrik dağıtım şirketleri, üç dakikadan uzun süren kesintilerin zamanı, süresi, kapsamı ve nedenini her yıl Federal Ağ Ajansına bildiriyor.

2024 yılı için 830 şebeke işletmecisi, alçak ve orta gerilim sistemlerinde toplam 164 bin 645 kesinti kaydı sundu. Kesinti sayısı bir önceki yıla göre artmasına rağmen sorunların daha hızlı giderilmesi nedeniyle tüketici başına ortalama kesinti süresi azaldı.

Bu nedenle hazırlanan kriz platformu, yakın zamanda Almanya genelinde elektrik kesileceği anlamına gelmiyor. Sistem, düşük olasılıklı ancak ekonomik ve toplumsal etkisi büyük olabilecek bir enerji yetersizliğine karşı önceden oluşturulan tedbir mekanizması olarak değerlendiriliyor.

2035 için ek üretim kapasitesi tartışılıyor

Almanya’da kömür santrallerinin kademeli olarak devreden çıkarılması, yenilenebilir enerjinin hava koşullarına bağlı üretimi ve elektrik tüketiminin ilerleyen yıllarda artması, güvenilir yedek kapasite ihtiyacını enerji politikasının temel başlıklarından biri hâline getiriyor.

Amprion, yenilenebilir enerji üretiminin toplam tüketimin yarısından fazlasını karşılamasına rağmen rüzgâr ve güneş üretiminin düşük olduğu dönemlerde kullanılabilecek kontrol edilebilir santrallere ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Şirket, 2035’e kadar önemli miktarda ek güvenilir üretim kapasitesinin devreye alınması gerektiğini savunuyor.

Federal hükümetin kısa vadeli planı, yaklaşık 12 gigawatt kontrol edilebilir kapasitenin kurulmasını ve yeni bir kapasite piyasası oluşturulmasını kapsıyor. Amprion ise ihale, izin, inşaat ve devreye alma süreçlerinin yıllar sürebileceği uyarısında bulunarak kararların geciktirilmemesini istiyor.

Elektrik Güvenlik Platformu bu uzun vadeli üretim tartışmasının yerine geçmiyor. Platform, üretim kapasitesinin beklenmedik biçimde yetersiz kaldığı bir krizde tüketimin kontrollü olarak azaltılmasını sağlayacak acil durum aracı olarak hazırlanıyor.

Planın uzun süre kamuoyuna ayrıntılı biçimde açıklanmaması da tartışma yarattı. Apollo News tarafından yayımlanan belgelere göre yetkililer, konunun yanlış anlaşılması ve gereksiz endişe oluşturması ihtimalini gerekçe gösterdi. Federal Ağ Ajansı ise platformla ilgili bilgileri kendi internet sitesinde yayımlayacağını bildirdi.

YerelGundem.com