Erdoğan ile Bin Selman görüştü: Gündem Gazze ve bölgesel istikrar

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, telefon görüşmesinde ikili ilişkileri, Gazze planını ve bölgesel istikrarı değerlendirdi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre görüşmede Türkiye-Suudi Arabistan ilişkilerinin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeler ele alındı. Erdoğan, Suudi Arabistan’a yönelik saldırılardan duyulan üzüntüyü dile getirirken İsrail’in Gazze Barış Planı’nın ikinci safhasına ilişkin yol haritasına eksiksiz uymasının planın başarısı açısından zorunlu olduğunu söyledi.

Telefon görüşmesi, Gazze’de barış planının ikinci aşamasına ilişkin tartışmaların ve Orta Doğu’daki güvenlik gündeminin yoğunlaştığı bir dönemde yapıldı. Açıklamada görüşmenin süresi, Suudi tarafının değerlendirmeleri veya liderlerin üzerinde uzlaştığı somut yeni adımlar hakkında ayrıntı paylaşılmadı.

Telefon görüşmesinde üç ana başlık

İletişim Başkanlığının açıklaması, görüşmenin gündemini üç temel başlıkta topladı. Bunlardan ilki Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki ikili ilişkiler, ikincisi bölgesel ve küresel gelişmeler, üçüncüsü ise Gazze Barış Planı’nın ikinci safhası oldu.

İkili ilişkiler başlığında hangi alanların ayrıntılı biçimde görüşüldüğü açıklanmadı. Ticaret, yatırım, enerji, savunma sanayisi veya diplomatik koordinasyon konularında yeni bir karar alınıp alınmadığına ilişkin bilgi verilmedi.

Bölgesel ve küresel meselelerin hangi ülkeleri ve kriz alanlarını kapsadığı da belirtilmedi. Resmî açıklamada öne çıkarılan somut mesajlar, Suudi Arabistan’a yönelik saldırılar nedeniyle duyulan üzüntü ile Gazze planının uygulanmasına ilişkin çağrı oldu.

Liderlerin görüşmede kalıcı barışın kurulması, bölgede huzurun güçlendirilmesi ve istikrarın korunması amacıyla yürütülen çalışmalar üzerinde durduğu bildirildi. Açıklama, Ankara’nın Suudi Arabistan ile temaslarında güvenlik meselelerini ve diplomatik çözüm arayışlarını birlikte ele aldığını gösterdi.

Erdoğan’dan Suudi Arabistan’a dayanışma mesajı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılardan üzüntü duyduğunu ifade etti. Açıklamada saldırıların zamanı, kaynağı, hedefi veya oluşturduğu zarara ilişkin ayrıntı verilmedi.

Erdoğan, Türkiye’nin kalıcı barışın tesis edilmesi ve bölgede huzur ile istikrarın hâkim olması için çalıştığını belirtti. Bu açıklama, telefon görüşmesinin yalnızca iki ülke arasındaki ilişkilerle sınırlı kalmadığını, bölgesel güvenlik ortamının da liderlerin gündeminde bulunduğunu ortaya koydu.

İletişim Başkanlığının daha önce yayımladığı açıklamalarda da Ankara ile Riyad’ın anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesi ve diplomasiye alan açılması gerektiği yönündeki yaklaşımı öne çıkarılmıştı. Erdoğan, 2026 yılındaki temaslarında bölgesel çatışmaların diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini dile getirmişti.

Son görüşmeye ilişkin açıklamada ise saldırılar sonrasında Türkiye’nin Suudi Arabistan’a herhangi bir somut destek önerip önermediği, iki ülkenin güvenlik kurumları arasında yeni bir temas kurulup kurulmayacağı veya ortak bir açıklama hazırlanıp hazırlanmadığı bildirilmedi.

Gazze Barış Planı için İsrail’e uyum çağrısı

Telefon görüşmesinin en belirgin gündem maddelerinden biri Gazze Barış Planı’nın ikinci safhası oldu. Erdoğan, İsrail’in bu safhaya ilişkin yol haritasına “harfiyen” uymasının planın başarısı için şart olduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı, Türkiye’nin gelişmeleri çok yakından takip ettiğini belirtti. Açıklamada Ankara’nın planın uygulanmasını hangi diplomatik veya kurumsal mekanizmalar üzerinden izleyeceği konusunda ek bilgi verilmedi.

Anadolu Ajansının aktardığına göre Gazze Barış Kurulu, ateşkesin ikinci aşamasına geçiş amacıyla hazırlanan yol haritasının 15 maddeden oluştuğunu duyurdu. Kurul, arabulucu ülkelerle birlikte Hamas’ın ayrıntılı yol haritasını kabul ettiğini açıkladı.

