Verfassungsschutz’tan Hamburg’da İslamcı nüfuz girişimi uyarısı

Ahmet Taş | Yerel Gündem
HAMBURG / ALMANYA — Almanya’daki güvenlik makamları, bazı İslamcı yapıların açık şiddet yerine siyasi partiler, sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumlarıyla uzun vadeli ilişkiler kurarak etkilerini artırmaya çalıştığı uyarısında bulundu.

Tartışma, Federal Anayasayı Koruma Teşkilatı Başkanı Sinan Selen’in haziran ayında Federal Meclis’te kapalı bir toplantıda yaptığı bildirilen açıklamaların ardından büyüdü. Hamburger Abendblatt, federal düzeydeki uyarıyı Hamburg’daki İslamcı yapılanmalar ve kamu personeli adaylarına uygulanacak anayasal sadakat denetimiyle birlikte gündeme taşıdı. Ancak kamuya açıklanan bilgilerde, Hamburg’daki belirli bir siyasi partinin veya kurumun İslamcı bir yapı tarafından ele geçirildiğine ilişkin somut bir tespit yer almıyor.

Selen uzun vadeli siyasi etki girişimlerine dikkat çekti

Federal Anayasayı Koruma Teşkilatı Başkanı Sinan Selen’in, haziran ayı başında Federal Meclis’te düzenlenen kapalı bir görüşmede İslamcı örgütlerin devlet ve siyaset kurumlarına nüfuz etme yöntemlerini anlattığı bildirildi.

Toplantıya katılanlara dayandırılan haberlerde Selen’in, söz konusu yapılanmaların kısa süreli eylemlerden çok yıllara yayılan bir strateji izlediğini söylediği aktarıldı. Bu stratejinin siyasi aktörlerle ilişkiler geliştirmeyi, sivil toplum alanında güven kazanmayı ve toplumsal tartışmaları kendi ideolojik hedefleri doğrultusunda etkilemeyi kapsadığı belirtildi.

Uyarının merkezinde özellikle Müslüman Kardeşler yapılanmasının bulunduğu bildirildi. Güvenlik makamlarına göre bu çevreler çoğunlukla açık şiddet çağrılarıyla değil, yasal dernekler, eğitim faaliyetleri, sosyal çalışmalar ve siyasi temaslar üzerinden hareket ediyor.

Selen’in konuşmasının resmî tam metni yayımlanmadı. Bu nedenle kapalı toplantıya ilişkin ayrıntılar katılımcı anlatımlarına ve basın haberlerine dayanıyor.

Hamburg’da 1.925 kişi İslamcı çevrelere dâhil ediliyor

Hamburg Anayasayı Koruma Dairesinin 2025 raporuna göre kentte İslamcı çevrelere dâhil edilen kişi sayısı 1.900’den 1.925’e yükseldi. Raporda bu kişilerin 1.610’unun “şiddet yönelimli” kategorisinde değerlendirildiği belirtildi.

Hamburg’daki İslamcı çevreler, sayı bakımından kentteki en büyük aşırılıkçı grup olarak kayıtlara geçti. Bununla birlikte Hamburg İçişleri Senatörü Andy Grote, kişi sayısından bağımsız olarak aşırı sağcılığı demokratik düzen açısından en büyük tehdit olarak değerlendirmeyi sürdürdü.

Raporda “İslamcılık” kavramı Müslüman kimliği veya İslam diniyle eş anlamlı kullanılmıyor. Güvenlik makamları kavramı, dini esasları devlet ve toplum düzeninin üzerinde gören, çoğulcu demokrasi ile hukuk devletini reddeden siyasi ideolojiler için kullanıyor.

Bu ayrım, yüz binlerce Müslümanın yaşadığı Hamburg’da toplu suçlama ve ayrımcılığın önlenmesi bakımından önem taşıyor. İnançlı olmak, camiye gitmek veya Müslüman bir kuruluşta görev yapmak tek başına güvenlik makamlarının takibine gerekçe oluşturmuyor.

Müslüman Kardeşler için ‘ılımlı görünüm’ değerlendirmesi

Hamburg raporu, Müslüman Kardeşleri uzun vadeli toplumsal ve siyasi dönüşüm hedefleyen uluslararası bir İslamcı hareket olarak tanımlıyor.

Rapora göre yapılanma, Batı ülkelerinde kabul edilebilir bir muhatap hâline gelebilmek amacıyla bilinçli olarak ılımlı bir dil kullanıyor. Sosyal faaliyetler, gençlik çalışmaları ve Müslümanların sorunları konusunda temsil iddiası üzerinden siyaset ve toplumla ilişki kurmaya çalışıyor.

Hamburg Anayasayı Koruma Dairesi, 2025 yılı sonunda kentte yaklaşık 60 kişiyi Müslüman Kardeşler çevresine dâhil etti. Raporda bu kişilerin bağlı olduğu bütün kurumlar ve isimler açıklanmadı. Ayrıca sayı, herhangi bir partiye 60 kişinin sızdığı anlamına gelmiyor.

Yetkililerin dikkat çektiği risk, demokratik kavramları kullanan ancak çoğulculuk, kadın-erkek eşitliği, din ve devlet ayrılığı gibi temel ilkeler konusunda farklı hedefler taşıyan çevrelerin siyasi muhatap olarak kabul edilmesi.

Hizb ut-Tahrir çevresindeki kişi sayısı arttı

Hamburg raporunda en büyük artış, Almanya’da faaliyetleri 2003 yılından beri yasak olan Hizb ut-Tahrir çevresinde kaydedildi. Bu yapıya dâhil edilen kişi sayısı 2024’te 450 iken 2025 sonunda yaklaşık 490’a yükseldi.

Güvenlik makamlarına göre örgüt, demokratik sistemi reddediyor ve şeriat esaslarına dayanan sınır ötesi bir halifelik kurulmasını hedefliyor. Örgütün kendi adını başlangıçta açıklamadan kişisel ilişkiler, siyasi tartışmalar, üniversite çevreleri, spor faaliyetleri ve sosyal etkinlikler üzerinden gençlere ulaşmaya çalıştığı belirtiliyor.

Hizb ut-Tahrir’e yakın kabul edilen Muslim Interaktiv oluşumu da özellikle Hamburg’da düzenlediği gösteriler ve sosyal medya yayınlarıyla gündeme gelmişti. Grup, 6 Ekim 2025 tarihli kararla yasaklandı; karar 5 Kasım’da düzenlenen operasyonlarla uygulandı.

Hamburg raporuna göre grubun amacı, Müslümanların Almanya’da sistematik baskı altında olduğu algısını yaymak, devlet kurumlarına duyulan güveni azaltmak ve halifelik talebini toplumsal tartışmalar içine taşımaktı. Yasak kapsamında Hamburg’daki sekiz adreste arama gerçekleştirildi.

Kamu personeli adaylarına Verfassungsschutz kontrolü

Hamburg, aşırılıkçı yapıların kamu kurumlarında görev almasını engellemek amacıyla kamu personeli adayları için standart Verfassungsschutz sorgulaması yapılmasını kararlaştırdı.

Hamburg Eyalet Meclisi düzenlemeyi 17 Haziran 2026’da 85 kabul ve 25 ret oyuyla onayladı. Yeni sistem öğretmen, memur, işçi, hâkim adayı, öğrenci asistanı ve stajyer dâhil Hamburg yönetiminde görevlendirilecek geniş bir personel grubunu kapsıyor.

Başvuru sahibi belirli bir kadro için seçildiğinde adı, doğum tarihi, doğum yeri ve vatandaşlık bilgileri Anayasayı Koruma Dairesine gönderilecek. Daire, kişinin güvenlik makamlarının ortak bilgi sisteminde mevcut bir kaydının bulunup bulunmadığını kontrol edecek.

Bir kayıt bulunması, adayın otomatik olarak reddedilmesi anlamına gelmeyecek. Daire elindeki bilgileri personel birimine aktaracak; nihai kararı ilgili kamu kurumu ve Hamburg Personel Dairesi verecek. Başvurunun reddedilmesi düşünülüyorsa kişiye iddialara karşı görüş bildirme hakkı tanınacak.

Düzenlemeye sendikalar ve gençlik örgütleri karşı çıktı

Yeni uygulama, yalnızca İslamcıları değil; aşırı sağcı, aşırı solcu ve diğer anayasa karşıtı çevrelerle bağlantısı bulunduğu değerlendirilen bütün adayları kapsıyor.

SPD, Yeşiller ve CDU, demokratik devleti ortadan kaldırmayı amaçlayan kişilerin kamu görevi üstlenmemesi gerektiğini savunarak düzenlemeye destek verdi. Sol Parti ve AfD ise farklı gerekçelerle yasaya karşı çıktı.

DGB, ver.di ve Eğitim ve Bilim Sendikası GEW ile Jusos ve Yeşil Gençlik, sistemin 1970’li yıllardaki “Radikaller Kararnamesi” uygulamasına dönüşebileceği uyarısında bulundu. Eleştiriler, yanlış veya güncelliğini yitirmiş istihbarat kayıtlarının siyasi faaliyette bulunan kişilerin mesleğe kabulünü engelleyebileceği üzerinde yoğunlaştı.

Hamburg yönetimi ise denetimin yalnızca mevcut kayıtlar üzerinden gerçekleştirileceğini, sorgu nedeniyle yeni bir istihbarat kaydı oluşturulmayacağını ve Verfassungsschutz’un personel kararı veremeyeceğini belirtiyor.

Nüfuz uyarısı ile kanıtlanmış sızma birbirinden ayrılmalı

Mevcut bilgiler, bazı İslamcı yapıların siyasi kurumlarla ilişki kurmayı ve toplumsal kararları etkilemeyi stratejik hedef olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Hamburg raporu da bu yapıların ılımlı bir görüntü altında hareket edebildiği ve örgütsel bağlantılarını başlangıçta gizleyebildiği değerlendirmesini yapıyor.

Bununla birlikte uzun vadeli nüfuz hedefinin bulunması ile belirli bir partinin veya kamu kurumunun gerçekten ele geçirilmiş olması aynı şey değil. Kamuya açık raporlarda Hamburg’daki bir partinin, belediye biriminin veya seçilmiş siyasetçinin İslamcı bir örgüt tarafından yönetildiğine dair somut bir bulgu açıklanmadı.

Bu nedenle güvenlik tartışmasının, Müslümanları topluca şüpheli hâle getirmeden yürütülmesi gerekiyor. Kurumların odak noktasının kişinin dini kimliği değil; demokrasi, hukuk devleti, insan hakları ve çoğulculuk karşıtı somut faaliyetleri olması önem taşıyor.

Hamburg’daki yeni personel denetiminin gerçek aşırılıkçı girişimleri engelleyip engelleyemeyeceği veya geçmişteki siyasi meslek yasaklarına benzer sorunlar üretip üretmeyeceği, uygulamanın sonuçları ve yapılacak hukuki denetimlerle ortaya çıkacak.

YerelGundem.com