Erdoğan’ın İsrail’e yönelik çağrısı, ikinci aşamanın sahada uygulanmasının planın genel başarısını belirleyeceği görüşüne dayanıyor. Ancak İletişim Başkanlığının son açıklamasında İsrail’in hangi yükümlülükleri yerine getirmesi gerektiği, Ankara’nın hangi uygulamalardan kaygı duyduğu veya taraflardan beklenen takvimin ne olduğu sıralanmadı.

Türkiye’nin bu süreçte Suudi Arabistan ile ortak bir girişim başlatıp başlatmayacağı da açıklanmadı. Telefon görüşmesinde insani yardım, ateşkesin denetlenmesi, Gazze’nin yeniden inşası veya siyasi geçiş mekanizmaları konusunda ayrı kararlar alındığına ilişkin bilgi paylaşılmadı.

İkili ilişkiler de gündemdeydi

Cumhurbaşkanlığı açıklamasında Türkiye-Suudi Arabistan ikili ilişkilerinin ele alındığı belirtilmesine karşın görüşmenin bu bölümüne dair ayrıntı verilmedi.

İki ülke arasındaki temaslar 2026 yılı boyunca farklı düzeylerde sürdü. Erdoğan’ın şubat ayındaki Suudi Arabistan ziyareti sonrasında yapılan resmî açıklamada, 2025 yılı ikili ticaret hacminin 8 milyar dolara ulaştığı ve Türk müteahhitlerin Suudi Arabistan’da toplam değeri 30 milyar doları bulan 400’den fazla proje üstlendiği bildirilmişti.

Aynı dönemde enerji, savunma sanayisi, ulaştırma, sağlık, yatırımlar ve müteahhitlik hizmetleri iş birliğinin öncelikli alanları arasında gösterildi. İki ülke arasındaki görüşmelerin ardından 31 maddelik ortak bildiri yayımlandı.

Son telefon görüşmesinde bu başlıklardan hangilerinin yeniden ele alındığı bilinmiyor. Yeni anlaşma, ziyaret takvimi, ticaret hedefi veya ortak proje konusunda herhangi bir duyuru yapılmadı.

Bu nedenle görüşmenin ikili ilişkiler bölümünün mevcut iş birliğinin genel değerlendirilmesiyle mi sınırlı kaldığı yoksa yeni çalışmaların hazırlığını mı içerdiği, sonraki resmî açıklamalarla netleşecek.

Bölgesel ve küresel konuların ayrıntıları açıklanmadı

İletişim Başkanlığı, görüşmede bölgesel ve küresel konuların ele alındığını bildirdi ancak bu başlık altında konuşulan dosyaları tek tek sıralamadı.

Açıklamada Gazze dışında başka bir ülke, çatışma alanı veya diplomatik süreç adı verilmedi. Liderlerin uluslararası kuruluşlar, enerji güvenliği, küresel ekonomi veya diğer bölgesel krizler hakkında hangi değerlendirmeleri yaptığı da belirtilmedi.

Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların görüşmenin güvenlik boyutunu oluşturduğu anlaşılırken saldırıların ardından izlenecek diplomatik yol haritasına ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Muhammed bin Selman’ın görüşmede dile getirdiği değerlendirmelere de açıklamada yer verilmedi. Bu nedenle Suudi Arabistan yönetiminin Gazze planının ikinci safhası, İsrail’in yükümlülükleri ve bölgesel güvenlik konusunda Erdoğan’ın mesajlarına nasıl karşılık verdiği bilinmiyor.

Görüşmeye ilişkin metin, iki liderin temas kurduğunu ve temel gündem başlıklarını doğrulamakla birlikte görüşmenin sonuçlarına ilişkin sınırlı bilgi içeriyor.

Sonraki adımlar diplomatik temaslarla netleşecek

Açıklamada Erdoğan ile Muhammed bin Selman’ın yeniden görüşmesi, karşılıklı ziyaret gerçekleştirmesi veya bakanlıklar düzeyinde toplantı yapılması konusunda takvim paylaşılmadı.

Gazze Barış Planı’nın ikinci safhasına ilişkin gelişmelerin Türkiye tarafından yakından izleneceği vurgulandı. Ankara’nın bu kapsamda Suudi Arabistan, diğer arabulucu ülkeler veya planın taraflarıyla hangi temasları yürüteceği henüz açıklanmadı.

Türkiye-Suudi Arabistan ilişkileri açısından da görüşmenin ardından imzalanan yeni bir belge ya da alınan somut bir karar duyurulmadı. İki ülkenin ikili ilişkiler, bölgesel güvenlik ve Gazze başlıklarındaki temaslarının diplomatik kanallar üzerinden devam etmesi bekleniyor.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının yeni bir açıklama yapması veya ilgili bakanlıkların görüşmenin sonuçlarına ilişkin ayrıntı paylaşması hâlinde ikili ilişkiler ile Gazze planı konusunda izlenecek yol daha açık biçimde ortaya çıkacak.

YerelGundem.com